Icma.az
close
up
RU
Baş verən yanğın turistlərin məsuliyyətsizliyinin nəticəsidir

Baş verən yanğın turistlərin məsuliyyətsizliyinin nəticəsidir

Sia Az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Məlumdur ki, Kaliforniya ştatının Los-Anceles dairəsini əhatə edən yanğınlar nəticəsində azı 24 nəfər həlak olub. Qurbanların əksəriyyətinin şəxsiyyəti hələ müəyyən edilməyib. Daha əvvəl 16 nəfərin öldüyü, daha 13 nəfərin itkin düşdüyü bildirilirdi. Bəs, bu yanğınlara səbəb nədir? SİA mütəxəssislərin fikirlərini öyrənib.

“Yaşıl Dünya” Ekoloji Maarifləndirmə İctimai Birliyinin sədri Elman Cəfərli: “Los-Ancelesdə baş verən güclü yanğınlar ciddi fəsadlar yaradıb. 10 minlərlə ev külə dönüb, minlərlə insan ərazidən təxliyə edilib. İlkin versiyaya görə, yanğının əsas səbəbi kimi güclü külək nəticəsində elektrik dirəklərinina aşması göstərilir. 2018-də ilə bölgədə meydana gəlmiş və 100 min hektar meşə sahəsinin məhv olması ilə nəticələnən böyük yanğın da avtomobil təkərindən çıxan qığılcımdan törənmişdi. Söz yox ki, dünyanın bir çox yerlərində meşələrin yanması əsasən antropogen amillərlə bağlıdır. Lakin qlobal iqlim dəyişikliyinin fəsadlarını da gözardı etmək olmaz. Bölgədə adətən meşə yanğınları isti aylarda baş verir. İl ərzində yanğın riski olan zaman 78 gündür. Son illər Kaliforniyada mövsüm ərzində irili-xırdalı 8 min yanğın hadisəsi baş verir. Ötən yay mövsümündən bu yana bölgədə yağıntı normadan xeyli az düşüb. Bəzi bölgələr ümumiyyətlə yağıntı görməyib. Bu da quru budaqları, otları yanğına yararlı hala gətirib. Daha doğrusu onlar yanğını sürətləndirən amilə çevrilib. Yanvar ayında bu cür güclü yanğının baş verməsinə səbəb olan əsas amil isə saatda 160 kilometrə çatan güclü küləklərin əsməsidir. Təsəvvür edin ki, bu cür yanğın yay aylarında baş versəydi, miqyas 3 dəfədən çox olacaqdı. Maraqlıdır ki, dünyanı super gücü olan ABŞ dövlətinin fövqəladə hallar, yanğından mühafizə qurumları bu yanğınlar qarşısında aciz qalıb. Bu güncü yanğının qarşısı tezliklə alınmalıdı. Lazım gəlsə iri dövlətlər ABŞ-a yardım təklif etməlidirlər. Çünki bu ekoloji fəlakət bir ölkənin məsələsi deyil. Ekoloji böhran sərhəd tanımır. Meşələr planetimizin ağciyəri sayılır. Biz meşələri hamılıqla qorumalı, yaşıllıqları artırmalıyıq.

Meşə yanğınları zamanı canlı və ölü örtük, töküntü, yarpaq, budaqlar, meşə döşənəyi yanır. Yanğınlar meşə təsərrüfatına böyük ziyan vurur. Çoxlu oduncaq məhv olur, meşənin tərkibi pisləşir, ağacların boy artımı zəifləyir, heyvanat aləmi məhv olur. Meşə yanğınları təbii sərvətlərə və ətraf mühitə böyük ziyan vurur. Müasir dünyamızda hər bir insan bilavasitə və ya dolayı yolla meşələrlə əlaqədə olur, onun sərvətlərindən bəhrələnir. Meşələr torpaqları eroziyadan qoruyur, su ehtiyatlarının tükənməsinin qarşısını alır və havanı sanitariya-gigiyena baxımından saflaşdırır, təbiətdə maddələr mübadiləsində və enerjinin bioloji dövriyyəsində əvəzsiz rol oynayır. İnsanların həyat və fəaliyyətində mühüm rol oynayan meşələrin özünün daim qayğıya ehtiyacı var. İnsan meşələrdən bəhrələnir, onun zəngin nemətlərindən faydalanır, amma bəzən unudur ki, bu nemətləri tükənməz deyil. Meşələri qorumaq lazımdır. Təbiətin bu ecazkar sərvətini qorumaq, gələcək nəsillərə ötürmək bizim borcumuzdur. Müasir dövrdə meşələrin yanğından mühafizəsi üçün güclü mühafizə, nəzarət sisteminin yaradılması vacibdir. Bununla yanaşı qlobal iqlim fəsadları ilə mübarizə tədbirləri, yaşıl enerjiyə keçid davam etdirilməlidir. Karbon emissiyasının azaldılmasına yönəlik təşəbbüslərə dəstək vacibdir. Azərbaycan bu sahədə özünün modelini yaratmaqdadır. Ölkəmizdə yaşıl enerji zonaları yaradılır, külək və günəş enerjisi potensialı araşdırılır. Regionun ən böyük bərpa olunan enerji müəssisələri bizim ölkəmizdə fəaliyyət göstərir. Planetimizin havasını daha çox çirkləndirən sənaye müəssisələri, avromobillər daha çox iri dövlətlərin ərazisindədir. İri dövlətlər də qlobal iqlim dəyişikliyinin fəsadlarına daha çox diqqət ayırmalı, atmosferdə karbon emissiyasının azaldılmasına, bərpa olunan enerji mənbələrinin işlənməsinə daha çox sərmayə qoymalıdır. Yoxsa qlobal iqlim dəyişikliyinin fəsadları daha böyük miqyas alacaq”.

Ekoloq Rövşən Abbasov: "Kaliforniyada baş verən yanğınların səbəbləri hələ tam məlum olmasa da bunun çoxsaylı amillərin birgə təsiri ilə izahını verən adamlar getdikcə çoxalır. Bu ərazidə bir müddətdir yağış yağmırdı və meşələrdə çox quru ot kütləsi toplanmışdı. Bu da həmin ərazilərin yanğına həssaslığını kifayət qədər artırmışdı. Amma getdikcə daha çox belə hesab olunur ki, bu turistlərin məsuliyyətsizliyinin nəticəsidir. Hansı ki, onlar meşələrdə ocaqlar qalayır və sonra bunu lazım olan səviyyədə söndürmürlər.

Nəticələr çox böyükdür. Hal-hazırda 11 nəfərdən çox insanın həlak olduğu bildirilir. Ekoloji baxımdan ətraf-mühitə çox ciddi təsiri var. Adətən böyük əraziləri əhatə edən bu kimi yanğınlarda vəhşi təbiət, yaşayış yerləri məhv olmuş, ekosistemlər tamamilə pozulmuşdur. Əlbəttə, bu ekosistemdə ciddi dəyişikliklərə gətirib çıxaracaq. Bu ziyanı daha dəqiq hesablamaq üçün isə ciddi bir vaxt lazımdır. Çox güman ki, burada vəhşi heyvanlar da həlak olub. Bu heyvanların yaşayış mühitinin pozulması ona səbəb olur ki, artımları ləngiyir, digər ərazilərə qaçırlar, yaşayış yerlərinə gəlib çıxırlar. Yırtıcı heyvanlar insanlara və fermalara, xüsusilə ev heyvanlarına ciddi ziyan vururlar. Çünki onların artıq yem bazası əvvəlki kimi olmur. Bu çox mühüm bir təsirdir.

Yanğınlarda yayılan tüstü havanın keyfiyyətini çox pisləşdirib. Bu da tənəffüs xəstəliklərinin artmasına səbəb ola bilər. Buna görə yerli sağlamlıq mərkəzləri məsləhət görüblər ki, insanlar həmin yaşaayış yerlərini tərk etsinlər. Müvəqqəti də olsa onlar başqa bir yerə köçməlidir.

Çoxsalı ağaclar da məhv olmuşdur. Bu ağacların bərpa olunması da uzun bir zaman aparacaqdır".

Qeyd edək ki, yanvarın 7-də Los-Anceles şəhərində meşə yanğınları yayılmağa başlayıb. Meteoroloqların sözlərinə görə, yanğının sürətlə yayılmasına quru və çox küləkli hava səbəb olub.

ABŞ prezidenti Co Bayden Kaliforniyada baş verən yanğınları ştatın tarixində ən böyük və ən dağıdıcı yanğın adlandırıb.

Ayşən Vəli

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:200
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 13 Yanvar 2025 12:18 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see304

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see295

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see292

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see288

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see287

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see284

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see274

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see272

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see266

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see265

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see245

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see239

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see238

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see236

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see235

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see232

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see226

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see225

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see223

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see221
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri