Bədii rəhbər vəzifəsinin ləğvi Yaradıcılıq üçün azadlıq, yoxsa idarəetmədə boşluq?

Bədii rəhbər vəzifəsinin ləğv edilməsi təkcə bir şəxsin postdan getməsi kimi oxunmamalıdır. Bu addım, əslində, illərlə dəyişməz qalan, mərkəzləşmiş və çox zaman qapalı olan idarəetmə modelinin sarsılması anlamına gəlir. Aktyorlar və ümumilikdə yaradıcı heyət üçün bu, fərdi nəfəs almaq istəyi, yaradıcılıq azadlığının bərpasına dair ümiddir. Lakin əsas sual açıq qalır. Bu azadlıq davamlı olacaqmı, yoxsa müvəqqəti bir boşluğun yaratdığı illüziyadır?

Bədii rəhbər institutunun ləğvi ilk növbədə yaradıcılıq prosesində psixoloji gərginliyin azalmasına səbəb ola bilər. Bu isə aktyorlara, rejissorlara və dramaturqlara daha sərbəst düşünmək, yeni forma və mövzulara müraciət etmək imkanı yarada bilər.

Digər mühüm müsbət tərəf kollektiv qərarvermə mədəniyyətinin formalaşmasıdır. Əgər idarəetmə modeli düzgün qurularsa, repertuar seçimi, rol bölgüsü və yaradıcı planlama bir nəfərin deyil, yaradıcı şuranın və ya komandanın məsuliyyətinə keçə bilər. Bu, həm şəffaflığı artıra, həm də daxili intriqaların və subyektiv qərarların qarşısını ala bilər.

Bundan əlavə, uzun illər eyni sistemdə boğulan sənətçilər üçün bu dəyişiklik motivasiya mənbəyinə çevrilə bilər. “Nəhayət eşidilirik” hissi yaradıcı enerjini artıran ciddi faktordur.

Digər tərəfdən, bədii rəhbər vəzifəsinin ləğvi idarəetmədə ciddi boşluqlar yarada bilər. Teatr və ya hər hansı yaradıcı qurum yalnız azadlıqla deyil, həm də aydın istiqamətlə yaşaya bilir. Estetik xətti müəyyən edən, uzunmüddətli strategiya quran bir fiqurun olmaması repertuarın pərakəndə və təsadüfi olmasına gətirib çıxara bilər.

Əgər alternativ idarəetmə mexanizmi vaxtında və peşəkar şəkildə qurulmazsa, kollektiv daxilində fikir ayrılıqları dərinləşə, qeyri-rəsmi liderlik mübarizəsi başlaya bilər. Bu isə yaradıcılıq azadlığından çox, xaos və məsuliyyətsizlik mühiti yaradar.

Digər risk isə məsuliyyətin yayılmasıdır. Bir qərara görə konkret cavabdeh olmayanda, uğursuzluqlar da “kollektiv məsələ” adı altında sahibsiz qala bilər. Bu vəziyyət həm keyfiyyətin aşağı düşməsinə, həm də peşəkar tələblərin zəifləməsinə səbəb ola bilər.

Bədii rəhbər vəzifəsinin ləğvi sənətçilərin uzun müddətdir boğulan nəfəsini açan bir addım ola bilər. Ancaq təkcə nəfəs almaq yetərli deyil. Bu nəfəsin davamlı olması üçün sağlam, şəffaf və peşəkar idarəetmə modeli qurulmalıdır. Əks halda, azadlıq qısa müddətli eyforiyaya, sonrasında isə istiqamətsizliyə çevrilə bilər.

Əsas məsələ bir vəzifənin ləğvi deyil, onun yerini nə ilə və necə doldurduğumuzdur. Əgər bu boşluq düşünülmüş şəkildə doldurularsa, dəyişiklik tarixə yaradıcılığın qələbəsi kimi düşə bilər. Əks halda isə, sadəcə adlar dəyişər, sistem isə olduğu kimi qalmağa davam edər.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info