Azərbaycandakı inəklər niyə az süd verir?

Azərbaycan xaricdən süd və qaymaq idxalını təxminən 50% artırıb.

Azpost.info bildirir ki, haqqin.az-a verdiyi müsahibədə bunu şərh edən kənd təsərrüfatı üzrə ekspert Vahid Məhərrəmli bildirib ki, idxalın artması birbaşa yerli heyvandarlığın aşağı məhsuldarlığı ilə bağlıdır.

“Son zamanlar Dövlət Statistika Komitəsi müntəzəm olaraq mal-qaranın sayında azalma qeydə alır. 2015-ci ildə hökumətə qlobal təcrübələri nəzərdən keçirməyi təklif etmişdim. Məsələn, İspaniyada 800.000 inək təxminən 6 milyon ton süd verir, Azərbaycanda isə 1.300.000 inək cəmi 2 milyon ton süd verir. Bunlar xüsusilə süd verən inəklərdir. Bu o deməkdir ki, Azərbaycanın mal-qara sayı İspaniyadakından 70-80% çox olsa da, süd istehsalı üç dəfə azdır”, – deyə ekspert qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, səbəb sənaye üçün intensiv inkişaf modelinin olmamasındadır. O, vurğulayıb ki, Azərbaycanda intensiv heyvandarlıq praktik olaraq inkişaf etməyib; Ekstensiv model, yəni aşağı məhsuldarlığa malik böyük sürülər üstünlük təşkil edir. Ekspert fermalardan aşağı məhsuldar heyvanların çıxarılmasını və yüksək məhsuldar heyvanlarla əvəz edilməsini təklif edir.

“Azərbaycanın heyvan idxal etdiyi Avropa ölkələrində heyvandarlıq şirkətləri əsasən Afrika ölkələrindən olan ödəmə qabiliyyətli müştəriləri hədəf alırlar. Onlar ən məhsuldar və sağlam heyvanları seçir və onları daha yüksək qiymətə alırlar. Qalan heyvanlar daha sonra Azərbaycan kimi ölkələr tərəfindən alınır. Nəticədə, bizə idxal edilən heyvanlar ən yaxşı halda bir, maksimum iki bala verir, bundan sonra süd istehsalını dayandırırlar. Bu arada, digər ölkələr üç və ya dörd bala verə bilən və daha yüksək süd məhsuldarlığına malik heyvanlar alırlar”, – deyə o izah edib.

Məhərrəmlinin sözlərinə görə, peşəkar idarəetmənin olmaması səbəbindən Azərbaycanda intensiv heyvandarlığa keçid heç vaxt əldə edilməyib. O qeyd edib ki, sənaye də qeyri-peşəkarlar çalışır; sektor əsasən lazımi biliyi olmayan insanlara verilib və problem heyvandarlıqdan kənara çıxan digər sektorlara da yayılır.

“Nəticədə, ölkədə süd istehsalı bahadır və həcmlər tədricən azalır. Daxili istehsalın azalması fonunda xarici süd məhsullarından asılılıq artır. Problem ondadır ki, ekstensiv heyvandarlıqdan intensiv heyvandarlığa keçid heç vaxt təşkil olunmayıb. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi bunu həll edə bilərdi. Sadəcə olaraq, yüksək məhsuldar heyvanların yetişdirilməsini stimullaşdırmaq və vasitəçilər deyil, sahibkarların özlərinin yüksək keyfiyyətli heyvan almaq üçün xaricə getməsi və dövlətin qiymət fərqini kompensasiya etməsi üçün şərait yaratmaq lazım idi. Dövlət artıq heyvandarlıq alış xərclərini qismən ödəyir”, – deyə ekspert qeyd edib.

O, vurğulayıb ki, Azərbaycana yüksək qiymətlərlə idxal edilən heyvanlar əslində xaricdə ucuzdur, çünki onlar məhsuldar deyil. Onun sözlərinə görə, bunlar əsasən istismardan çıxarılan, fermalardan çıxarılan heyvanlardır.

“Sistemli tədbirlərin olmaması vəziyyətin daha da pisləşməsinə səbəb ola bilər. Bu, illərdir müzakirə olunur, lakin faktiki olaraq heç bir real tədbir görülməyib. Mövcud vəziyyət davam edərsə, heyvandarlıq məhsuldarlığı azalmağa davam edəcək. Yem təchizatının zəif olması da istehsalın və məhsuldarlığın azalmasına səbəb olur ki, bu da istehlakçılar üçün süd məhsullarının qiymətlərinin daha da artmasına səbəb olacaq”, – deyə Məhərrəmli vurğulayıb.

Ekspert həmçinin qeyd edib ki, süd və süd məhsulları Belarus, Rusiya, İran, Qazaxıstan və Türkiyədən idxal olunur.

AzPost.az

Paylaş