Azərbaycanda onlayn ticarət platformaları bağlanır? Açıqlama

Müəllif: Gülnar Əhmədli, Banco.az

Son günlər ölkədə onlayn ticarət platformalarının (xüsusilə Temu) bağlanacağı ilə bağlı xəbərlər yayılıb. Buna səbəb kimi isə həmin onlayn platformaların Sədərək və Binə-nin satışlarına mənfi təsir etdiyi göstərilir. Bəs bu nə dərəcədə doğrudur? Bu iddialara əsas varmı?

İqtisadçı ekspert Asif İbrahimov Banco.az-a açıqlamasında bildirib ki, ölkədə Temu-nun fəaliyyətini bağlamaq yox, yanlış ticarət siyasətini dəyişmək lazımdır:

"Həqiqətən, onlayn satış platformaları fiziki fəaliyyət göstərən dükanlara əhəmiyyətli dərəcədə təsir edib. Lakin bunun səbəbini yalnız onlayn platformaların mövcudluğunda axtarmaq düzgün deyil. Əsas məsələ ölkədə həyata keçirilən ticarət və gömrük siyasəti, eləcə də yerli biznesin dəyişən iqtisadi reallıqlara uyğunlaşa bilməməsidir. Xarici onlayn platformalar eyni məhsulu daha ucuz, daha keyfiyyətli və daha rahat şəkildə təklif edə bilirsə, istehlakçını buna görə günahlandırmaq olmaz. Problem istehlakçıda deyil, rəqabət qabiliyyətini itirən biznes modelində və həmin modeli dəyişə bilməyən iqtisadi siyasətdədir".

İqtisadçının sözlərinə görə, Sədərək və Binə bazarları uzun illər Azərbaycanın topdansatış ticarətinin əsas mərkəzləri olub: "Lakin dünya dəyişib. Artıq alıcı bazara getmir, bazar alıcının telefonuna gəlir. Rəqəmsal ticarətə qarşı inzibati mübarizə aparmaq və texnologiyanı məhdudlaşdırmaqla bazarı qorumaq mümkün deyil. Əsas sual ondan ibarət olmalıdır ki, niyə xarici onlayn platformalar eyni məhsulu yerli bazardan daha ucuz təklif edə bilir? Bunun səbəbini yalnız istehsalçıda deyil, ölkənin ticarət və gömrük siyasətində də axtarmaq lazımdır.

Azərbaycanda idxal olunan mallara tətbiq edilən gömrük rüsumları, vergilər, logistika, anbar və digər əlavə xərclər məhsulun bazara çatana qədər qiymətini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Nəticədə istehlakçı eyni məhsulu xarici platformadan daha sərfəli qiymətə sifariş etməyə üstünlük verir. Əgər yerli sahibkar yüksək vergi, gömrük, logistika və icarə xərcləri daşıyır, xarici platformalar isə fərqli iqtisadi model əsasında fəaliyyət göstərirsə, dövlətin vəzifəsi rəqabəti qadağalarla məhdudlaşdırmaq deyil, bütün bazar iştirakçıları üçün ədalətli və balanslı rəqabət mühiti yaratmaqdır".

"Bu gün Binə və Sədərək bazarlarının əsas problemi Temu və ya Shein deyil. Əsas problem onların fəaliyyət göstərdiyi iqtisadi mühitin müasir rəqabət tələblərinə cavab verməməsidir. Rəqabət qabiliyyətini artırmaq əvəzinə rəqibi bazardan çıxarmağa çalışmaq ən asan, lakin ən yanlış iqtisadi yanaşmadır. Əgər onlayn platformaların fəaliyyəti məhdudlaşdırılsa və ya bağlansa, bundan ən çox zərər görən yenə Azərbaycan istehlakçısı olacaq. Rəqabət azalacaq, məhsul seçimi məhdudlaşacaq, qiymətlər yüksələcək və bazarda innovasiya, xidmət keyfiyyəti və səmərəlilik üçün stimul zəifləyəcək.

Dünyanın inkişaf etmiş ölkələri rəqəmsal ticarətlə mübarizə aparmır. Onlar rəqabət qaydalarını təkmilləşdirir, istehlakçı hüquqlarını qoruyur, vergi və gömrük sistemini müasir iqtisadiyyatın tələblərinə uyğunlaşdırırlar. Heç bir inkişaf etmiş iqtisadiyyat rəqabət apara bilməyən biznesi qorumaq üçün texnologiyanı və elektron ticarəti qadağan etmir, - iqtisadçı əlavə edib.

A. İbrahimov vurğulayıb ki, əgər həqiqətən Sədərək və Binə bazarlarını dəstəkləmək istəyiriksə, bunu inzibati qərarlarla deyil, islahatlarla etməliyik: "Gömrük və vergi siyasəti yenidən qiymətləndirilməli, logistika xərcləri optimallaşdırılmalı, sahibkarın maliyyə yükü azaldılmalı, bu ticarət mərkəzləri isə müasir logistika, elektron satış, anbar və paylama mərkəzlərinə çevrilməlidir. XXI əsrdə köhnə ticarət modeli ilə rəqabət aparmaq mümkün deyil. Bazar dəyişən şəraitə uyğunlaşan tərəfi önə çıxarır.

Bu gün Temu-nu və ya digər platformaları günahlandırmaq asandır. Ancaq iqtisadi siyasətdə əsas prinsip nəticə ilə deyil, səbəblə mübarizə aparmaqdır. Əgər yerli ticarət rəqabət qabiliyyətini itirirsə, bunun səbəbini xarici platformalarda deyil, ölkə daxilindəki ticarət, gömrük və biznes siyasətində axtarmaq lazımdır. Onlayn platformaları bağlamaq problemi həll etməyəcək. Əsl çıxış yolu rəqabəti məhdudlaşdırmaq deyil, rəqabəti gücləndirməkdir".

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin!!