Azərbaycanda ev tapşırıqları ləğv oluna bilər? MARAQLI AÇIQLAMA

Qonşu Rusiyada 2026-cı il sentyabrın 1-dən etibarən orta məktəblərin birinci siniflərində şagirdlərə ev tapşırığı verilməyəcək. Bununla bağlı ölkənin Təhsil Nazirliyi müvafiq qərar qəbul edib.

Bəs Azərbaycanda da birinci sinif şagirdləri üçün ev tapşırıqları ləğv edilməlidirmi? Mövcud təhsil sistemi buna nə dərəcədə hazırdır və belə bir addım şagirdlərin tədris keyfiyyətinə necə təsir göstərə bilər?

Elm və təhsil məsələləri üzrə ekspert Ramin Nurəliyev Redaktor.az-a açıqlamasında bildirdi ki, əslində kurikulumun əsas prinsiplərindən biri tapşırıqların sinifdə yerinə yetirilməsidir.

"Yəni evə verilən tapşırıqlar akademik məşqlərdən daha çox şagirdin dünyagörüşünü formalaşdıran mövzularla bağlı olmalıdır. Məsələn, ailə, valideyn sevgisi, Vətən sevgisi, yol hərəkəti qaydaları və gündəlik həyatla əlaqəli mövzular üzrə kiçik araşdırma və ya müşahidə xarakterli tapşırıqlar verilə bilər. Misal üçün, "Ailədə ünsiyyət necə qurulmalıdır?", "Valideynlərimin mənə sevgisini necə hiss edirəm?" kimi mövzular ev tapşırığı ola bilər. Bu tip tapşırıqlar uşağın düşünmə qabiliyyətini və dünyagörüşünü inkişaf etdirir. Bu gün Avropanın bir çox ölkəsində, xüsusilə Finlandiyada, ənənəvi mənada ev tapşırığı demək olar ki, yoxdur. Müəllim dərsi sinifdə izah edir, tapşırıqlar da elə sinifdə yerinə yetirilir və bununla proses tamamlanır".

Ekspert bildirdi ki, Azərbaycanda isə vəziyyət tam fərqlidir.

"Şagirdlərə həddindən artıq çox tapşırıq verilir. Çantalar o qədər ağır olur ki, uşaqlar onları daşımaqda çətinlik çəkirlər. Bunun səbəblərindən biri də müəllimlərin dərsliklə yanaşı müxtəlif əlavə vəsaitlərdən istifadə etməsi və həmin vəsaitlər üzrə də tapşırıqlar verməsidir. Hətta elə hallar olur ki, 7-8-ci sinif şagirdinə 11-ci sinif üçün nəzərdə tutulmuş Dövlət İmtahan Mərkəzinin test bankları aldırılır və oradan suallar həll etdirilir".

Müsahibimizin sözlərinə görə, bu vəziyyətdə müəllimi tam günahlandırmaq da düzgün olmaz:

"Çünki bəzən valideyn özü müəllimdən xahiş edir ki, uşağa daha çox ev tapşırığı versin. Valideynin də narahatlığını başa düşmək olar. Problem daha çox sistemlə bağlıdır. Azərbaycanda ali məktəblərə qəbul sistemi imtahanyönümlü olduğuna görə həm valideyn, həm müəllim, həm də şagird daim yüksək nəticə əldə etmək narahatlığı yaşayır. Bu gün bizdə universitetə qəbul olmaq çətin, onu bitirmək isə nisbətən asandır. Təhsili inkişaf etmiş ölkələrin bir çoxunda isə əksinə, universitetə qəbul olmaq daha asan, məzun olmaq isə daha çətindir".

Ekspertin fikrincə, ev tapşırıqları daha çox uşağın dünyagörüşünün inkişafına xidmət etməlidir:

"Məsələn, şagirdə belə bir situasiya təqdim oluna bilər: "Yolda əlində ağır çanta olan yaşlı bir qadın görsən, nə edərsən?" Bu cür tapşırıqlar uşağa yaşlı insanlara kömək etməyin vacibliyini aşılayır. Yaxud yol hərəkəti qaydalarına əməl etməyin əhəmiyyəti, ailədə münasibətlər, cəmiyyətlə ünsiyyət və digər sosial mövzularla bağlı tapşırıqlar şagirdin dünyagörüşünü formalaşdırır. Belə tapşırıqları şagird valideynləri ilə birlikdə müzakirə edə, araşdıra və ya öz düşüncələri əsasında hazırlaya bilər.

Əslində kurikulumun mahiyyəti də bundan ibarətdir. Tapşırıqlar əsasən sinifdə yerinə yetirilməli, dərs prosesi çərçivəsində tamamlanmalıdır. Şagird evə artıq dərs yükü ilə deyil, öyrəndiklərini mənimsəmiş şəkildə getməlidir. Təəssüf ki, hazırda bizdə vəziyyət bunun tam əksidir. Hesab edirəm ki, bu istiqamətdə dəyişikliklər həyata keçirilsə, təhsil sistemi üçün çox müsbət nəticələr verə bilər".

Xədicə BAXIŞLI