Bayram öncəsi hansı ərzaqlar daha çox bahalaşır? ARAŞDIRMA

Novruz bayramı Azərbaycan xalqının ən qədim və ən geniş qeyd olunan milli bayramlarından biridir. Bayram yaxınlaşdıqca bazarlarda alış-verişin artması iqtisadi baxımdan təbii bir proses hesab olunur. Ənənəvi olaraq insanlar bayram süfrəsi üçün daha çox məhsul alır və bu da qiymətlərə birbaşa təsir göstərir.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.

Daha çox hansı məhsullara tələb artır?

Əsas səbəblərdən biri tələbin kəskin artmasıdır. Bayram öncəsi ailələr şirniyyat, quru meyvə, ət, tərəvəz və bayram atributlarını daha çox aldığı üçün bazarda məhsullara olan ehtiyac artır. İqtisadi qanunlara görə tələb artdıqda qiymətlər də yüksəlir.

Statistik məlumatlara əsasən, Azərbaycanda ərzaq məhsullarının qiymətində ümumi artım müşahidə olunur. 2026-cı ilin əvvəlində istehlak qiymətləri illik müqayisədə 5,7%, ərzaq məhsulları isə təxminən 7,1% bahalaşıb. Bu isə bayramqabağı bahalaşmanı daha da hiss olunan edir.

Qiyməti artan məhsulların siyahısı:

Novruz süfrəsində ən çox istifadə edilən məhsullar, qoz-fındıq, şirniyyat, meyvə və ət məhsullarıdır. Məhz insanlar hansı məhsulu daha çox alırsa, həmin məhsulların qiymətində dəyişiklik daha tez baş verir. Ekspertlər də qeyd edir ki, bayram süfrəsinə daxil olan məhsulların qiyməti daha sürətlə artır.

Mövsümi amillər də qiymət artımına təsir göstərir. Qış aylarında kənd təsərrüfatı məhsullarının azalması, saxlanma və logistika xərclərinin artması bazarda təklifin azalmasına səbəb olur. Təklif azaldıqda isə qiymətlərin yüksəlməsi qaçılmaz olur.

Hansı ərzaqlar daha çox bahalaşır?

Digər səbəb idxaldan asılılıqdır. Azərbaycanda bəzi quru meyvə və ərzaq məhsulları xaricdən gətirilir. Valyuta məzənnələri, nəqliyyat xərcləri və beynəlxalq bazarlardakı qiymət dəyişiklikləri yerli bazarda qiymətlərə təsir edir.

Bayram öncəsi sahibkarların və satıcıların davranışı da qiymətlərin artmasında rol oynayır. Satıcılar tələbin yüksək olacağını bildikləri üçün qiymətləri müəyyən qədər artırırlar. Bu proses bazar psixologiyası ilə bağlıdır.

Daha çox hansı məkanlarda qiymət artımı müşahidə olunur?

Restoran, xidmət və ictimai iaşə sahələrində də qiymət artımı müşahidə olunur. Bayram tədbirləri, ailə məclisləri və turizm hərəkətliliyi xidmət sektorunda qiymətlərin yüksəlməsinə səbəb olur. Son aylarda xidmət qiymətlərində artımın sürətlənməsi də bunu təsdiqləyir.

İnfiliyasiya qiymət artımına necə təsir edir?

Ümumi inflyasiya səviyyəsi də bayram bahalaşmasının arxasında duran əsas faktorlardandır. Son illərdə ərzaq məhsulları Azərbaycanda ən çox bahalaşan kateqoriyalardan biri hesab olunur və bu tendensiya bayram dövrlərində daha qabarıq görünür.

Qiymət artımının səbəbləri?

Ət bazarında xüsusilə Novruz və Ramazan kimi bayramlar öncəsi qiymət artımı gözlənilən haldır. Çünki qısa müddətdə istehlak artır və istehsal həmin tempə dərhal uyğunlaşa bilmir.

Ekspertlərin fikrinə görə, bu bahalaşma əsasən müvəqqəti xarakter daşıyır. Bayram bitdikdən sonra tələbin azalması ilə qiymətlər tədricən sabitləşir və bazar normal vəziyyətə qayıdır.

Bayram ərəfəsində qiymət artımı nə zaman başlayır?

Adətən qiymət artımı Novruzdan təxminən 2–3 həftə əvvəl başlayır. İnsanların toplu alış-veriş etdiyi son günlərdə bahalaşma daha çox hiss olunur və pik həddinə çatır.

Bayramdan sonra satış həcmi azaldığı üçün satıcılar məhsulu tez satmaq məqsədilə qiymətləri aşağı salmağa məcbur qalır. Buna görə də bahalaşma uzunmüddətli iqtisadi böhran deyil, daha çox mövsümi dalğalanma hesab edilir.

Novruz bayramında qiymət artımı nə zaman sabitləşir?

Novruz bayramı ərəfəsində qiymət artımı əsasən tələb artımı, mövsümi faktorlar, inflyasiya və bazar davranışları ilə bağlıdır. Bu bahalaşma adətən qısamüddətli olur və bayramdan sonra bazarda qiymətlər tədricən stabilləşir.