Azərbaycanda niyə sənət yoxdur?

Kubra Məhərrəmova yazır...

Son dönəmlər belə bir sual aktualdır - Azərbaycanda niyə sənət yoxdur?

Ona görə ki, biz hələ onun nə olduğunu bilmirik.

Məşhur filmdə deyildiyi kimi - "sənə əjdaha lazımdır?" Əslində, lazım deyil.

Çünki bizim üçün toy, nişan və s. kütləvi tədbirlər elə sənət nümunəsidir. Teatrdır, kinodur. Özü də bu "aktyor"lar o qədər peşəkardırlar ki, onların kinosu "non stop" çəkilir.

Nə qədər adamın nifrət etdiyinin üzünə gülüb, arxasınca min söz qoşduğunun, bir-birindən zəhləsi gedənlərin qol-boyun olub rəqs etdiyinin, yalandan deyilən sağlıqların, ikiqat əyilmələrin, təzimlərin şahidi olmuşuq. Uzaqdan "hörmətli müəllimi" görən kimi qabağına qaçanların yaltaqlığından, qırmızı sifətlərindəki süni gülüşlərindən, diş ağartmalarından, iyrənc hırıldamalarından ürpəşmişik. Gecə-gündüz qarğış-nifrin tökən baldız-gəlinlərin, elti-qayınanaların məclislərdə "mama", "qızım" müraciətlərindən ürəyimiz bulanıb.

Əgər bu, kino deyilsə, bəs nədir? Çünki ağlı başında olan heç bir normal adam nifrət etdiyi adama bu münasibəti göstərməz. Amma görünən odur ki, əksəriyyət bu riyakarlıq maskaradından həzz alır. Və etiraf etməliyik ki, rollarının öhdəsindən yüksək səviyyədə gəlirlər.

Cəmiyyətin əksər üzvləri bu rol oynamalara o qədər alışıblar ki, artıq onları hər hansı filmlə, tamaşa ilə təəccübləndirmək olmur. Baxan kimi deyirlər ki, "əşi, süni oynayır".

İndi bunu nəyə gətirirəm?

Artıq iki mövsümdür ki, İctimai Televiziyanın sifarişi və təqdimatı ilə ərsəyə gələn "Əqrəb mövsümü" serialı yeni ideyalarla yerli serial sahəsinə ümid gətirib. Öz izləyici kütləsini yığa bilib. Uzun illər üzünü Türkiyə, Rusiya və s. istiqamətə tutmuş tamaşaçıya yeni məhsul təqdim etməyi bacarıb.

Bəzən çox sərt, bəzən çox açıq mesajlar verərək, Əziz Nesinin "Sərt adam" hekayəsindəki kimi adımızı üzümüzə deyib.

İcazənizlə elə həmin hekayədən bir hissəni yazım.

Bir amerikalı türk qızını atasından istəmək üçün onlara elçi gəlir. Ata da bildiyimiz qaraqabaq, ciddi və tərs kişi. Təbii ki, kürəkən türk dilini bilmir. Amma təzə qohumlara şirin görünmək üçün iki-üç kəlmə türk dilində söz öyrənir. Öz aləmində düşünür ki, yaxşı, ədəbli sözlərdir. Bu kəlmələrdən biri də "oğraş" sözü olur. Adam gələcək qayınatasından qızı istədikdən sonra, sağollaşanda ona "oğraş" deyir. Bütün məclis əhli baş verənlərdən tər axıtdıqca Nüman bəy deyir: Hərif bütün cikimizi-bikimizi saydı üzümüzə, artıq ona qız vermək zərurət oldu".

Həvəsiniz olsa, bu məzəli hekayəni mütləq oxuyun. Nüman bəyə xeyli "xoş" sözlər deyir təzə kürəkən.

İndi düşünək ki, bütün qayınatalar Əziz Nesini məhkəməyə versinlər. Ələlxüsus əcnəbilərə ərə gedən qızların ataları. Yazıçı ortaya təxəyyülünün məhsulunu qoyduğuna görə.

Qayıdaq öz serialımıza və məhkəməmizə.

Dünən əvvəl Vəkillər Kollegiyası "Əqrəb mövsümü" serialı ilə bağlı məlumat yaydı:

"Təəssüf hissi ilə qeyd edirik ki, son günlər İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkətinin (İTV kanalı) efirində yayımlanan "Əqrəb mövsümü (İki dünya bir olsa da) serialında vəkillik peşəsinə qarşı kəskin ifadələr, hətta kobud səslənən sözlər işlədilməsinin şahidi oluruq".

Linki qoyuram, istəsəniz, davamını oxuyarsınız: https://oxu.az/cemiyyet/vekiller-kollegiyasi-eqreb-movsumu-seriali-ile-bagli-melumat-yaydi

"Əqrəb mövsümü" serialının ssenaristi, aktyor Azər Aydəmir Vəkillər Kollegiyasının serial ilə bağlı açıqlamasına münasibət bildirib. Buraya da link qoyuram, oxuyarsınız: https://oxu.az/shou-biznes/azer-aydemir-vekillerimizin-serialda-hansisa-sifaris-xarakterli-bir-emel-axtarmasi-duz-deyil

İndi üzümü dəyərli vəkillərimizə tutub soruşuram: məhkəmə zallarında azmı "teatr", qəşş etmələr, ürəyi getmələr, saç-baş yolmalar görmüsünüz? Az olubmu ki, rolunu "müvəffəqiyyətlə" oynayan adamın halbahal olmasından sonra məhkəmə salonuna təcili tibbi yardım briqadasının həkimlərini dəvət etmisiniz?

Az olubmu ki, üzə durmaların, yalan ifadələrin şahidi olmusunuz?

Bunları ancaq siz görməlisiniz? Məhkəmə divarları arasında baş verən hadisələr hər zaman incəsənət üçün maraqlı olub. Çünki bəşəriyyətin inandığı bir ilahi ədalət var, onu da Yer üzündə görmək istəyir. İnsanlar inanmaq istəyirlər ki, gec, ya tez ədalət dediyin bərqərar olur və olacaq.

Filmlər, tamaşalar da bunu göstərir, təsvir edir: mübarizəni, riyakarlığı, həqiqəti, ədaləti.

"İblisin vəkili" dünyada məşhur filmlərdən biridir. Rollarda Al Paçino və Kianu Rivz oynayırlar. Film ən acı həqiqətləri üzə çıxarır: məhkəmə sistemindəki boşluqları, qanunların gücsüzlüyünü, güc və hakimiyyətin iblisin əlində olmasını. İndi ABŞ məhkəmə sistemi ABŞ kino sənayesini məhkəməyə versin?

ABŞ-də nə qədər bu mövzuda film var? Hər birinə məhkəmə qursalar, ölkədə başqa hadisələr üçün məhkəməyə zaman qalmaz ki!

Ədaləti, vəkil və hakimlərə hörməti sovet filmlərindəki senzuraya uyğun qəliblərdə deyil, real həyatda axtarmalıyıq.

Yəni film, hekayə, incəsənət sonunda real həyatdan bəhrələnir. Real həyatda necə olursansa, incəsənətə də elə inikas edirsən.

İncəsənət ədalət ilahəsi Femidanı məhz gözəl qadın simasında, amma gözübağlı təsvir edib.

Bu müstəvidə Femida üçün insanların sosial fərqliliyi, var-dövləti, adı-sanı fərq etmir. Çünki ədalət insanlar arasında fərq qoymur, o, kordur, lakin baş verənləri hüquq əsasında və qanunauyğun şəkildə mühakimə edir. Cəzanı günahkara kəsir.

Sonda isə demək istərdim ki, "Bu kino ki var, çox qəliz məsələdir. Həm qəlizdir, həm də ki vacib". Kinomuz, serial sahəmiz inkişaf etməlidir.

Burada sözlər sərt də ola bilər, kobud da. Amma həqiqət varsa, onu heç nə ilə örtmək olmur. Mən həm İctimai Televiziyaya, həm "Əqrəb mövsümü" serialının ssenaristi, aktyor Azər Aydəmirə, serialda çalışanlara, Vəkillər Kollegiyasına da uğurlar arzu edirəm. Arzu edirəm ki, birinci tərəf daha maraqlı, daha səs-küylü materiallarla bizi sevindirsin.

İkinci tərəfə də arzu edirəm ki, bu məsələdə də ədalətli mövqeyə əsaslanaraq, dirçələn serial sahəmizə dəstək olsun. Necə deyərlər, Sezarınkını Sezara, tanrınınkını tanrıya vermək lazımdır.