Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsinin hesabatları arasında uyğunsuzluq Müsbət saldo mənfiyə enib

Azərbaycanın xarici ticarət göstəricilərinə dair 2025-ci ilin yanvar-fevral ayları üzrə təqdim olunan rəsmi məlumatlarda uyğunsuzluq müşahidə olunub. Dövlət Gömrük Komitəsi (DGK) və Dövlət Statistika Komitəsinin (DSK) eyni dövr üçün açıqladıqları ticarət dövriyyəsi və ixrac göstəriciləri arasında ciddi fərqlər var.

DGK-nın hesabatı: Müsbət saldo

DGK-nın hesabatına əsasən, 2025-ci ilin ilk iki ayında Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsi 8 milyard 904 milyon ABŞ dolları təşkil edib. Bu dövrdə ixracın həcmi 4 milyard 766 milyon dollar, idxalın həcmi isə 4 milyard 138 milyon dollar olub. Nəticədə, 628,5 milyon ABŞ dolları həcmində müsbət xarici ticarət saldosu yaranıb.

DSK-nın hesabatı: Mənfi saldo

Dövlət Statistika Komitəsinin eyni dövrə dair açıqladığı rəqəmlər isə fərqlidir. DSK-nın məlumatına görə, 2025-ci ilin yanvar-fevral aylarında xarici ticarət dövriyyəsi 8 milyard 211,2 milyon ABŞ dolları olub. Bu dövr ərzində ixrac 4 milyard 73,2 milyon dollar, idxal isə 4 milyard 138 milyon dollar təşkil edib. Bu göstəricilərə əsasən, 64,8 milyon ABŞ dolları həcmində mənfi ticarət saldosu qeydə alınıb.

Uyğunsuzluğun səbəbi ilə bağlı DGK-nın və DSK-nın rəsmi mövqeləri

Məsələ ilə bağlı “APA-Economics”ın sorğusuna cavab olaraq DGK-dan bildirilib ki, hesabat dövründə gömrük orqanlarında rəsmiləşdirilməsi başa çatdırılmış ixrac olunan xam neft, təbii qaz və elektrik enerjisinə dair məlumatlar nəzərə alınıb.

Qarşı tərəf, DSK-dan isə “APA-Economics”in sorğusuna cavab olaraq bildirilib ki, hesabat müvafiq dövrdə gömrük orqanlarında qeydiyyatı aparılmış, lakin gömrük rəsmiləşdirilməsi tam başa çatdırılmamış ixrac olunan xam neft və təbii qazın statistik qiymətləndirilmiş dəyərinə dair məlumatlar nəzərə alınmaqla hazırlanıb.

Tədiyyə balansına təsir

Xarici ticarət saldosu, ölkənin tədiyə balansının cari əməliyyatlar hesabının əsas komponentlərindən biri hesab olunur. Azərbaycan Mərkəzi Bankı (AMB) 2024-cü il üzrə tədiyə balansı hesabatında 8,8 milyard ABŞ dolları həcmində müsbət xarici ticarət saldosu göstərib. Müqayisə üçün qeyd edək ki, 2024-cü il üçün DGK bu göstəricini 5,5 milyard, DSK isə 5 milyard 280 milyon dollar səviyyəsində göstərmişdi.

AMB-dən "APA-Economics"in sorğusuna cavab olaraq bildirilib ki, Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) üzv ölkələrinin mərkəzi bankları kimi Azərbaycan Mərkəzi Bankı da tədiyə balansının xarici ticarət maddəsi üzrə statistik tərtibatı BVF-nin BMP6 metodoloji nəşrinə uyğun aparır.

“Müvafiq statistik maddənin tərtibatı zamanı Dövlət Statistika Komitəsi və Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatlarından istifadə olunur” - deyə, məlumatda qeyd edilir.

Büdcə sənədlərində DSK məlumatlarına üstünlük verilir

Qeyd edək ki, Maliyyə Nazirliyinin təqdim etdiyi “2026-2029-cu illər üzrə Ortamüddətli Büdcə Çərçivəsi” sənədində ötən il üçün xarici ticarət saldosu DSK-nın məlumatlarına əsasən, 5,28 milyard ABŞ dolları olaraq göstərilib.