Azərbaycanla Çin arasında qarşılıqlı anlaşma, dialoq və dəstək mövcuddur ANALİZ

Azərbaycan Respublikası ilə Çin Xalq Respublikası arasında mövcud olan münasibətlər uzunmüddətli və çoxşaxəli əməkdaşlığa əsaslanır. 

Azərbaycanın müstəqillik qazandığı vaxtdan etibarən Çin onun müstəqilliyini tanıyan ilk dövlətlərdən biri olub və bu münasibətlər zaman keçdikcə daha da möhkəmlənib.

 Tarixi köklərə malik bu əlaqələr müasir dövrdə strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksələrək davam etməkdədir. Hər iki dövlət arasında siyasi, iqtisadi, mədəni və enerji sahələrində uğurlu əməkdaşlıq qurub. 

Sherg.az-a açıqlama verən politoloq Yusif Bağırzadə Azərbaycan-Çin münasibətlərinin formalaşması, inkişaf mərhələləri və perspektivindən söz açıb:

"Azərbaycan-Çin əlaqələri möhkəm təməl üzərində qurulan və zamanın sınağından uğurla çıxmış münasibətlərdir. Çin Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyan ilk dövlətlərdən biridir. Azərbaycanla Çin arasındakı diplomatik münasibətlər 1992-ci ilin aprelində qurulub. 1992-ci ilin avqust ayında Çinin ölkəmizdə səfirliyi açılıb. 1993-cü ilin sentyabrında isə Milli Məclis Azərbaycanın Pekində səfirliyinin açılması barədə qərar qəbul edib.

Tarixi “İpək Yolu”ndan başlanan münasibətlər ötən 34 il ərzində - Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra hər iki xalqın rifahı naminə müxtəlif sahələrdə davamlı şəkildə inkişaf edib. Çin həmişə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini dəstəkləyib, Azərbaycan isə öz növbəsində Tayvanla bağlı məsələlərdə Çinin prinsipial mövqeyini dəstəkləyir".

Ekspert ölkələr arasında münasibətlərin Ulu Öndər Heydər Əliyevin hakimiyyətə gəlişindən sonra daha da inkişaf etdiyini söyləyib:

"Ulu Öndər Heydər Əliyevin 1994-cü ilin martında Çinə rəsmi səfəri zamanı dövlətlər arasında səkkiz müqavilə imzalanıb. Bunlar dostluq münasibətlərinin inkişaf etdirilməsinin əsasları haqqında birgə bəyanat, iki ölkə arasında hava yolunun açılması, elmi-texniki və mədəni əməkdaşlıq, təbabət, radio və televiziya, turizm sahəsində qarşılıqlı fəaliyyət və s. sahələri əhatə edib.

2003-cü ildə Azərbaycan Prezidenti seçilən İlham Əliyev də Çinlə münasibətlərin inkişafına hər zaman xüsusi diqqət yetirib. Dövlət başçısı Çinə bir neçə dəfə səfər edib. 2005-ci il martın 17-19-da Prezident İlham Əliyev Çin Xalq Respublikasında rəsmi səfərdə olan zaman ÇXR-in sədri Xu Szintao Azərbaycan Prezidentinin səfərini iki ölkə arasında münasibətlərin tarixində çox mühüm hadisə kimi qiymətləndirib. 

Daha sonra 2022-ci ilin sentyabrında isə Səmərqənddə Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının sammiti çərçivəsində Prezident İlham Əliyevlə Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpin arasında keçirilən görüşdə ikitərəfli münasibətlərin inkişafının növbəti istiqamətləri müəyyən edilib. Azərbaycan və Çin liderləri qarşılıqlı hörmət, bərabərlik, etimad, qarşılıqlı dəstək prinsiplərinə əsaslanaraq, ölkələrimiz arasında münasibətləri qarşılıqlı, faydalı, yeni və əsaslı keyfiyyətlərə yönəltməyə qərar veriblər. İki ölkə arasında münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlməsi üçün strateji tərəfdaşlığın yaradılmasına dair Birgə Bəyannamə qəbul edildi.

Həmin dövrdən keçən müddət ərzində Azərbaycanla Çin arasında bütün məsələlərdə qarşılıqlı anlaşma, dialoq və qarşılıqlı dəstək mövcuddur. Azərbaycan Çinin Cənubi Qafqazda ən böyük ticarət tərəfdaşıdır və ticarət dövriyyəsi müsbət dinamika nümayiş etdirir. Belə ki, Çin Azərbaycanın ticarət dövriyyəsində dördüncü yerdədir".

Politoloq ölkəmizin “Bir kəmər, bir yol” layihəsinə verdiyi önəmin Azərbaycan ilə Çin arasındakı münasibətlərdə də xüsusi yer tutduğunu vurğulayıb:

"Azərbaycanda həyata keçirilən nəqliyyat və infrastruktur layihələri “Bir kəmər-bir yol” təşəbbüsünün həyata keçirilməsinə mühüm töhfə verdiyi üçün Orta Dəhliz Çindən Avropaya və əks istiqamətdə yüklərin daşınması üçün təhlükəsiz və sərfəli alternativ marşruta çevrilib.

Ümumiyyətlə isə ölkə başçısı İlham Əliyev Azərbaycanın Çinlə olan münasibətlərinin inkişafına hər zaman mühüm əhəmiyyət verib. Hələ bu ilin əvvəlində Çinin CGTM telekanalına müsahibəsində, eləcə də bu günlərdə ADA universitetinin təşkilatçılığı ilə keçirilən “Yeni dünya nizamına doğru” beynəlxalq forumdakı çıxışında da Çinlə müxtəlif sahələrdə, xüsusən də yaşıl enerji sahəsində strateji tərəfdaşlığın perspektivlərinə toxunub. Çin şirkətləri ilə birabaşa yaşıl enerji sahəsində Azərbaycan yatırımların qoyulması üçün aktiv danışıqların aparıldığını bildirib".

Müsahibimiz sonda Prezident İlham Əliyevin Çinə planlaşdırılan səfərinin iki ölkə arasında həm yaşıl enerji, həm də ümumiyyətlə ticari-iqtisadi münasibətlərin inkişaf etdirilməsi baxımından yeni imkanlar açacağını söyləyib.