Azərbaycanda 1943 dən sonra ilk: təbii artım kəskin azaldı

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, cari ilin yanvar-fevral aylarında əhalinin hər 1000 nəfərinə düşən doğum sayı 10,2-dən 9,7-yə enib. Bu rəqəmin ölkə tarixində qeydə alınmış ən aşağı doğum səviyyəsi olduğu bildirilir. Doğum sayı yalnız 1943-cü ildə və ötən il (2024) bu qədər aşağı olub. Ekspertlər isə son 10 il ərzində doğum göstəricisinin sayında təqribən 60 faiz ləngimənin müşahidə olunduğunu deyirlər.

Mövzu ilə bağlı Axar.az-a danışan sosioloq Üzeyir Şəfiyev ölkədə evlilik sayının azalması, boşanmaların artması və təhsil səviyyəsinin yüksəlməsi amillərinin təsiri ilə bu kimi halların müşahidə edilməyə başladığını bildirib.

“Təkcə Azərbaycan deyil, bütün dünyada təbii artımın ləngiməsi müşahidə edilir. Bütün bu prosses qlobal müstəvidə, insanların düşüncəsinin, dünyaya baxışının dəyişməsi və digər amillərlə bağlıdır.

Sovet dövrünə qədər və sovet dövründə demoqrafik təşviq siyasətinin nəticəsi kimi çoxuşaqlı ailələr trend idi. Hətta “uşaq pulu” adlanan sosial müavinətlə ailələr uşaq planlaşdırmasında motivasiya edilirdi. İllər keçdikcə azərbaycanlı ailələr anladı ki, başqa ölkələrdə uşaq sayından çox onun keyfiyyətli böyüdülməsinə önəm verilir. 2019-cu ildə əhalinin siyahıya alınma zamanı məlum oldu ki, Azərbaycanda 16 minə yaxın çoxuşaqlı ailə var. Təbii artımın ən çox qeydə alındığı bölgələrdən gənclərin təhsil məqsədilə paytaxta axın etməsi ilə isə azalmalar daha çox müşahidə edilməyə başladı”, - o deyib.

Sosioloq doğum göstəricilərində azalmaların ölkəyə strateji cəhətdən təhdidlər yarada biləcəyini vurğulayıb:

“Təbii artımlar azaldıqca ölkədə miqrantların sayında çoxalma ola, əmək bazarında problemlər yarana, hətta ölkə əhalisinin qocalmasının sürətlənməsi baş baş verə bilər. Əgər ölkədə qoca əhalinin sayı 8%-i keçirsə, bu əhali qoca hesab olunur. Ona görə də biz əhalinin gənc və enerjili olması üçün çalışmalıyıq. Hesab edirəm ki, parlamentdə çoxuşaqlı ailələrin beşdən üçə endirilməsi ilə bağlı məsələnin müzakirəsi təbii artıma töhfə verə, təbii artımda ləngimə özünü ciddi şəkildə göstərərsə, “uşaq pulu” adlanan sosial müavinətin və digər motivasiyaedici təşviq alətləri də tətbiq edilə bilər. Buna mənzil təminatı, təhsil və digər xərclər, sosial müavinətlər daxildir. Hətta bu təşviq alətlərini daha çox maddi ehtiyacı olan ailələrə şamil edə bilərik”.