Bakı niyə bu qədər bahalaşdı?

Bakıda yaşayış xərclərinin artması artıq yalnız mənzil axtaranların deyil, gündəlik həyatını bu şəhərdə quran insanların da əsas problemlərindən birinə çevrilib. Kirayə, mənzil, ərzaq, nəqliyyat, xidmətlər və gündəlik digər xərclər birlikdə götürüldükdə paytaxtda yaşamağın əvvəlki illərlə müqayisədə daha baha başa gəldiyi hiss olunur.

Bəs Bakını bahalaşdıran əsas amillər hansılardır?

Əsas yük mənzilin üzərinə düşür

Bakıda həyatın bahalaşmasının ən ciddi səbəblərindən biri daşınmaz əmlak bazarıdır.

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2026-cı ilin birinci rübündə Azərbaycanda mənzil bazarında qiymətlər əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 8,1 faiz artıb.

Mənzil bazarında qiymət artımı xüsusilə Bakı kimi tələbin yüksək olduğu ərazilərdə yaşayış xərclərinə birbaşa təsir göstərir. Ev alan şəxs daha böyük məbləğ ödəyir, kirayə mənzil bazarında isə ev sahibi öz xərclərini və bazardakı qiymətləri nəzərə alaraq kirayə haqqını formalaşdırır.

Hazırda Bakı üzrə elan bazarında kirayə qiymətləri ərazi və mənzilin vəziyyətindən asılı olaraq ciddi fərqlənir. Məsələn, müxtəlif rayonlarda 1-3 otaqlı mənzillər üçün yüzlərlə manatdan başlayaraq 800-1000 manatdan yuxarı aylıq qiymətlərə də rast gəlinir.

Bu isə orta gəlirli ailənin büdcəsində mənzil xərcinin payını artırır.

Ümumi inflyasiya da gündəlik xərcləri artırır

Bahalaşma yalnız Bakı ilə bağlı proses deyil. Ölkə üzrə istehlak qiymətləri də yüksəlir.

Dövlət Statistika Komitəsinin son məlumatına əsasən, 2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında istehlak qiymətləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 5,7 faiz artıb. Qida məhsulları, içkilər və tütün məmulatları üzrə artım 6,7 faiz, qeyri-qida məhsulları üzrə 3,8 faiz, ödənişli xidmətlər üzrə isə 5,7 faiz olub.

Başqa sözlə, insanın mağazada aldığı ərzaq, istifadə etdiyi xidmət və aldığı bir sıra qeyri-qida məhsulları əvvəlki ilə nisbətən daha baha başa gəlir.

Xüsusilə ərzaq qiymətlərindəki artım ailə büdcəsinə daha tez təsir edir. Çünki mənzildən fərqli olaraq ərzaq xərclərini təxirə salmaq mümkün deyil.

Maaş artır, amma xərclər də artır

Burada mühüm məsələ nominal gəlirlə real həyat arasındakı fərqdir.

2026-cı ilin yanvar-may aylarında ölkədə muzdla çalışan işçilərin orta aylıq nominal əməkhaqqı 1175 manat olub və əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 7,3 faiz artıb. Əhalinin nominal gəlirləri isə 10,3 faiz yüksəlib.

Lakin eyni dövrdə inflyasiya 5,7 faiz təşkil edib.

Bu o deməkdir ki, gəlirlərin artması avtomatik olaraq insanların özlərini daha varlı hiss etməsi demək deyil. Maaşın artımından sonra mənzil, ərzaq, xidmət və digər xərclər də yüksəlirsə, ailənin sərbəst istifadə edə bildiyi vəsait ciddi şəkildə artmaya bilər.

Bakı niyə xüsusilə bahalı hiss olunur?

Burada şəhərin iqtisadi çəkisi mühüm rol oynayır.

Bakı ölkənin əsas biznes, maliyyə, dövlət idarəçiliyi, təhsil və xidmət mərkəzidir. İş imkanlarının böyük hissəsinin paytaxtda cəmlənməsi isə əhalinin və gündəlik hərəkətin şəhərə yönəlməsinə səbəb olur.

Nəticədə mənzilə, kirayəyə, nəqliyyata, iaşəyə və müxtəlif xidmətlərə tələb yüksək qalır.

Tələb yüksək olduğu halda şəhər daxilində torpaq və yaşayış sahəsinin təklifi məhdud olduğundan, xüsusilə mərkəzi və nəqliyyat baxımından əlverişli ərazilərdə qiymətlərin aşağı düşməsi çətinləşir.

Bu səbəbdən Bakıda eyni gəlirlə yaşamaq başqa şəhərlərlə müqayisədə daha baha başa gələ bilər.

Kirayə bazarında da təzyiq artır

Mənzil qiymətlərinin yüksəlməsi kirayə bazarından da yan keçmir. Bunun sadə iqtisadi izahı var: mənzilin alış qiyməti bahalaşdıqca onun sahibi daha yüksək gəlir gözləyə bilər.

Digər tərəfdən, mənzil almaq imkanının məhdudlaşması bəzi insanların daha uzun müddət kirayədə qalmasına gətirib çıxarır. Bu isə kirayə mənzillərinə tələbi yüksək saxlayır.

Bakı üzrə hazırkı elanlarda qiymətlər arasında böyük fərq olsa da, mərkəzə və metro stansiyalarına yaxın ərazilərdə daha yüksək kirayə haqları geniş yayılıb.

Xidmətlər də ümumi mənzərənin bir hissəsidir

Bakıda yaşayış xərclərini yalnız ərzaq və mənzillə ölçmək düzgün olmaz.

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2026-cı ilin ilk yarısında əhaliyə göstərilən ödənişli xidmətlərin qiymətləri illik ifadədə 5,7 faiz artıb. İyun ayında isə bu kateqoriyada illik artım 5,6 faiz təşkil edib.

Beləliklə, ailənin aylıq büdcəsinə daxil olan çoxsaylı kiçik xərclər də zaman keçdikcə ciddi məbləğə çevrilir.

Bakı hələ də bahalaşacaq?

Burada dəqiq proqnoz vermək çətindir. Lakin bir neçə amil Bakıda yaşayış xərclərinin yüksək qalmasına şərait yaradır: mənzilə olan tələb, məhdud şəhər ərazisi, biznes və iş imkanlarının paytaxtda cəmləşməsi, xidmət sektorunun böyüməsi və ümumi inflyasiya.

Digər tərəfdən, gəlirlərin artması, yeni yaşayış layihələrinin tikilməsi, nəqliyyat imkanlarının genişlənməsi və şəhər ətrafında yeni yaşayış zonalarının formalaşması müəyyən təzyiqləri azalda bilər.

Əsas məsələ budur ki, Bakı təkcə qiymətlərin artdığı şəhər deyil, gəlirlərin və xərclərin bir-biri ilə yarışdığı şəhərə çevrilir.

Rəsmi rəqəmlər göstərir ki, 2026-cı ildə ölkədə həm əməkhaqları və gəlirlər artır, həm də istehlak qiymətləri yüksəlir. Mənzil bazarındakı artım isə yaşayış xərclərinin ən ağır hissələrindən birini təşkil edir.

Ona görə də Bakı sakininin “şəhər getdikcə bahalaşır” hissi yalnız subyektiv müşahidə deyil. Bu hissin arxasında mənzil bazarındakı qiymət artımı, ümumi inflyasiya və paytaxtda yüksək tələbin yaratdığı iqtisadi təzyiqlər dayanır.

Samir Abdulla

AzPost.az