Bakı Brüssel strateji tərəfdaşlığı: Yeni mərhələ və qlobal perspektivlər

Azərbaycanın müstəqil, praqmatik və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət kursu qlobal güc mərkəzləri ilə münasibətlərdə keyfiyyətcə yeni və strateji xarakterli mərhələnin əsasını qoyub. Bu kontekstdə rəsmi Bakı ilə Avropa İttifaqı arasında formalaşan və yüksək dinamika ilə xarakterizə olunan çoxşaxəli tərəfdaşlıq platforması regional sabitliyin, geoiqtisadi bağlantının və təhlükəsizliyin təmin olunmasında fundamental amilə çevrilib. 

Bu ilin martında Avropa İttifaqı Şurasının rəhbəri Antonio Koştanın və may ayında Aİ-nin Xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallasdan sonra Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Lyayenin iyulun 1-də ölkəmizə rəsmi səfəri 27 Avropa dövlətini bir araya gətirən Aİ ilə münasibətlərin inkişafında tamamilə yeni dövrün başlanğıcı kimi qəbul edilir. Yüksəksəviyyəli ardıcıl səfərlər Brüsselin Azərbaycanı Cənubi Qafqaz regionunda güvənilən və uzunmüddətli strateji tərəfdaş qismində gördüyünün növbəti təsdiqidir.

İkitərəfli təmaslarda tərəfdaşlığın gələcək prioritetləri Bakıda ali səviyyədə keçirilən görüşlərdən sonra verilən rəsmi bəyanatlarda özünün aydın ifadəsini tapıb. Dövlətimizin başçısı Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Lyayenlə mətbuata birgə bəyanatında münasibətlərdəki mövcud dinamikanı yüksək qiymətləndirib və Avropa Komissiyası ilə Azərbaycan arasında münasibətlərin çox mühüm mərhələdə olduğunu deyib: "Bu ilin martında biz Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti cənab Koştanı, sonra may ayında isə Avropa diplomatiyasının rəhbəri xanım Kallası qəbul etdik. Bu gün isə Avropa Komissiyasının prezidenti bizimlədir. Beləliklə, deyərdim ki, əməkdaşlığımızı genişləndirmək və tərəfdaşlığımızı gücləndirmək məqsədilə hər iki tərəfin qarşılıqlı iradəsini əks etdirən münasibətlərimizdə görünməmiş dinamika müşahidə olunur. Biz Avropa Komissiyası ilə münasibətləri yüksək dəyərləndiririk". Azərbaycan Prezidentinin vurğuladığı kimi, ardıcıl səfərlər rəsmi Bakı ilə Brüssel arasında qurulan dialoqun funksionallığını, ikitərəfli əlaqələrin sistemli xarakter daşıdığını nümayiş etdirir. 

Aİ və Azərbaycan əlaqələrində enerji sahəsində əməkdaşlıq tərəfdaşlığın ən mühüm məqamlarından biridir. Xüsusilə 2022-ci ildə Avropanın qaz tədarükündə ciddi böhranla üzləşdiyi bir vaxtda Azərbaycan etibarlı tərəfdaşlığını əməli şəkildə nümayiş etdirib. Həmin dövrdən bəri ölkəmizin Aİ-yə qaz ixracını 65 faiz artırması Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təminatında oynadığımız mühüm roldan xəbər verir. Təsadüfi deyil ki, Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz dövlətləri ilə ümumi ticarət dövriyyəsinin təqribən 70 faizi məhz Azərbaycanın payına düşür. Brüsselin ticarət əlaqələrini daha da genişləndirmək niyyəti bu qarşılıqlı etimadın davamlı olduğunu göstərir.  

Prezident İlham Əliyev iqtisadi münasibətlərin və enerji sahəsindəki tərəfdaşlığın real statistik mənzərəsini bu sözlərlə diqqətə çatdırıb: "Avropa İttifaqı Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşıdır. Ticarətimizin 40 faizdən çoxu üzv dövlətlərlə aparılır və Azərbaycan Avropa İttifaqı üçün Cənubi Qafqazda əsas ticarət tərəfdaşıdır. Cənubi Qafqazda ticarətin təxminən 70 faizi Azərbaycanla aparılır". Azərbaycanın Avropa üçün iqtisadi əhəmiyyətini Ursula fon der Lyayen də bəyanatında dilə gətirib: "Avropa İttifaqı artıq Azərbaycanın ən böyük ticarət tərəfdaşı və ən iri sərmayədarıdır". 

Azərbaycan qlobal logistik proseslərə istiqamət verən fəal təşəbbüskar dövlətdir. Dünyanın ən mühüm transmilli marşrutları sayılan "Şərq-Qərb" və "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizlərinin məhz ölkəmizin ərazisində kəsişməsi Bakını Avrasiya materikinin strateji logistik mərkəzinə çevirir. Dəniz limanlarının və dəmir yolu şəbəkəsinin imkanlarının daha da genişləndirilməsi dövlətimizin qlobal çağırışları qabaqlayan çevik idarəetmə strategiyasından xəbər verir. Avropa İttifaqı ilə aparılan müzakirələrdə bağlantı mövzusunun təməl hədəf kimi qoyulması Brüsselin də bu məsələyə böyük marağını göstərir. 

Ölkəmizin logistik əhəmiyyətini Avropa Komissiyasının prezidenti xanım Ursula fon der Lyayen də vurğulayıb. Aİ rəsmisi bildirib ki, Cənubi Qafqaz Avropanı, Xəzər regionunu və Mərkəzi Asiyanı birləşdirən dünyanın ən möhtəşəm kəsişmələrindən biridir və Azərbaycan burada əsas rol oynayır: "Azərbaycan öz strateji coğrafiyasını artan iqtisadi, siyasi və regional nüfuzu ilə düşünülmüş şəkildə birləşdirir". 

Avropa İttifaqı bölgədə davamlı sülhün qurulması prosesini də yaxından dəstəkləyir. Bu, faktiki olaraq Azərbaycanın təşəbbüsü ilə regionda qurulan yeni əməkdaşlıq modelinə verilən beynəlxalq dəstəkdir. Regionda yaranmış sülh şəraitini və onun qorunmasının vacibliyini önə çəkən Prezident İlham Əliyev de-fakto sülh qurulduğunu vurğulayıb: "Sülhün təkcə kağız üzərində deyil, gündəlik həyatda hiss etdiyimizi nümayiş etdirmək üçün bir çox birtərəfli addımlar atdıq. Bir sözlə, sülh artıq reallıqdır. Lakin biz onu gücləndirmək, uzunmüddətli və əbədi etmək üçün ürəkdən çalışmalıyq. Əlbəttə, biz Avropa Komissiyasının dəstəyini çox yüksək dəyərləndiririk". 

Dövlətimizin başçısının "sülh de-fakto qurulub" tezisi Cənubi Qafqazda təhlükəsizlik arxitekturasının tamamilə dəyişdiyinin və geri dönməz xarakter aldığının rəsmi bəyanıdır. Münaqişədən sonrakı dövrdə rəsmi Bakının sülhə xidmət edən praktiki addımları ölkəmizin regionda sabitliyin təmin olunmasında maraqlı olduğunu, sülh prosesində səmimiyyətini və konstruktiv mövqeyini nümayiş etdirir. Avropa İttifaqının sülhün iqtisadi əsaslarını möhkəmləndirməyə yönələn addımları Brüsselin bu prosesdə rəsmi Bakının formalaşdırdığı reallıqları əsas götürdüyünü göstərir. 

Ursula fon der Lyayenin strateji tərəfdaşlıq kontekstində Azərbaycanın rolunu xüsusi vurğulaması böyük önəm kəsb edir. Aİ rəsmisi ölkəmizin bölgənin aparıcı qüvvəsi olduğunu, Cənubi Qafqazda sülh prosesinin formalaşmasına fundamental töhfələr verdiyini bildirərək Prezident İlham Əliyevin siyasi liderliyini ön plana çəkir: "Siz regionda sülhün və əməkdaşlığın təşviq olunmasında şəxsi liderlik keyfiyyətlərini nümayiş etdirdiniz. Bu, sabitlik, etimad və ortaq rifah üçün yeni imkanlar yaradır. Avropa İttifaqı bu prosesi qəti şəkildə dəstəkləyir".

Avropa Komissiyasının prezidentinin dövlətimizin başçısı İlham Əliyevin şəxsi liderlik keyfiyyətlərini və sülhün formalaşmasındakı rolunu xüsusi qeyd etməsi Bakının apardığı müstəqil siyasətin və regional reallıqların Qərb tərəfindən rəsmən qəbul edilməsidir. Bu, ölkəmizin regionda şərtləri diktə edən əsas güc mərkəzi olduğunun, beynəlxalq arenada qazandığı böyük etimadın bariz göstəricisidir.

Son dövrlər Bakıya səfər edən, həmçinin beynəlxalq tribunalardan çıxış edən aparıcı Avropa liderləri və dövlət başçıları Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli siyasi iradəsini, uzaqgörən strateji gedişlərini və qlobal çağırışlar qarşısındakı prinsipial tərəfdaşlığını səmimi şəkildə etiraf edirlər. Dünyanın geosiyasi nizamının yenidən qurulduğu mürəkkəb bir dövrdə Avropa paytaxtlarının Azərbaycan Liderinə tam etimadı rəsmi Bakını qlobal təhlükəsizlik arxitekturasında əvəzolunmaz tərəfdaşa çevirir. 

Azərbaycanın Cənubi Qafqazda formalaşdırdığı yeni əməkdaşlıq modeli Aİ tərəfindən tam dəstəklənir. Brüssel qəbul edir ki, regionun gələcək inkişafı və təhlükəsizliyi birbaşa olaraq Bakının sülh gündəliyindən və bu gündəliyi reallaşdıran Prezident İlham Əliyevin strateji baxışından asılıdır. 

Hazırda Azərbaycanın dünyanın əsas güc mərkəzləri ilə formalaşdırdığı çoxşaxəli və balanslaşdırılmış xarici siyasət xətti özünün real bəhrəsini verir. ABŞ ilə strateji tərəfdaşlıq, Çin ilə hərtərəfli əməkdaşlıq və Avropa İttifaqı ilə qurulan əlaqələr Prezident İlham Əliyevin yürütdüyü diplomatik siyasi kursun mühüm uğurlarıdır. Dövlətimizin başçısının praqmatik siyasəti Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu artırmaqla yanaşı, ölkəmizin qlobal regional proseslərdə aparıcı dövlət statusunu daha da möhkəmləndirir.

Kamran Əmirov

YAP Qusar rayon təşkilatının sədri