BƏT: Dünyada təxminən 66,5 milyon ev işçisi qeyri rəsmi şəkildə çalışır

Bakı, 28 oktyabr, AZƏRTAC

Beynəlxalq Əmək Təşkilatının (BƏT) yeni hesabatına görə, 2025-ci ildə təxminən 66,5 milyon ev işçisi qeyri-rəsmi şəkildə işlə təmin olunub. Bu, onların digər işçilərlə müqayisədə effektiv əmək və sosial müdafiədən məhrum olma ehtimalını iki dəfədən çox artırır və az maaşla antisosial saatlarda işləməyə daha həssas edir.

AZƏRTAC təşkilatın məlumatına istinadla xəbər verir ki, istismara məruz qalanların əksəriyyəti milyonlarla insanın həyatını daha rahat edən ev işçiləridir. Bu barədə BƏT-in direktoru Səhra Rəzavi çərşənbə axşamı Cenevrədə jurnalistlərə bildirib.

BƏT-in rəhbəri qeyd edib: “Onlar evlərimizi təmizləyir, yeməklərimizi hazırlayır, uşaqlarımıza baxır, yaşlılara qulluq edir və əlilliyi olan insanları dəstəkləyirlər. Buna baxmayaraq, bu işçilər çox vaxt diqqətdən kənarda qalırlar. Onların töhfəsi adi hal kimi qəbul edilir, işləri layiqincə qiymətləndirilmir”.

Hesabatda qeyd olunur ki, 2025-ci ildə dünyada təxminən 80 milyon ev işçisi işlə təmin olunub ki, bu da 2019-cu ildəki 75,6 milyondan çoxdur. Lakin, ev işləri ümumi məşğulluqda təxminən 2,2 faizlik pay olaraq sabit qalıb ki, bu da artımın əsasən sektorun özünün genişlənməsindən daha çox ümumi məşğulluğu əks etdirdiyini göstərir.

Qlobal miqyasda ev işçilərinin təxminən yarısı Asiya və Sakit okean regionunda çalışır. Afrikada 2019-cu ildən bəri ev işçilərinin sayında ən böyük artım müşahidə olunub və əlavə 4,2 milyon nəfər bu sektora qoşulub.

BƏT-in məlumatına görə, heç bir müavinət və ya sosial müdafiəsi olmayan qeyri-rəsmi işlər Afrikada xüsusilə geniş yayılıb; burada ev işçilərinin 93,3 faizi qeyri-rəsmi şəkildə işləyir. Ərəb dövlətlərində isə bu hal demək olar ki, universaldır.

Avropa və Mərkəzi Asiya regional qeyri-rəsmilik nisbətinin ən aşağı olduğu ölkələrdir, lakin ev işçilərinin üçdəbirindən çoxu qeyri-rəsmi şəkildə maaş almağa davam edir ki, bu da onların vergilərdən, habelə sosial müdafiə sistemindən kənarda qalması deməkdir.

BƏT məsələnin gender aspektini də vurğulayıb: qadınlar qlobal miqyasda ev işçilərinin 77,2 faizini təşkil edir və əsasən təmizlik, qulluq peşələrində çalışırlar.

Bu insanlara verilən əməkhaqqı xüsusi narahatlıq doğurur. Ev işçiləri digərlərinin aylıq əməkhaqqının orta hesabla yarısından bir qədər çoxunu (53,3 faiz) qazanırdılar, qeyri-rəsmi məşğulluqda olanlar üçün isə bu fərq 48,7 faizə düşüb və 2019-cu ildən bəri fərq daha da artmaqdadır.

Bundan əlavə, hesabatda ev işçilərinin üçdəbirindən çoxunun həftədə ən azı 49 saat, təxminən 15 faizinin isə 60 saat və ya daha çox işlədiyi qeyd edilib. Digər tərəfdən, ev işçiləri digərlərinə nisbətən az maaşla qısa saatlarda işləməyə daha çox meylli idilər ki, bu da məşğulluğun olmamasını və dolanışıq üçün birdən çox ev təsərrüfatı arasında hərəkət etməli olduqlarını əks etdirə bilər.

Hesabatda bildirilir ki, 40 ölkə ev işçiləri üçün layiqli əmək şərtlərini təmin etmək üçün standartlar müəyyən edən BƏT-in 189 saylı Konvensiyasını ratifikasiya edib. Buna baxmayaraq, xüsusilə Asiya və ərəb dövlətlərində ratifikasiya səviyyəsinin artırılması vacibdir, çünki həmin standartların tətbiqi beynəlxalq hüquqa əsaslanan rəsmi öhdəlikdir.

BƏT-in rəhbəri Konvensiyanın prinsiplərinə istinad edərək deyib: “Ev işi də vacib əmək sahəsidir və ev işçiləri digərləri ilə eyni hüquqlara və sosial müdafiəyə layiqdirlər”.