Bəşəriyyətin inkişafında yeni mərhələ olan ekoloji sivilizasiya konsepsiyasının müəllifi akademik Urxan Ələkbərovdur

Bakı, 21 aprel, AZƏRTAC

XXI əsrdə dünya idarəçiliyi yeni mərhələyə qədəm qoyub. Bu gün iqlim dəyişiklikləri, qlobal temperatur artımı, istixana qazlarının emissiyası, enerji təhlükəsizliyi və idarəedilməsi, yaşıl enerjinin təşviqi, sosial rifah və digər mövzular aktuallıq daşıyır. Bu istiqamətdə ekoloji sivilizasiya ciddi aktuallıq təşkil edir. Təsadüfi deyil ki, “ekosivilizasiya” müasir cəmiyyətlər üçün prioritetə çevrilib və bu tendensiya həm qlobal ekoloji çağırışlarla, həm də insanlığın gələcəyi ilə bağlı narahatlıqlarla əlaqəlidir. Təsadüfi deyil ki, bəzi dövlətlər ekosivilizasiya mövzusunu dövlətlərinin gələcək strategiyalarına daxil ediblər. Bu dövlətlərdən biri də Çindir.

İlk dəfə olaraq Çində “ekosivilizasiya” anlayışı rəsmi dövlət siyasətinə çevrilib. 2007-ci ildən etibarən, “ekoloji sivilizasiya” anlayışı Çin Kommunist Partiyasının rəsmi sənədlərinə daxil edilib. 2012-ci ildə Çin Kommunist Partiyası bu konsepsiyanı öz inkişaf planlarında əsas istiqamət kimi qəbul edərək Konstitusiyaya əlavə edib . Hədəf – “ekoloji cəhətdən sivil, zəngin və harmonik bir cəmiyyət” yaratmaqdır.

Sevindirici haldır ki, “ekosivilizasiya” termini ilk dəfə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının rektoru, akademik Urxan Ələkbərov tərəfindən elmə gətirilib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirlər politoloq Zaur Məmmədovun məqaləsində yer alıb.

Məqalədə qeyd olunur ki, akademik Urxan Ələkbərov ilk dəfə 1998-ci ildə “Enerji. Ekologiya. İqtisadiyyat” jurnalında (ISSN 1560-4055) dərc edilmiş “İnsan fəaliyyətinin ekolojiləşdirilməsi” adlı məqaləsində ekoloji sivilizasiya anlayışını bəşəriyyətin növbəti inkişaf mərhələsi və davamlı inkişafın məqsədi kimi irəli sürüb. Alimin fikrincə, bu cəmiyyət növündə iqtisadiyyat, demoqrafiya, mədəniyyət və sosial münasibətlər ekoloji qanunauyğunluqlara tabe olmalıdır. Belə cəmiyyətlərdə iqtisadiyyat, demoqrafiya, mədəniyyət və sosial münasibətlər ekoloji qanunauyğunluqlara tabe olmalıdır. Urxan Ələkbərov, həmçinin davamlı və inklüziv inkişaf üçün göstəricilər sistemi irəli sürüb ki, bu da onun sonrakı nəşrlərinin əsasını təşkil edir.

Dünyada “ekosivilizasiya” sahəsində ilk dərslik akademik Urxan Ələkbərova məxsusdur. Onun 2017-ci ildə “Davamlı inkişaf və ekoloji sivilizasiyanın idarə edilməsinin əsasları” adlı dərsliyi ali məktəblərdə ekoloji sivilizasiyanın idarə olunması, davamlı inkişafın prinsipləri və dövlət siyasətində ekoloji yanaşmaların tətbiqi kimi mövzuları əhatə edir. U.Ələkbərovun elmi yanaşması ekosivilizasiyanı yalnız ekoloji deyil, həm də sosial və iqtisadi aspektlərdə dəyərləndirir. O, ekosivilizasiyanı davamlı inkişafın əsas elementi kimi təqdim edir və cəmiyyətlər arasında qeyri-bərabərliyin aradan qaldırılması üçün insan resurslarının yaradılması imkanlarının artırılmasının vacibliyini vurğulayır

Burada xüsusilə qeyd etmək lazımdır ki, akademik Urxan Ələkbərovun ekosivilizasiya və davamlı inkişaf sahəsindəki konsepsiyaları beynəlxalq səviyyədə də tanınır və dəstəklənir. Onun ideyalarına bir çox beynəlxalq mənbələrdə istinad edilir və sitatlar verilir. “Google” və “chat gpt” axtarış sistemlərində ekosivilizasiya haqqında məqalələrdə terminin məhz akademik Urxan Ələkbərov tərəfindən ilk dəfə elmə gətirildiyinə dair məlumatlar var.