Icma.az
close
up
RU
Bahalaşmadan və artıq xərclərdən qorunmaq üçün bunları edin Ekspert

Bahalaşmadan və artıq xərclərdən qorunmaq üçün bunları edin Ekspert

Tribuna saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

Payızın gəlişi ilə bazarlarda qiymətlər yenidən qalxmağa başlayır. Elektrik, qaz yol xərcləri və ərzaq məhsullarının qiymət artımı ilə gündəlik həyat daha da çətinləşir. Orta gəlirli ailələr üçün büdcə balansını qorumaq getdikcə mürəkkəbləşir.

Ailələr gündəlik büdcələrini qorumaq üçün hansı strateji addımları ata bilərlər ki, bahalaşmadan az təsir görsünlər?

Məsələ ilə bağlı Tribunainfo.az-a açıqlama verən İqtisadiyyat elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, iqtisadçı-ekspert Günay Hüseynova bildirib ki, ilk növbədə qeyd edim ki, bu zəncirvaridir. Nəyisə düzəltməklə, kammunalın qiymətini tənzimləməklə düzələn məsələ deyil.

G. Hüseynovanın sözlərinə görə, iqtisadi tənzimlənmə olmalıdır ki, vətəndaşların sosial rifahı da yüksələ bilsin.

Büdcəni qorumaqla bağlı Ekspert bildirib:

“Büdcənin qorunması üçün vətəndaşlar arasında maliyyə savadlılığı artırılmalıdır. Çünki bir çox ailələr gəlir və xərc balansını düzgün qura bilmirlər. Gündəlik həyatımızda da görürük ki, kreditlər, lazımsız-lazımlı xərclər artır. Ondan sonra da bataqlığa məruz qalırlar. İqtisadi və sosial, ailə problemləri yaranır.

İkinci, kreditlərin tənzimlənməsidir. Banklar kredit verə bilər, ancaq bunun qarşısının alınması gərəkdir. Hər kəs kredit götürə bilməsin. Zəruri ehtiyac hallarında təbii ki, ola bilər. Əgər hər hansısa bir məhsula ehtiyac varsa, sağlamlıqda problem varsa zəruri hallarda kreditin götürülməsi məsləhətdir. Lakin lazımsız yerə, tək maaşa ümid olaraq kredit götürmək uyğun deyil. Vətəndaş düşünməlidir ki, aldığım əşya mənim neçə aylıq maaşımın qarşılığıdır. Maksimum 6 ay müddətində olsa, başadüşüləndir. Lakin daha uzunmüddətli kreditlərin götürülməsi, (18,25,36 aylıq ipoteka və s. kreditlər) məsləhət deyil. Hər hansısa bir anda, hadisədə, işini itirdikdə və s. bu kredit necə qaytarılacaq?!
İnflyasiyanın sürəti artır, qiymətlər qalxır və bunun qarşısında vətəndaş tənzimlənmə apara biləcəkmi?!

Məsələn, telefon krediti verilir – 6000 civarında satışa çıxarılır. Düzdür, biz iqtisadçılar buna qarışa bilmərik, istəsələr 10 000-lik telefon da ala bilərlər. Lakin balans pozulanda cəmiyyətdə sosial rifahın pozulmasına səbəb olur. Ailələr dağılır, sosial şəraiti pisləşir. Ödəyə bilmədikdə pulun dövr etmə sürəti azalır. Bu təkcə vətəndaş krediti götürdü və ödəmədi məsələsi də deyil. Mağazada işçilər fəaliyyət göstərir. Onların da maaşının ödənməsi var. Ən yaxşı halda mağaza məhkəməyə müraciət edir. Bununla belə, məhkəmə və dövlət orqanlarının iş yükü artır. Yəni, pul dövr etmir, əldən-ələ dəyişmir. Hamısı bir-birinə bağlı, zəncirvari proseslərdir. Çıxış yolu odur ki, kredit məsələləri tənzimlənsin. Çünki bu məsələlər tamamilə başlı-başınadır. Banklarda tənzimlənmə olmalıdır. Çünki bugünkü depozit faizləri ən yaxşı halda qısa müddətdə 7,8 faiz təşkil edir. Lakin vətəndaşlara 18,20 faizlə təklif olunur. Aradakı fərq olduqca çoxdur. Qazanan bank uduzan vətəndaş və depozitordu. Bu da özəl sahibkarlığın zəifləməsinə səbəb olan faktorlar arasındadır. Tutaq ki, hər hansısa bir gənc iş qurmaq istəyir, ona kredit verilmir. Çünki iş təcrübəsi yoxdur. Eyni zamanda kredit faizləri çox yüksək olur.

Ailələrin büdcələrini qoruması üçün etməli olduqları nüansları sadalaya ekspert bildirib:

“Rayon və kəndlərdə biz deyə bilmərik ki, hamısı bərbad vəziyyətdədir. Müəyyən inkişaf tempinə sahib yerlər var. Təkcə paytaxt Bakıya toplamaqla, məsələ həll olunmur. Çünki əkin yox, biçin yox, heyvandarlıq yox, kənd təsərrüfatı yox…
Yəni, zəruri ehtiyac mallarını qarşılamaq üçün rayon və kənd əhalisi öz təsərrüfat fəaliyyəti ilə məşğul ola bilərlər. Çünki paytaxtda kirayələr olduqca yüksəkdir və maaşlar yüksək deyil. Bu kimi iqtisadi çətinlik məqamında, kirayədə qalaraq tamamilə kənd təsərrüfatından ayrılmağı düzgün addım hesab etmirəm”.

“Əsas məsələyə qalanda, dövlət üzərinə düşən öhdəliklər də var. Daha doğrusu biz iqtisadçıların təklifləri var. Çünki dövlət tənzimlənməsi də olmalıdır. Süni qiymət artımı yaranır, azad sahibkarlığa da dövlət müdaxilə edə bilmir. Hər il, yanvarın 1-də maaş qalxdıqda, süni şəkildə qiymətlər də artır. Düşünürəm ki, sosial paket hazırlanmalıdır. Əmək qabiliyyətli əhaliyə iş yeri vasitəsilə təklif olunmalıdır həmin sosial paketlər. Məsələn, gediş haqqı qalxdıqda, dövlət iş yerlərinə müəyyən köməklik etməlidir. Həmçinin vergi güzəştləri olunmalıdır. Xarici dövlətlərin təcrübəsində belədir. İşverənlər işçinin gedişhaqqını qarşılayır. Avropa, Almaniya, Hollandiya hətta Türkiyədə belə bu var. İşçinin ictimai nəqliyyat ödənişi və öz maşını ilə işə gəlirsə, onun yanacaq pulu ödənilir. Günorta yeməyi iş yeri tərəfindən verilir. Bizdə bunların heç biri yoxdur. Qiymətlər qaldırılmadan öncə, müəyyən sosial paketlər hazırlanmalıdır. Bunun hazırlanması əməkqabiliyyətli şəxsləri də işə cəlb edir. Çünki o, bilir ki, maaşı real sistemdə görünürsə, gələcəkdə inanır ki, yaxşı təqaüd alacaq, nəqliyyat ödənişi qarşılanır, nahar verilir. Bunlar cuzi görünə bilər, ancaq iqtisadi baxımdan olduqca səmərə təşkil edir.

Dəniz Pənahova

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:206
embedMənbə:https://tribunainfo.az
archiveBu xəbər 08 Oktyabr 2025 16:36 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see363

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see340

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see279

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see273

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see270

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see269

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see263

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see256

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see253

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see249

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see241

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see238

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see238

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see236

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see235

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see228

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see224

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see224

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see208

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see206
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri