Benzinli avtomobillər nə vaxt tarixə çevriləcək? Ekspertdən AÇIQLAMA

Son illər şəhər yollarında elektrikli avtomobillərin sayının nəzərəçarpacaq dərəcədə artdığını görürük.

Bu isə belə bir sual yaradır: Elektrikli avtomobillər gələcəkdə benzinlə işləyən nəqliyyat vasitələrini tamamilə əvəz edə bilərmi? Yəni nə zamansa benzin modelləri tamamilə sıradan çıxacaqmı?

Mövzu ilə bağlı Redaktor.az-a açıqlama verən nəqliyyat eksperti Adil Nəbiyev hesab edir ki, uzunmüddətli perspektivdə benzin və dizel mühərrikli avtomobillərin bazardakı payı ciddi şəkildə azalacaq, lakin onların yaxın illərdə tamamilə yox olacağını söyləmək düzgün olmaz:

"Avtomobil sənayesi hazırda böyük keçid dövrünü yaşayır. Elektrikli avtomobillərin əsas üstünlükləri yanacaq xərcinin olmaması, mühərrik quruluşunun daha sadə olması, texniki xidmətə nisbətən az ehtiyac duyması, səssiz işləməsi və şəhər daxilində havanın çirklənməsinin azaldılmasına kömək etməsidir. Batareya texnologiyası inkişaf etdikcə bir dəfə enerji doldurmaqla qət edilən məsafə artır, enerji doldurma müddəti azalır və əvvəllər elektrikli avtomobillərlə bağlı əsas narahatlıqlardan biri olan yürüş məsafəsi problemi tədricən zəifləyir. Bununla yanaşı, benzinlə işləyən avtomobillərin tam sıradan çıxması üçün təkcə daha çox elektrikli avtomobil istehsal etmək kifayət deyil. Bunun üçün bütün ölkələrdə geniş enerji doldurma şəbəkəsi yaradılmalı, elektrik şəbəkəsinin gücü artırılmalı, batareyaların qiyməti aşağı düşməli, onların uzunömürlülüyü yüksəlməli və köhnə batareyaların təkrar emalı məsələsi sistemli şəkildə həll edilməlidir. Xüsusilə uzun məsafələr, ağır yükdaşımalar, çox soyuq və ya çox isti iqlim şəraiti, enerji doldurma imkanlarının zəif olduğu bölgələr üçün daxiliyanma mühərrikinin müəyyən üstünlükləri hələ də qalır. Digər tərəfdən, məsələ yalnız elektrik və benzin arasında seçimdən ibarət deyil".

Müsahibimiz vurğuladı ki, hibrid avtomobillər keçid mərhələsində mühüm rol oynayır, gələcəkdə hidrogen və başqa alternativ enerji texnologiyalarının da müəyyən sahələrdə istifadə olunması mümkündür:

"Məncə, qarşıdakı dövrdə ən real mənzərə belə olacaq: əvvəlcə iri şəhərlərdə elektrikli avtomobillərin sayı sürətlə artacaq, daha sonra benzin və dizel avtomobillərinin yeni satışlardakı payı azalacaq, ancaq artıq istifadədə olan milyonlarla daxiliyanma mühərrikli avtomobil uzun illər yollarda qalacaq. Avtomobilin orta istifadə müddətini də nəzərə alsaq, yeni benzin avtomobillərinin satışı ciddi şəkildə azalsa belə, mövcud avtomobil parkının dəyişməsi bir gündə baş verməyəcək. Azərbaycan üçün də prosesin sürəti bir neçə amildən asılı olacaq: elektrikli avtomobillərin qiyməti, enerji doldurma məntəqələrinin Bakı ilə yanaşı rayonlarda və magistral yollarda genişlənməsi, ehtiyat hissələri və xidmət imkanları, batareyanın dəyişdirilməsi xərcləri, ikinci əl elektrikli avtomobil bazarının formalaşması və dövlət tərəfindən tətbiq edilən təşviq tədbirləri. Eyni zamanda elektrikli avtomobillərin sayının kəskin artması gələcəkdə elektrik enerjisinə tələbatı da yüksəldəcək və buna görə enerji infrastrukturu avtomobil parkındakı dəyişikliklə paralel inkişaf etməlidir. Burada ekoloji məsələni də düzgün qiymətləndirmək lazımdır. Elektrikli avtomobilin özündən hərəkət zamanı işlənmiş qaz çıxmasa da, istifadə etdiyi elektrik enerjisinin hansı mənbədən istehsal edilməsi və batareyanın istehsalı, sonradan təkrar emalı onun ümumi ekoloji təsirinə birbaşa təsir göstərir.

Buna görə gələcəyin nəqliyyatı yalnız avtomobili elektrikləşdirmək deyil, eyni zamanda elektrik enerjisinin daha təmiz mənbələrdən əldə edilməsini təmin etməkdir. Nəticə etibarilə, benzinlə işləyən avtomobillərin bir gün tamamilə tarixə çevrilməsi mümkündür, amma bu, yaxın gələcəyin deyil, uzun və mərhələli keçidin nəticəsi olacaq. Məncə, yaxın onilliklərdə biz benzin avtomobillərinin birdən-birə yox olmasını deyil, onların bazardakı üstün mövqeyini tədricən elektrikli avtomobillərə verməsini görəcəyik. Bir vaxtlar avtomobil at arabasını bir gündə deyil, uzun illər ərzində əvəz etdiyi kimi, elektrikli nəqliyyat vasitələrinin daxiliyanma mühərriklərini əvəz etməsi də mərhələli proses olacaq. Burada əsas məsələ “benzin avtomobili nə vaxt yox olacaq?” sualından daha çox “elektrikli avtomobil nə vaxt insanların böyük əksəriyyəti üçün daha sərfəli, rahat və əlçatan seçim olacaq?” sualıdır. Məhz həmin nöqtəyə çatdıqda bazar özü sürətlə elektrikli nəqliyyatın xeyrinə dəyişəcək".

NURİYYƏ