Bank borcu ödənilmədiyi halda şəxs hansı məsuliyyətə cəlb olunur?

"Bildiyimiz kimi Azərbaycan Respublikası hüquqi dövlətdir və hər kəsin qanunla qorunan hüquqları və vəzifələri var". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü, Vəkillərin intizam komissiyasının üzvü Vəkil Elvin Əliyev deyib.

O bildirib ki, qeyd edim ki, şəxslər arasında olan münasibətləri əksər hallarda müqavilə ilə tənzimləyirlər: "Məlumdur ki, Azərbaycan Respublikasında müqavilə azadlığı var və tərəflər müqavilədə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallara zidd olmayan istənilən şərti müqaviləyə qeyd edə bilər. Eləcə də banklar və digər şəxslər arasında yaranan borc münasibətləri də onların arasında bağlanan borc müqaviləsi ilə tənzimlənir. Həmin borc müqaviləsində kreditorun və borclunun hüquq və vəzifələri ilə yanaşı öhdəlikləri, eləcə də götürdükləri öhdəliyin icra olunma müddəti və mexanizmi də qeyd olunur. Əgər borclu kredit müqaviləsində nəzərdə tutulmuş vəzifələrini zamanında və qaydasında icra etmədikdə kreditor olan bank onu məhkəməyə verərək borcunu tələb edir. Bu zaman məhkəmə iddiaçı ilə cavabdeh arasında olan borc müqaviləsinə və digər münasibətlərə hüquqi qiymət verərək iddia əsaslı olduqda iddianı təmin edir. Qanuni qüvvəsini almış məhkəmə qətnaməsi, əmri, qərarı aidiyyatı üzrə cavabdehin qeydiyyatda olduğu və yaxud yaşadığı yer üzrə icra şöbəsinə göndərilir. İcra məmuru məhkəmə qətnaməsinə və icra vərəqinə əsasən icra işinə başlayır və qətnamədə qeyd olunmuş məbləğdə pulu tələb edir. Əgər borclu məhkəmə qətnaməsini icra etməkdən qərəzli formada imtina edirsə, yaxud icra məmurunun qanuni tələblərinə əməl etmirsə, onda həmin şəxsin əməlində inzibati və yaxud cinayət qanununun tərkibi yaranır və borclu məsuliyyətə cəlb olunur.

Məhkəmə və digər orqanların qərarlarının icrası ilə əlaqədar icra məmurunun tələblərinin yerinə yetirilməməsi Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528-ci maddəsinin tələbini pozur və həmin maddəyə əsasən inzibati xətanı törətmiş şəxs inzibati qaydada tənbeh olur. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsinə əsasən icra sənədindəki tələbin üzrsüz səbəbdən icra məmuru tərəfindən müəyyən olunmuş müddətdə icra edilməməsinə və ya icra məmurunun məhkəmə və ya başqa dövlət orqanlarının qərarlarının icrası ilə əlaqədar digər qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsinə görə - fiziki şəxslər beş yüz manatdan min manatadək məbləğdə cərimə edilir və ya işin hallarına görə, pozuntunu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla, bir ayadək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur, vəzifəli şəxslər min iki yüz manatdan iki min beş yüz manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər üç min manatdan beş min manatadək məbləğdə cərimə edilir.

528.1-1. Bu Məcəllənin 528.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş xətanın inzibati tənbeh almış şəxs tərəfindən inzibati tənbeh vermə haqqında qərarın qanuni qüvvəyə mindiyi gündən bir il ərzində eyni icra sənədinə münasibətdə təkrar törədilməsinə görə - fiziki şəxslər min manatdan min beş yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir və ya işin hallarına görə, pozuntunu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla iki ayadək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur, vəzifəli şəxslər iki min beş yüz manatdan dörd min manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər beş min manatdan yeddi min manatadək məbləğdə cərimə edilir.

528.2. İcra üçün təqdim edilmiş icra sənədinin itirilməsinə, onun vaxtında göndərilməməsinə və ya borclunun iş yeri və ya yaşayış yeri, onun gəlirləri və əmlak vəziyyəti haqqında dəqiq olmayan məlumat təqdim edilməsinə görə- vəzifəli şəxslər min iki yüz manatdan iki min beş yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir.

528.3. Borclunun hesabına (hesablarına) xidmət edən bank və ya digər kredit təşkilatı tərəfindən borclunun hesablarında tələbkarın tələblərinin təmin edilməsi üçün yetərli pul vəsaitlərinin olmasına baxmayaraq, təqdim olunmuş icra sənədinin borcludan pul vəsaitlərinin tutulmasına dair tələblərinin müəyyən edilmiş müddətdə icra edilməməsinə görə- vəzifəli şəxslər min beş yüz manatdan üç min manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər dörd min manatdan altı min manatadək məbləğdə cərimə edilir.
Həmin məcəllənin 528.1-ci maddəsinin qeydinə əsasən 528.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətmiş borclu müvafiq icra sənədini həmin inzibati xəta haqqında iş üzrə məhkəmə qərar qəbul edənədək icra etdikdə inzibati məsuliyyətdən azad olunur".

"Məhkəmənin hökmünü, qərarını, yaxud digər aktını icra etməmə şəxsin əməlində Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 306-cı maddəsinin tərkibini yaradır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 306.1-ci maddəsinə əsasən qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsini, hökmünü, qərardadını, qərarını və ya əmrini qərəzli olaraq icra etməmə və ya həmin məhkəmə aktlarının icrasına maneçilik törətmə — iki min manatdan dörd min manatadək miqdarda cərimə və ya üç yüz iyirmi saatdan dörd yüz səksən saatadək ictimai işlər və ya iki ilədək müddətə islah işləri və ya üç ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya eyni müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya üç ilədək müddətə azadlıqdan məhrumetmə ilə cəzalandırılır.

306.2. Eyni əməllər vəzifəli şəxs tərəfindən törədildikdə — üç ilədək müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə və ya edilməməklə beş min manatdan yeddi min manatadək miqdarda cərimə və ya iki ilədək müddətə islah işləri və ya üç ildən beş ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya üç ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya üç ildən beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrumetmə ilə cəzalandırılır.

Qeyd: Bu Məcəllənin 306.1 və ya 306.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş əməlləri törətmiş şəxs qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsini, hökmünü, qərardadını, qərarını və ya əmrini həmin əməllərlə bağlı hökm qanuni qüvvəyə minənədək tam icra etdikdə cinayət məsuliyyətindən azad edilir" - deyə o, əlavə edib.