Bakıda yollar niyə çökür? Səbəbləri və həlli tapıldı

Paytaxtın müxtəlif küçə və prospektlərində müxtəlif vaxtlarda asfalt örtüyünün çökməsi müşahidə olunur. Belə hallar Babək, 8 Noyabr prospektlərində bir neçə dəfə təkrarlanıb.

Ölkə.Az yollarda çökmələrin səbəbini araşdırıb.

Əsasən, asfalt örtüyünün çökməsi 6 səbəbdən baş verə bilər. Bu səbəblər arasında yeraltı kommunikasiya xətləri, yolun alt təbəqəsinin düzgün bərkidilməməsi, ağır yük maşınlarının yoldan daimi keçməsi, geoloji səbəblər, zəif drenaj sistemi və asfaltın keyfiyyətsizliyi yer alır.

Azərbaycanda yolların niyə çökməsini sual etdikdə isə dövlət qurumu birmənalı olaraq yer altından keçən kommunikasiya xətlərini əsas gətirir.

Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin (AAYDA) mətbuat katibi Anar Nəcəfli avtosfer.az-a danışarkən “Bakıda yollar niyə çökür?” sualına cavab olaraq bildirib ki, çökmə həmin yolların keyfiyyətsiz tikilməsi anlamına gəlmir:

“Xüsusən iri şəhərlərdə kommunikasiya xətləri sırf küçə və prospektlərin altı ilə çəkilir. Onlarda hər hansısa xırda bir problem olduqda, bu, özünü asfalt-beton örtüyündə büruzə verir və çökmə qeydə alınır”.

İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidmətinin mətbuat katibi Ceyhun Musaoğlu Ölkə.Az-a açıqlamasında deyib ki, yolun altından təkcə su xətləri deyil, eyni zamanda tullantı xətləri də keçir. Onun sözlərinə görə, çökmələrə səbəb vaxtı keçmiş borulardır:

"Bu xətlərin bir çoxu istismar müddəti bitən 60-70 il bundan əvvəl çəkilən xətlərdir. Həmin xətlərdə qəza hallarının baş verməsi ehtimalı daha çox olur. İstismar müddəti bitdiyinə görə, hər hansı xətdə qəza hadisəsi baş verən zaman yolun altında olduğuna görə, asfalt qatına da mənfi təsir göstərir. 

Təbii ki, müvafiq sukanal idarəsinin əməkdaşları da gəlib qəzanı aradan qaldırırlar, qaydalara görə, əgər asfaltdırsa, yenidən bizim dəstəyimizlə ora asfalt çəkilir, yəni pulunu biz ödəyirik. Yox, əgər torpaq qatıdırsa, torpaq qatı saxlanılır, qum, çınqıl tökülür".

C.Musaoğlu yerin altındakı istismar xətti bitən boruların yenilənməsi barədə də danışıb:

"Bu xətlər zaman-zaman yenilənir, amma belə xətlər çoxdur. Ona görə bunu birdən-birə dəyişmək həm texniki, həm də infrastruktur baxımından mümkün olmur. 

Elm və Təhsil Nazirliyinin Geologiya və Geofizika İnstitutunun aparıcı elmi işçisi Əvəz Salamov isə Ölkə.Az-a danışarkən geoloji tədqiqat işlərinin əhəmiyyətinə diqqət çəkib:

"Yolların çökməsi ilə bağlı deyilənlərdə müəyyən qədər həqiqət payı var. Amma bir məsələ var ki, yol çəkiləndə gərək əvvəlcədən geoloji tədqiqat işləri aprılsın. Bu ona görə lazımdır ki, harada çökmə ola bilərsə, bu əvvəlcədən bilinsin və müəyyən tədbirlər həyata keçirilsin. Bu məsələ həll olunarsa, belə hadisələrin sayı da azlar. Mən dəqiq bilmirəm ki, yollar çəkilərkən belə tədqiqat işləri aparılır ya yox. Yəqin ki, bu işlər görülür. Bəlkə də keyfiyyət istənilən səviyyədə olmur. 

Yollar elə yerlərdən keçir ki, müəyyən qırılma zonalarını kəsib gedir. Bunlar da təbii ki, atmosfer yağıntılarının toplayıb yolun altından keçirir. Yol ağır yüklü maşınlara görə də çökə bilər. Çünki yolun alt qatları yağış suları ilə islanır, qrunt öz keyfiyyətini itirir. Bütün bunlar təbii ki, yolların çökməsində böyük rol oynayır. 

Yollarda təmir işləri normal aparılmır. Necə təmir aparılır ki, ora yenidən su daxil olur? 

Təmir məsələsini hərə bir cür başa düşür. Ola bilər ki, təmir zamanı yeraltı suyu bilavasitə hansısa bir boruya ötürürsən və yola təhlükə törətmədən o suyu yolun altından çıxara bilirsən. Ya da təmir elə aparıla bilər ki, suyun 50%-i yenə qrunta gedir, 50%-i çıxır. Yol tikintisi mürəkkəb bir məsələdir. Onu gərək tam dəqiqliyi ilə yerinə yetirəsən. Gərək əvvəlcədən çox dəqiq miqyaslı işlər aparılsın ki, məsələ tamam aydınlaşsın. Yol çəkəndə ərazidə hansı zəif nöqtələr varsa nəzərə alınmalıdır". 

Billurə Yunus