Azərbaycanda pomidor niyə bahadır? “Pomidor istehsalına görə ön sıralardayıq, amma...”

Dünyada kənd təsərrüfatı məhsulları arasında xüsusi çəkiyə malik olan pomidorun həm strateji ərzaq məhsulu, həm də ixrac potensiallı sahə olması getdikcə daha çox vurğulanır. Azərbaycanda da bu məhsulun geniş istehsalına baxmayaraq, daxili bazarda qiymətlərin bahalığı və tədarük prosesindəki uyğunsuzluqlar ciddi narahatlıq doğurur.

Aqrar sektor üzrə ekspert, sabiq nazir müavini Vahid Məhərrəmli "AzPolitika"-ya açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycan adambaşına pomidor istehsalı baxımından dünyada ilk 20-likdə yer alır, lakin bu üstünlük daxili bazarda əksini tapmır.

Ekspert qeyd edib ki, 2021-ci ildə Azərbaycanda adambaşına 81,5 kiloqram pomidor istehsal olunub: “Bu göstərici ilə biz bir sıra ölkələri qabaqlayırıq. Lakin sual olunur: nə üçün bu qədər pomidor istehsal olunsa da, qiymətlər bu qədər yüksəkdir?”

O əlavə edib ki, Türkiyə ildə adambaşına 162 kiloqram, İtaliya 109 kiloqram, ABŞ 86,4 kiloqram, İspaniya isə 83 kiloqram pomidor istehsal edir: “Azərbaycanın göstəricisi İspaniya ilə demək olar ki, eynidir, ABŞ-dan isə çox az fərqlənir. Amma bu ölkələrdə bazar sistemi düzgün qurulduğundan qiymətlər stabil və istehlakçı üçün əlverişlidir”.

Vahid Məhərrəmlinin sözlərinə görə, Gürcüstan adambaşına cəmi 15 kiloqram pomidor istehsal edir: “Amma maraqlıdır ki, Gürcüstanda qış aylarında supermarketlərdə pomidor 2,8–3 manata, yəni Azərbaycandakı qiymətdən 2 dəfə ucuz satılır. Bu fakt özü sübut edir ki, məsələ təkcə istehsal deyil, bazarın idarə olunması, məhsulun saxlanması və daşınması ilə bağlıdır”.

Ekspert əlavə edib ki, dünyada pomidor istehsalında ilk yeri Çin tutur. Bu ölkə yalnız 2021-ci ildə 1,14 milyon hektar sahədən 67,6 milyon ton pomidor istehsal edib: “Çində hər hektardan 59 ton məhsul götürülür. Hindistan ildə 21,2 milyon ton, Türkiyə 13,1 milyon ton, ABŞ 10,4 milyon ton, İtaliya isə 6,6 milyon ton pomidor istehsal edir. Müqayisə üçün deyim ki, Azərbaycanın ümumi istehsalı 600 min ton civarındadır, yəni bu ölkələrlə müqayisədə azdır, amma adambaşına hesablandıqda bizim göstəricilər çox da pis deyil”.

Vahid Məhərrəmli vurğulayıb ki, Azərbaycanda istixana şəraitində məhsul istehsalı artıb, amma logistika və tədarük mexanizmləri inkişaf etmədiyindən bazarda qiymət manipulyasiyası halları müşahidə olunur: “Pomidorun maya dəyəri ilə bazardakı satış qiyməti arasında böyük fərq var. Bu isə süni qiymət artımına və spekulyasiyaya yol açır”.

Ekspert hesab edir ki, kənd təsərrüfatında planlaşdırma, kooperasiya və məhsulun dövriyyəyə çıxarılması mexanizmləri təkmilləşdirilməli, mövsüm fərqlərinə uyğun qiymət siyasəti tənzimlənməlidir.

Rasim Əliyev

"AzPoıitika.info"