Icma.az
close
up
RU
Menu

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

Azərbaycanda uşaqların soyadında hələ də ən çox ov, yev YAZILIR

Azərbaycanda uşaqların soyadında hələ də ən çox ov, yev YAZILIR

Modern.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Azərbaycan Respublikası müstəqillik qazandıqdan sonra dil, mədəniyyət və kimlik məsələləri ciddi şəkildə gündəmə gəldi. Bu çərçivədə soyadların milliləşdirilməsi - yəni, rus dilindən gələn “-ov, -yev” sonluqları yerinə
“-lı, -li, -oğlu, -qızı” kimi milli sonluqların istifadə olunması ideyası ortaya çıxdı. Lakin hazırkı müşahidələr göstərir ki, 34 il keçməsinə baxmayaraq, hələ də cəmiyyətin böyük hissəsi bu dəyişikliyi etməyə meyilli deyil.
Sovet dövründə soyad sonluğu “-ov, -yev” yazılmış yaşlı və orta nəsildən olanların ondan imtina edə bilməməsini hardasa başa düşmək olar, çünki bəzi hallarda bürokratik əngəllər vətəndaşı əlavə əziyyətə qatlaşmağa məcbur edir. Nəticədə soyad sonluğunu dəyişmək istəyənlərin heç heç də hamısı tutaq ki, hansısa məmurla mübahisə etməyə, əlavə vaxt itirməyə, arxivə gətməyə və ya hansısa digər sənəd gətirməyə həvəs göstərmir...
Bəs müstəqillik illərində doğulan uşaqların soyad sonluğunun milliləşdirlməsinə nələr mane olub ki, 34 il keçməsinə baxmayaraq, hələ də yeni doğulanların şəxsiyyət vəsiqəsində “-ov, -yev” yazılır?
Bunun bir sıra səbəbləri var - həm laqeydlik, həm məlumatsızlıq və digər halları qeyd etmək olar.
Soyadları ailə kimliyinin bir hissəsi hesab edən bir çox insan üçün sonluğu dəyişdirmək, özünü və ailəsini tanıdığı formadan uzaqlaşdırmaq kimi qəbul olunur. Nəslin tanınmış bir soyadı varsa, insanlar onu qorumağa çalışırlar. Məsələn, hansısa "Quliyev" soyadlı ailə elə bu sonluqla da davam etməyə üstünlük verir.

Bir çox insanlar düşünürlər ki, şəxsiyyət vəsiqəsində soyad sonluğunu dəyişdikdən sonra diplom, sürücülük vəsiqəsi, mülkiyyət sənədləri və digər rəsmi sənədlərin də dəyişdirilməsi zərurəti yaranzacaq ki, bu da onları qorxudur.
Əgər bir tendensiya cəmiyyətin əksəriyyəti tərəfindən qəbul olunmayıbsa, fərdi səviyyədə bu dəyişikliyi etmək bəzən qəribə ya da “fərqlənmək cəhdi” kimi qarşılanır. Halbuki soyadların milliləşdirilməsi milli kimliyin bir ifadəsi ola bilərdi.
Bəzi insanlar üçün soyadın forması dəyişsə də, bunun kimliyə və ya dəyərlərə təsiri olmadığı düşünülür. Onlar hesab edirlər ki, əsas olan insanın davranışı, düşüncəsi və vətənə münasibətidir, forma deyil.

Hər şeyə laqeyd yanaşan bəzi insanlar üçün isə soyad sonluğunu dəyişdirmək heç bir önəm daşımır. Məsələn, şəxs deyir ki, Məmmədov və ya Məmmədli ona nə verəcək, həyatında nəyi dəyişəcək? Bu halda maarifləndirmə işinin zəif olduğunu vurğulamaq yerinə düşər. Tutaq ki, şəxsiyyət vəsiqəsini verən qurumun əməkdaşı yeni doğulan uşağın valideyninə təklif edə bilər ki, körpənin soyad sonluğunu "-ov, -yev" deyil, milli formada yazdırsın. Ya da ona izah edə bilər ki, "-ov, -yev" sovetdənqalma, rus dilindən gəlmə sonluqdur, bunun milliləşdirilməsi vacibdir. Amma müşahidələr göstərir ki, rəsmi qurumda vətəndaşa belə bir təklif olunmur, canlı şəkildə hər hansı izahat işi aparılmır.
Soyad sonluqları “Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının soyadlarının dövlət dilinə uyğunlaşdırılması haqqında” Milli Məclisin 02.02.1993-cü il 495 nömrəli Qərarına uyğun olaraq dəyişdirilir. Bu prosedurun sadələşdirilməsi məqsədilə Nazirlər Kabineti tərəfindən 12.05.2011-ci il tarixli 79 nömrəli Qərarla “Adın, ata adının və soyadın verilməsi və dəyişdirilməsi Qaydaları” qəbul edilib.
Soyad sonluqlarının dəyişdirilməsi Ədliyyə Nazirliyinin bütün, o cümlədən “ASAN xidmət” mərkəzlərindəki qeydiyyat şöbələrində həyata keçirilir.
Ədliyyə Nazirliyindən bildirilib ki, vətəndaşlar "-ov, -yev" sonluqlu soyadlarını "-lı (sözün kökündən asılı olaraq -li, -lu, -lü), -zadə, -oğlu, -qızı" sonluqlu və ya sonluqsuz ifadə formaları ilə ödənişsiz əvəz edə bilərlər. 
Azərbaycan Respublikasının 18 yaşına çatmış hər bir vətəndaşının ərizəsinə əsasən, onun mövcud soyadının sonluğuna dəyişiklik edilir. 18 yaşına çatmayanların soyadlarının sonluğuna dəyişiklik isə onların valideynlərinin və digər qanuni nümayəndələrinin ərizəsi əsasında həyata keçirilir. Əgər uşaq 10 yaşına çatıbsa, onun soyadının sonluğu yalnız özünün razılığı ilə dəyişdirilir. Soyad sonluğunun dəyişdirilməsi ilə əlaqədar vətəndaşlara yeni şəhadətnamələr verilir.

Maraqlıdır, geridə qoyduğumuz 2024-cü ildə doğulan uşaqlara hansı soyad sonluğu daha çox yazılıb?

Modern.az saytı bu sorğu ilə Ədliyyə Nazirliyinə müraciət edib.
Təəssüf ki, nazirlikdən aldığımız cavab heç də ürəkaçan deyil.
2024-cü ildə Ədliyyə Nazirliyinin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələri tərəfindən 102 310 doğulan körpə qeydə alınıb.
Nazirlikdən saytımıza verilən rəsmi cavabda bildirilib ki, ötən il doğumu qeydə alınan uşaqların soyad sonluğunda yenə də “-ov, -ova, -yev, -yeva” üstünlük təşkil edib. Belə ki, onlardan təxminən 23%-nin soyadının sonluğu “-yev, -yeva” yazılıb.

2024-cü ildə yeni doğulan uşaqların 21%-nin soyadının sonluğu da rus dilindən gəlmə "-ov, -ova" kimi yazılıb.
Övladının soyad sonluğunu milliləşdirənlərin sayı hələ ki, onlardan geri qalır. Belə ki, ötən il doğulanb uşaqların 20%-nin soyadının sonluğu "-lı, -li, -lu, -lü" yazılıb.
Keşən il doğumu qeydə alınan uşaqlardan 15%-nin soyadının sonluğu "-zadə" kimi qeyd olunub.
2024-də doğulanların 21%-nin soyadının sonluğu isə digər formalarda qeyd edilib.

Soyadların milliləşdirilməsi məsələsi dərin tarixi, psixoloji və sosial qatlara malikdir. Doğrudur, bu dəyişikliyi etmək və ya etməmək şəxsi qərara bağlıdır və bu işdə məcburiyyət yoxdur, lakin bu qərarın arxasında duran səbəbləri anlamaq milli şüurun formalaşması baxımından əhəmiyyətlidir.
Bəlkə də zamanla daha çox insan soyad formasının sadəcə bir ad yox, bir mövqeyin də göstəricisi olduğunu anlayacaq.
Əfqan Qafarlı

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:315
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 15 Aprel 2025 12:43 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see353

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see327

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see287

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see278

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see271

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see262

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see260

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see256

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see251

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see247

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see243

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see240

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see234

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see232

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see231

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see229

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see225

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see219

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see217

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see216
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri