AzVP nin baxışı: Azərbaycan Amerika münasibətlərinə praqmatik yanaşma

Prezident İlham Əliyevin yerli telekanallara verdiyi müsahibə həm də Azərbaycanın 2025-ci ildə apardığı siyasətin hesabatı idi. 

Dövlət başçısı bu günün aktual məsələlərini geniş spektrdə təhlil edərək perspektivdə görüləsi işlərdən strateji düşüncə ilə aydın şəkildə danışıb. Bu vacib məsələlərdən biri də 1992-ci ildən Amerika Birləşmiş Ştatlarının Azərbaycana tətbiq etdiyi bədnam “907-ci düzəliş” idi. 

Ötən 33 il ərzində baş verənlər siyasətçilərin, ekspertlərin, mütəxəssislərin, ümumilikdə xalqın gözləri önündə cərəyan edib və kimin nəyə qulluq etməsi heç kim üçün gizli deyil. 86,6 min kvadrat kilometr əraziyə malik Azərbaycan Respublikasının Qarabağ bölgəsinin cəmi 4 min kv.km-lik dağlıq hissəsində dövlət qurmaq, bu məqsədə çatmaq üçün əlavə olaraq Qarabağın dağətəyi və aran zonalarında 10 min kv.km ərazini də işğal etmək, soyqırım törətmək, 1 milyona yaxın qaçqın əhalinin yaranmasına səbəb olmaq-bütün bunlar haqda irili-xırdalı bütün dövlətlərin rəhbərləri bilirdi. 

Amma münaqişəmi deyək, müharibəmi, problemmi, yaxud açıq işğalmı, hər bir halda bunların əzabını Azərbaycan xalqı çəkdi. İsti kresloda oturub soyuq başla mühakimə yürütmək nə qədər asandırsa, münaqişənin haqsızlıqlarını və nəticələrini yaşamaq bundan qat-qat çətin və əzablıdır. 

Vaxtilə ABŞ-nin sözünün eşidildiyi BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasında Ermənistan qoşunlarının Azərbaycandan qeyd-şərtsiz çıxarılması haqqında 4 məlum qətnamə verilmişdi. 

Bəs, elə isə ABŞ-nin ovaxtkı administrasiyası niyə özünün səs verdiyi qətnamələrin yerinə yetirilməsində israr etmirdi? Əgər bütün bunlar ona görə baş verirdisə ki, münaqişənin həll olub-olmaması ABŞ-ın marağında deyil, onda bu ölkə beynəlxalq birliyin ən güclü 3-4 üzvündən biri kimi torpaqlarını işğaldan azad etmək üçün Azərbaycanın əl-qolunun açılmasına yardım göstərməyə borclu idi. Zaman keçir, liderlər dəyişir, amma dövlətlər qalır və yollarına davam edirlər. 

Dövlətlərin də böyüyü, kiçiyi, güclüsü, gücsüzü var. Əksər vaxt fərq iqtisadiyyatla, inkişafla, hərbi güclə ölçülsə də, mənəvi güc heç vaxt yaddan çıxmır və onun dəyəri qat-qat artıq olur. Buna görə də bəzən ən iri supergüclər mənəvi gücünə arxalanan xırda dövlətlərin yanında belə cılız görünür. 

Necə ki, bəzi dövlət xadimləri də vəzifəsindən və statusundan asılı olmayaraq meydanı cılız əməlləri ilə tərk edirlər. Bu mənada Prezident İlham Əliyevin müsahibədə “907-ci düzəliş” barədə səsləndirdiyi “Əlbəttə, bunun bizim iqtisadi inkişafımıza heç bir təsiri yoxdur və ola da bilməz. 

Ancaq bu, Bayden-Blinken administrasiyasının nə qədər naşükür və nankor olmasını bir daha göstərir. O vaxt administrasiyanın yüksək vəzifəli şəxsləri ilə söhbət əsnasında mən demişdim ki, gün gələcək və biz sizə bir daha lazım olacağıq. Amma onda bizim qapımızı döyməyin. 

Əgər o administrasiya və onun nümayəndələri bu gün hakimiyyətdə qalsaydı, biz onların bir xahişini də yerinə yetirməyəcəkdik” fikri Azərbaycan-ABŞ münasibətlərinin bu bədnam qanun kontekstində vəziyyətini aydın göstərir. 

Bir vaxtlar ABŞ-ın dövlət katibi olmuş Con Kerrinin vəzifədən getdiyi ərəfədə Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı səsləndirdiyi “liderlər buna hazır deyillər” açıqlaması supergüc adlanan dövlətə ləyaqət gətirən fikir deyildi və ikili standartların təzahürü idi. 

Ona görə ki, ABŞ münaqişənin həllində üzərinə mühüm missiya götürmüşdü. Hətta Birləşmiş Ştatlar Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üzrə ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri olmasaydı da, dünya çatında oynadığı rola, tutduğu mövqeyə və apardığı siyasətə görə belə fikirləri səsləndirməli deyildi. Amma Con Kerri bunu etmişdi və dövlətinin mənafeyini erməni milyarderlərinin təsiri ilə özünün kiçik ambisiyalarına qurban verməkdən çəkinməmişdi. 

“Liderlər” deyəndə təbii ki, o, Azərbaycanın dövlət başçısını da nəzərdə tutmuşdu. Nə üçün? Axı, dünyanın ən səlahiyyətli qurumu olan və ABŞ-da yerləşən BMT tribunasından Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev bir dəfə yox, dəfələrlə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin mahiyyətini açıqlamış, zərərçəkən tərəf olmasına baxmayaraq başçılıq etdiyi ölkənin vətəndaşları sayılan ermənilərə kifayət qədər yüksək status verməyə razılaşmış, onların həyatının yaxşılaşdırılmasına və təhlükəsizliyinə təminat vermişdi. 

Bunu “hazır olmamaq” kimi dəyərləndirmək, ən azı, vicdansızlıq idi. Hələ, ən güclü dövlətin nümayəndəsinin dilindən bu cür ifadənin səsləndirilməsinin siyasi intriqabazlıq olduğunu demirik. Heç kimə sirr deyil ki, dövlətlərin xarici siyasətləri güc prizmasından aparılır və qiymətləndirilir. 

İlham Əliyevin başçılığı ilə Azərbaycan dövləti dünyanın ən iri dövlətlərinin müzakirə etdiyi, ancaq həll edə bilmədiyi və Azərbaycan üçün taleyüklü məsələ olan torpaqlarımızın azad edilməsini böyük uğurla başa çatdırdı. 

ABŞ-də yenidən hakimiyyətə gəlmiş Donald Tramp və onun təşkil etdiyi dövlət administrasiyası Azərbaycanın uğurunu praqmatik siyasətlə qarşıladı. Qarabağ müharibəsinin qalibi Azərbaycanla məğlub Ermənistan arasında bağlanacaq sülh müqaviləsinə dair bəyannamədə Amerika liderinin də imzası var. 

Bu, beynəlxalq aləmdə ciddi zəmanət sayılır və Azərbaycan Prezidentinin növbəti uğurudur. Belə ki, Donald Tramp “907-ci düzəliş”in ləğvi barədə qərarını açıqlayıb. Çünki ABŞ-nin Cənubi Qafqaz və ümumiyyətlə Şərq siyasətində Azərbaycanın regiondakı geopolitik roluna ehtiyacı var. 

İndi qərarın birdəfəlik ləğvi üçün Konqres onu təsdiq etməlidir. Ümid edirik ki, bu, baş verəcəkdir. Ona görə ki, Azərbaycan-Amerika münasibətlərinin yüksələn xətlə inkişafını təmin etmək bu məsələnin həllindən çox asılıdır. 

Azad Vətən Partiyasının İnformasiya və Təhlil Mərkəzi 

“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin