Azərbaycanda tərəvəz istehsalı artır: Qiymətlər niyə ucuzlaşmır?

2024-cü ildə respublikada tərəvəz məhsullarının istehsalında artım qeydə alınıb. 
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyindən məlumata görə, yanvar-oktyabr ayları ərzində təsərrüfatlarda 1,785.6 min ton tərəvəz istehsal olunub ki, bu da ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 1,8% çoxdur.
 

Bildirilib ki, məhsul istehsalının artması ölkədən tərəvəz ixracının həcminin də artmasına müsbət təsir göstərib. 2024-cü ilin 10 ayı ərzində Azərbaycandan xarici bazarlara 175,2 milyon dollar dəyərində tərəvəz ixrac olunub. Yanvar-oktyabr aylarında xarici bazarlara ixracatın dəyəri ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 1,2% çox olub. Ölkəmizdən xarici bazarlara əsasən, kartof, pomidor və digər tərəvəz məhsulları ixrac olunur.

Kənd təsərrüfatı üzrə ekspert Allahverdi Mustafayev bildirib ki, Azərbaycanda kənd təsərrüfatı sahəsində ən gəlirli sahə tərəvəzçilikdir: "Bu sahə ölkə iqtisadiyyatı üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Tərəvəzçilik sahəsi, xüsusilə də pomidor istehsalı, Azərbaycanın kənd təsərrüfatı sektorunun əsas dayaqlarından biridir. Bu sahə yalnız daxili bazar üçün deyil, həm də xarici bazarlar üçün məhsul istehsalı ilə ölkəmizə əhəmiyyətl ixrac gəliri qazandırır.

Açıq sahələrdə tərəvəz istehsalının riskləri yüksəkdir. Xüsusilə hava şəraiti, torpaq keyfiyyəti və digər təbii faktorlar məhsulun keyfiyyətinə və miqdarına təsir edə bilər. Bu səbəbdən, fermerlər riskləri azaltmaq və məhsuldarlığı artırmaq üçün örtülü sahələrə, yəni istixanalara üstünlük verməyə başlayıblar. Örtülü sahələrdə əkin sahələri daha stabil və nəzarət altındadır, Bu da məhsulun keyfiyyətini və miqdarını artırır. Beləliklə, istixana əkinçiliyi ilə daha yüksək məhsuldarlıq əldə olunur və fermerlər daha çox məhsul istehsal edə bilirlər.

Azərbaycanın kənd təsərrüfatı sektorunda tərəvəz sahəsinin inkişafı, ölkənin ərzaq təhlükəsizliyinə də mühüm töhfələr verir. Tərəvəz istehsalının artırılması, həm də daxili bazarın tələbatını qarşılayaraq, ölkədəki ərzaq istehsalının artmasına səbəb olur.
Respublikada kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı ilə özünü təmin etmək səviyyəsinə görə, tərəvəzçilik sahəsi xüsusi önəm daşıyır. Bu sahəyə qoyulan investisiyalar digər sahələrə nisbətən daha sürətlə nəticə verir və fermerlər daha qısa müddətdə gəlir əldə edə bilirlər".

Hazırda mağazalarda tərəvəzlərin qiymətləri aşağıdakı kimdir:

1

kartof

0.90 - 2.00 AZN

2

soğan  

0.75 - 1.00 AZN

3

pomidor

2.50 - 4.00 AZN

4

badımcan

2.00 – 3.29 AZN

5

xiyar

1.00 - 3.00 AZN

6

bibər

2.00 – 7.00AZN

7

kələm

0.65 -1.00 AZN

8

kök

0.89 - 1.00 AZN

9

çuğundur

0.89 - 1.00 AZN

"Tərəvəzçilik sahəsinin xüsusiyyətlərindən biri də məhsuldarlığın və rentabelliyin yüksək olmasıdır. Tərəvəzlər, xüsusilə pomidor, tez yetişən və bazara sürətlə çatdırılan məhsullar olduğundan, məhsulun bazara tez çıxarılması böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu isə tələbin qarşılanmasına və məhsulun daha yüksək qiymətə satılmasına imkan verir. Beləliklə, tərəvəz sahəsinin yüksək rentabelliyi, fermerlərin qazancını artırır və iqtisadi baxımdan bu sahəni daha cəlbedici edir", - ekspert qeyd edib.

Allahverdi Mustafayev ölkəmizdən xaricə ixrac olunan pomidorun qiymətinə də toxunub:

“Azərbaycanın kənd təsərrüfatında əsas rolu pomidor təşkil edir. Həm daxili, həm də xarici bazarlarda Azərbaycan pomidoruna yetərincə təlabat var.

Son illərdə, xüsusilə 2024-cü ildə, açıq sahələrdən yığılan pomidor məhsulunun qiyməti əvvəlki illərə nisbətən daha yüksək olub. Bu, əsasən pomidor məhsulunun keyfiyyətinin artması və tələbin yüksəlməsi ilə əlaqəlidir. "Pomidor sezonu" adlanan dövr ərzində, məhsulun qiymətinin aşağı düşmədi. Bunun səbəbi isə ixracla bağlıdır.

İqtisadçı Emin Qəribli bildirib ki, ölkəmiz hər il Rusiyaya kənd təsərrüfatı məhsulları ixrac edir: "Quba, Qusar və Şəmkir kimi rayonlarda istehsal olunan məhsullar daha çox Rusiya bazarına göndərilir. Bu məhsulların bizim daxili bazarımıza heç bir təsiri olmur. Bunun üçün Xaçmazda xüsusi baza yaradılıb. Həmçinin, daxili bazar üçün işləyən fermerlər də mövcuddur. Daxili bazarda qiymət aşağı düşəndə məhsul xaricə ixrac olunur. Ölkəmizdə keçən il kifayət qədər qiymət artımı olub. Yüksək qiymət artımı gözlənilmir. Ölkədə kənd təsərrüfatı mallarının ixracatının artması daxili bazarla heç bir əlaqəsi yoxdur".

İqtisadçı Xalid Kərimlinin sözlərinə görə, hazırda bazarda olan meyvə-tərəvəzin qiymətlərində azalma müşahidə olunmayacaq:

"Qiymətlərdə enmə yalnız çoxlu məhsul olduğu zaman baş verir. Bu halda, məhsulu sata bilməyən fermer məcbur olub qiyməti aşağı salır. Qalan hallarda məhsulun qiymətinin aşağı düşməsi mümkün deyil. Yanvar-oktyabr aylarında xarici bazarlara ixracın dəyəri ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 1,2% artıb. Lakin 1,2 faiz artım çox böyük bir rəqəm deyil. Bir məhsulun 6-7 qəpik artması büdcəyə o qədər də təsir göstərmir. Artan istehsal məhsulları hazırda daha çox xarici bazarlara göndərilir".

Bu ilin 8 ayında idxal və ixrac olunmuş meyvə-tərəvəzin statistikası: