Icma.az
close
up
RU
Bakının statusu dəyişdi: İki region birləşir, körpü dəhlizə çevrilir Əliyevin adı siyahıda

Bakının statusu dəyişdi: İki region birləşir, körpü dəhlizə çevrilir Əliyevin adı siyahıda

Icma.az, GlobalInfo portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Prezident İlham Əliyev Daşkənddə Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyevin sədrliyi ilə baş tutan Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 7-ci Məşvərət Görüşündə iştirak etdi.

Bu, Azərbaycan Prezidentinin Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşündə sayca üçüncü iştirakı idi. Lakin budəfəki görüşün diqqət çəkən tərəfi Şavkat Mirziyoyevin təşəbbüsü və dəstəyi ilə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələrinin məşvərət görüşlərinin tamhüquqlu üzvü qəbul edilməsi oldu.

Tam hüquqlu üzvlük məsələsinə keçmədən öncə qeyd edim ki, Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşü əslində klassik mənada rəsmi təşkilat deyil. Adından da məlum olduğu kimi, daha çox region ölkələrinin liderləri arasında yaradılmış siyasi dialoq platformasıdır. Məsələn, bu platforma Türk Dövlətləri Təşkilatında (TDT) olduğu kimi sadəcə türk ölkələrindən ibarət deyil.

Sözügedən formatda dövlət başçıları ildə bir dəfə toplaşaraq regionun sabitliyi, təhlükəsizliyi, sərhəd əməkdaşlığı, su və enerji resurslarının idarə olunması, ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi, nəqliyyat və logistika dəhlizlərinin inkişafı kimi məsələləri birbaşa liderlər səviyyəsində müzakirə edirlər. Bu görüşlərin məqsədi bölgə ölkələrinin öz aralarında qarşılıqlı etimadı artırması, ortaq problemlərə birgə yanaşma formalaşdırması və Mərkəzi Asiyanı böyük güclərin rəqabət meydanından daha çox, öz daxili əməkdaşlıq modeli olan vahid bir məkan kimi möhkəmləndirilməsidir.

Azərbaycan və Mərkəzi Asiya regionu

Azərbaycanın tamhüquqlu üzv kimi qəbul edilməsi indiki məqamda diqqət çəkir. Məsələ ondadır ki, ölkəmiz həm tarixi-mədəni, həm iqtisadi, həm də nəqliyyat-kommunikasiya baxımından Mərkəzi Asiya ilə sıx bağlıdır. Hətta Tacikistan xaric regionun bütün ölkələri ilə TDT daxilində və ikili münasibətlər kontekstində kifayət qədər yaxşı əlaqələr var. O zaman sual yaranır: Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşünün tam hüquqlu üzvü olmasının məqsədi nədir?

Rusiya–Ukrayna müharibəsi Avropanın enerji təhlükəsizliyini yenidən dizayn etməyə məcbur buraxdı. Beləliklə, Avropa Rusiyadan enerji asılılığını minimuma endirmək üçün etibarlı tərəfdaş axtarışına çıxdı. Bu kontekstdə Azərbaycan Qərb üçün nadir ölkələrdəndir ki, həm siyasi baxımdan sabitdir, həm enerji müqavilələrinə sadiqdir, həm də boru kəmərləri üzərindən real alternativ təklif edə bilir.

Lakin Azərbaycan təkbaşına Avropanın enerji boşluğunu tam doldura biləcək qədər resursa malik deyil və Bakı bunu yaxşı başa düşür. Məhz ona görə də, ölkə təkcə öz qazı və nefti ilə deyil, həm də regionun daha geniş enerji axınlarını Qərbə çıxara biləcək strateji tranzit mərkəzi kimi fəaliyyətini genişləndirmək istəyir. Bunun üçün ən məqsədyönlü istiqamət Mərkəzi Asiyadır, çünki orada böyük enerji ehtiyatları var. O cümlədən, Bakı bu enerjini Qərbə çıxmaq üçün etibarlı və siyasi riskləri az olan dəhliz axtarır.

Mərkəzi Asiya ölkələrinin marağı da məhz buradan doğur. Onlar üçün Azərbaycan təkcə tranzit ölkə deyil, eyni zamanda Avropa ilə əlaqələrin qurulmasında real siyasi körpüdür. Bakı nə Moskva kimi siyasi təzyiq göstərir, nə də tarifləri bir alətə çevirir. Əksinə, qarşılıqlı fayda modelinə əsaslanan və uzunmüddətli sabitliyə hesablanan əməkdaşlıq təklif edir. Bu, region ölkələrini Azərbaycanla daha da yaxınlaşdırır, çünki onlar Avropaya çıxış əldə etməklə həm iqtisadi, həm də siyasi manevr imkanlarını genişləndirirlər.

Belə olan halda yeni bir sual ortaya çıxır: Azərbaycan Mərkəzi Asiya ölkələri və ABŞ-ın ortaq platforması olan “C5+1”ə qoşulacaq?

Hesab edirəm ki, hazırkı reallıqda Azərbaycan üçün “C5+1”ə qoşulmaq nə məqsəd, nə də tələskənlik tələb edən bir addımdır. Bakı bugün Mərkəzi Asiya ölkələri ilə o səviyyədə yaxınlaşıb ki, əslində “C5+1”in üzvü olmadan belə həmin platformada müzakirə olunan hər məsələ Azərbaycana toxunur və onun iştirakı təmin olunur. Tamhüquqlu iştirak isə yalnız zamanın və geosiyasi uyğunluğun tələb edəcəyi bir situasiya ola bilər.

Bu ehtiyatlılıq təsadüfi deyil. Bakı son illərdə göstərdi ki, heç bir beynəlxalq platformaya emosional və ya deklarativ şəkildə qoşulmur. “İbrahim sazişləri” məsələsində olduğu kimi, “C5+1”də də Azərbaycanın ölçü vahidi risklərin idarə olunmasıdır. Çünki bir tərəfdən ABŞ-la münasibətlər gücləndirilir, digər tərəfdən Mərkəzi Asiya ilə yeni regional blokda yer alınır, eyni zamanda Çin və Avropa ilə strateji layihələrdə əməkdaşlıq edilir. Belə vəziyyətdə Bakı üçün ən böyük məharət məhz bu güclərin maraqlarını ziddiyyətə salmadan paralel proses apara bilməkdir.

Azərbaycanın əsas məqsədi konkret təşkilata qoşulmaq deyil, enerji, logistika və kommunikasiya mərkəzinə çevrilməkdir. Avropa alternativ enerji mənbələri axtarır, Mərkəzi Asiya öz resurslarını təhlükəsiz və sabit marşrutla Qərbə çıxarmaq istəyir, ABŞ bölgədə açıq iqtisadi və siyasi məkanın formalaşmasında maraqlıdır, Çin isə Orta Dəhlizin güclənməsinə çalışır. Bakı bütün bu maraqları uyğunlaşdıraraq özünü regionun enerji və nəqliyyat habına çevirir.

Vaşinqton və Pekinlə tarazlı siyasət xətti

Ona görə də, bu gün Bakıda eyni vaxtda həm ABŞ-la beyin mərkəzləri forumu keçirilir, həm də Çinlə turizm və əlaqələr zirvəsi baş tutur. Bu tədbirlər iki fərqli geosiyasi blokun Azərbaycanda eyni anda yer almasının təsadüfi olmadığını göstərir. Bakı qərb və şərqin kəsişmə nöqtəsini idarə edən oyunçuya çevrilir. Digər yandan, nəqliyyat məsələlərində Vaşinqtonla TRIPP layihəsi (Zəngəzur dəhlizi) kimi təşəbbüslərə dəstək verən Azərbaycan, paralel olaraq Transxəzər layihələrinin həyata keçməsi üçün həm Çin, həm də Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə əməkdaşlığı dərinləşdirir.

Beləliklə, “C5+1”in gələcəyi Azərbaycan üçün açıq qapıdır, amma bu addım yalnız Bakının özünü daha möhkəm enerji-logistika mərkəzi kimi təsdiqlədiyi, risklərin azaldığı və bütün oyunçuların maraqlarının balanslandığı zaman reallaşa bilər. Yəni Azərbaycanın əsas niyyəti konkret bloklara daxil olmaq yox, regiondakı bütün blokları öz orbitində birləşdirə bilən strateji mərkəzə çevrilməkdir.


Turan Rzayev
Globalinfo.az-ın siyasət yazarı

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:225
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 18 Noyabr 2025 15:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see282

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see270

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see261

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see257

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see255

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see241

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see240

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see239

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see235

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see231

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see221

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see218

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see218

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see217

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see212

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see211

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see207

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see205

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see199

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see198
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri