Icma.az
close
up
RU
Bərpaçı: Tarixi eksponata hər müdaxilə onun taleyinə təsir edir

Bərpaçı: Tarixi eksponata hər müdaxilə onun taleyinə təsir edir

Icma.az, Azertag portalına istinadən məlumat yayır.

Bakı, 17 noyabr, AZƏRTAC

Tarixi eksponatın bərpasına başlanmazdan əvvəl onun yaranma dövrünü, mənşəyini, texniki və fiziki vəziyyətini müəyyənləşdirmək üçün elmi tədqiqat işləri aparılır. Əşyanın ümumi vəziyyəti, zədələri və onların yaranma səbəbləri araşdırılır, texniki göstəriciləri müəyyənləşdirilir və fotofiksasiya edilir.

Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında Xalça və dekorativ-tətbiqi sənət üzrə konservasiya, bərpa və profilaktik nəzarət şöbəsinin müdiri Dilavər Kərimova deyib.

Onun sözlərinə görə, konservasiya və bərpa zamanı eksponatın orijinallığını qorumaqla zədələnmiş hissələri bərpa etmək arasında tarazlıq yaradılmalıdır. Bu məqsədlə üç əsas prinsipə əməl olunur: eksponata mümkün qədər az müdaxilə etmək, ilkin materialı və tarixi izləri qorumaq, görülən işləri, istifadə olunan materialları və üsulları ardıcıllıqla sənədləşdirmək.

D. Kərimova bildirib ki, materialın kövrəkləşməsi və dağılması zədələnmiş hissələrin bərpasını çətinləşdirə, orijinal materialın itkisinə və zədələrin artmasına səbəb ola bilər. Belə hallarda eksponatın ömrünü uzatmaq üçün konservasiyanın xüsusi metodlarından istifadə edilir.

“Ən mürəkkəb bərpa işləri, adətən, tarixi və elmi əhəmiyyət daşıyan, ciddi zədələnmiş, materialı kövrəkləşmiş və ilkin formasını böyük ölçüdə itirmiş eksponatlarla bağlı olur. Bunlara arxeoloji tekstil nümunələri, ağır zədələnmiş qədim xalçalar, ipək və zərif parçalar daxildir. Mənim fikrimcə, fiziki vəziyyəti ciddi şəkildə pozulsa da, tarixi əhəmiyyətini qoruyub saxlayan eksponatların bərpası xüsusilə çətindir”, – deyə şöbə müdiri qeyd edib.

Peşəkar fəaliyyətində qarşılaşdığı ən mürəkkəb işlərdən danışan bərpaçı toxunma quruluşu zəifləmiş, ciddi zədələnmiş tarixi xalçanın bərpasını xatırladıb. Onun sözlərinə görə, əsas çətinlik xalçanın ilkin görünüşünü və tarixi dəyərini qorumaqla müdaxilə etmək olub. Bəzən ən peşəkar yanaşma müdaxiləni minimuma endirmək, əsərin mövcud vəziyyətini qoruyaraq gələcək nəsillərə çatdırmaqdır.

D. Kərimova vurğulayıb ki, yanlış və qeyri-peşəkar bərpa eksponatı zahirən yaxşılaşdıra bilər, lakin onun elmi, tarixi və bədii əhəmiyyətinə geri qaytarılması mümkün olmayan zərər vura bilər. Belə müdaxilələr orijinal materialın məhvinə, tarixi izlərin silinməsinə, rəng və naxışların dəyişməsinə, materialın quruluşunun pozulmasına, eləcə də uyğun olmayan materiallardan istifadə nəticəsində əsərin tarixi görünüşünün saxtalaşdırılmasına gətirib çıxara bilər.

Müsahibimiz bildirib ki, bəzi eksponatlarda orijinal materialın böyük hissəsinin itirilməsi, materialın kövrəkləşməsi və quruması, kimyəvi və bioloji zədələr, eləcə də əvvəlki yanlış bərpa müdaxilələri tam bərpanı mümkünsüz edə bilər. Belə hallarda yalnız konservasiya üsullarından istifadə olunur.

“Tarixi eksponatın bərpasına sərf olunan vaxt onun yaşından, materialından, ölçüsündən və zədələnmə dərəcəsindən asılıdır. Buna görə də bərpa müddətini əvvəlcədən dəqiq müəyyənləşdirmək olmur. Bu müddət eksponatın fiziki vəziyyətindən, materialından, əvvəlki müdaxilələrdən və texniki imkanlardan asılı olaraq dəyişir”, – deyə D. Kərimova fikirlərini yekunlaşdırıb.

Müxbir – Günel Alıyeva

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:85
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 17 Noyabr 2026 22:14 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see300

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see292

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see256

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see244

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see242

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see241

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see238

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see229

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see225

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see223

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see219

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see201

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see201

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see199

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see198

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see194

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see192

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see190

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see182

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri