Beynəlxalq investorların Azərbaycana marağı artır

Güclü sabitlik, təhlükəsizlik və hüquqi-iqtisadi təminatlar xarici investorların ölkəmizə olan etimadını yüksəldir

“Montfort Eurasia” şirkəti dünyanın aparıcı investorlarının müxtəlif regionlara və ölkələrə olan maraq indeksinə dair hesabatını açıqlayıb. Hesabata əsasən, Böyük Britaniya və ABŞ-da fəaliyyət göstərən iri sərmayədarların 66,3 faizi bu regionlara maraq göstərir. Şirkətin icraçı direktoru Eleanor Kramers bildirib ki, investorlar region ölkələrində hökm sürən ictimai-siyasi vəziyyəti və həmin ölkələrin sərmayə reytinqini nəzərə alaraq kapital qoyuluşlarına daha çox üstünlük verirlər. Yatırılan sərmayənin təhlükəsizliyinin təmin olunması güclü sabitliyə əsaslandığından ilk növbədə, bu faktora diqqət yetirilir. Eyni zamanda, ölkələrin dinamik iqtisadi inkişafı və həyata keçirilən islahatlar da sərmayədarlar üçün vacib amillərdən biri kimi çıxış edir.

“Montfort Eurasia” şirkətinin analitik qrupu beynəlxalq investorların Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionlarına artan marağına da diqqət çəkərək vurğulayırlar ki, həmin bölgədə sərmayə qoyuluşları fəallığı artmaqdadır. Bu regionlarda həyata keçirilən beynəlxalq əhəmiyyətli nəqliyyat və enerji layihələri sərmayədarların əsas maliyyə yatırımlarında xüsusi yer alır. Eləcə də bərpaolunan enerji, rəqəmsal texnolologiyalar, innovasiya ekosistemi xarici investorlar üçün maraq kəsb edir və hazırda qeyd edilən region ölkələrində yeni maliyyələşmə planları nəzərdə tutulur.

2004-2025-ci illərdə iqtisadiyyata 350  milyard dollar sərmayə qoyulub

Cənubi Qafqazın lider ölkəsi olan Azərbaycanda təmin edilmiş əlverişli sərmayə iqlimi xarici investorlar üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Ötən illərdə möhkəm siyasi sabitliyi gücləndirən Azərbaycan xarici investorlarla əməkdaşlığa xüsusi önəm vermiş, dünyanın aparıcı şirkətləri ilə birlikdə həm ölkəmiz, həm də region üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən layihələrə imza atıb. Həyata keçirilmiş sosial-iqtisadi islahatlar və qlobal iqtisadiyyata inteqrasiya aparıcı beynəlxalq şirkətlər üçün ölkəmizdə geniş və əlverişli imkanlar yaradıb.

Ötən illərdə yerli və xarici sərmayəçilərin fəaliyyətini təmin edən güclü hüquqi-iqtisadi təminatlar yaradılıb. İnvestorların hüquq və mənafelərinin qorunması, mülkiyyətin toxunulmazlığı, yerli və xarici sahibkarlara eyni iş şəraitinin yaradılması, “İnvestisiya fəaliyyəti haqqında” və “Xarici investisiyaların qorunması haqqında” qanunların qəbul edilməsi, Rəqabət Məcəlləsinin qüvvəyə minməsi sərmayə cəlbediciliyini artırıb.

Azərbaycan hökumətinin bir sıra xarici ölkələrlə ikiqat vergi tutmanın aradan qaldırılması, investisiyaların təşviqi və qarşılıqlı qorunması haqqında sazişlər imzalaması da investisiya qoyuluşunu təşviq etməkdədir. Azərbaycan beynəlxalq müstəvidə ikitərəfli əməkdaşlıq çərçivəsində 30-dək ölkə ilə sərmayələrin təşviqi və qarşılıqlı qorunması haqqında sazişlər imzalayıb ki, həmin dövlətlərin investorlarının ölkəmizin iqtisadiyyatında potensial sərmayədar kimi xüsusi payı artmağa başlayıb.

Prezident İlham Əliyevin 2018-ci il yanvarın 18-də imzaladığı  “İnvestisiya fəaliyyətinin təşviq edilməsi və xarici investorların hüquqlarının qorunması ilə bağlı bir sıra tədbirlər haqqında” sərəncamı ölkə iqtisadiyyatına investisiya axını üçün yeni mərhələ açıb. Bu ssenariyə uyğun olaraq biznes mühitinin əlverişliliyinin daha da artırılması və biznesə başlama prosedurlarının sadələşdirilməsi üçün zəruri tədbirlər görülüb ki, bu da xarici sahibkarların fəaliyyətində yeni mərhələnin başlanmasına səbəb olub.

Beləliklə, qeyd edilən təşviqedici tədbirlər, dövlətin xarici investorlara olan dəstəyi sayəsində 2004-2025-ci illər ərzində iqtisadiyyatımıza 350  milyard dollar həcmində sərmayə qoyulub, onun əhəmiyyətli hissəsi və ya 220 milyard dolları qeyri-neft sektorunun inkişafına yönəlmişdir. Bu, xarici investorların Azərbaycana olan etimadı, ölkəmizdə hökm sürən təhlükəsizlik və sabitlik mühitinin bariz göstəricisidir.

Ölkəmizdə minlərlə xarici kapitallı şirkət fəaliyyət göstərir

Hazırda Azərbaycanda minlərlə xarici kapitallı şirkət fəaliyyət göstərir. Bu, ölkəmizdə müasir korporativ idarəetməyə əsaslanan, rəqabətli və dayanıqlı iqtisadiyyatın formalaşmasına mühüm töhfədir. Əldə edilmiş etimad sayəsində əksər xarici şirkətlər bu gün də mənfəətlərini ölkə iqtisadiyyatına təkrar investisiya etməyi seçirlər.

Ölkəmizin ərazi bütövlüyü təmin olunandan sonra Azərbaycanın səyləri ilə regionda uzunmüddətli sülh, sabitlik və dayanıqlı inkişafın əsası qoyuldu. Hazırda Azərbaycan xarici siyasətində artıq iqtisadi diplomatiyaya üstünlük verərək diqqətini yeni əməkdaşlıq əlaqələrinin qurulmasına, qeyri-neft sahələrinin, xüsusilə də ölkənin turizm potensialının daha da güclənməsinə istiqamətləndirir.

Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi ölkəmizi regional iqtisadi siyasətin strateji mərkəzinə çevirir. Orta Dəhliz üzrə tranzit yük daşımalarının həcmi ildən-ilə artır. Gələcək illərdə, xüsusilə də Zəngəzur koridorunun işə düşməsi ilə bu göstəricinin daha da artması gözlənilir. Ölkədə yaradılmış müasir infrastruktur, o cümlədən Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Ələt Azad İqtisadi Zonası və müasir dəmir yolu infrastrukturu sərmayədarlara qlobal bazarlara birbaşa çıxış və yüksək tranzit səmərəliliyi təklif edir. Eyni zamanda xüsusi iqtisadi zonalar, müasir nəqliyyat və rəqəmsal infrastruktur istehsal, logistika, bərpaolunan enerji, rəqəmsal xidmətlər və yüksək dəyərli kənd təsərrüfatı üçün hazır platformalar təqdim edir.

Azərbaycanın investisiya reytinqi yüksəlib

Azərbaycanda həyata keçirilən məqsədyönlü iqtisadi islahatlar, əlverişli hüquqi və institusional mühitin formalaşdırılması, qanunun aliliyinin təminatı, hökm sürən siyasi sabitlik və sərmayələrin qorunması Azərbaycanın yürütdüyü siyasətin fundamental amili rolunda çıxış edir və investorlar üçün uzunmüddətli etimad mühiti yaradır. Ölkəmizdə reallaşdırılan uğurlu sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasının nəticələri “Moody’s”, “Fitch Ratings” kimi beynəlxalq reytinq agentliklərinin son hesabatlarında da təsdiqini tapır, ölkəmizin kredit reytinqi yüksəlir. “Standart & Poor’s” və “Moods” reytinq agentlikləri cari ildə Azərbaycanın investisiya və kredit reytinqini artıraraq “BB+” səviyyəsinə qaldırıb. “Fitch Ratings” agentliyi Azərbaycanın yerli və xarici valyutada uzunmüddətli suveren investisiya reytinqini “pozitiv” proqnozu ilə “BBB” səviyyəsində təyin edib. Bütün bunlar bir daha göstərir ki, Azərbaycan inkişaf etmiş ölkə kimi dünyanın aparıcı investitorlarının daim diqqət mərkəzindədir.

Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) dünya ölkələrində investisiya cəlbediciliyi mühiti ilə bağlı 2024-cü ilə dair hesabatında Azərbaycanı ən yaxşı ölkələr qrupunda qərarlaşdırıb. Belə ki, ölkəmiz ən yaxşı investisiya mühitinə malik “Top-7”qrupunda yer alıb. BVF-nin reytinqində xarici investorlar üçün əlverişli münbit iş şəraitinin yaradılması, bütün hüquqi təminatlarla əhatə olunması təqdir edilir.

Hazırda Azərbaycan iqtisadiyyatının müxtəlif sahələrində fəaliyyət göstərən xarici investisiyalı şirkətlərin sayı 7 mindən artıqdır. Təkcə 2024-cü ildə Azərbaycanda qeydiyyata alınmış kommersiya hüquqi şəxslərin təxminən 900-ü xarici investisiyalı şirkətlər olub.

Azad ərazilərdə sərmayəçilər üçün güzəştlər

Azərbaycanın müasir inkişaf gündəliyində əsas investisiya sahələri kimi süni intellekt, rəqəmsal texnologiyalar və “yaşıl enerji”yə investisiya cəlb olunması əsas strateji xətt kimi müəyyən edilib. Son 4 ildə dünyanın ən nüfuzlu şirkətləri, investisiya holdinqləri ilə bərpaolunan enerji sahəsində dəyəri 2 milyard dollardan artıq olan sazişlər imzalanıb. Digər sərmayədarlarla “yaşıl enerji” layihələrinə kapital axınları barədə səmərəli danışıqlar davam etdirilir. 

Resurs zənginliyi ilə diqqəti cəlb edən işğaldan azad edilmiş ərazilərə də xarici investorların marağı böyükdür. Bu bölgədə çoxsaylı iqtisadi stimullar, güzəştlər tətbiq olunmaqdadır. Dövlət başçısının “İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə iqtisadi inkişafın sürətləndirilməsi ilə bağlı bəzi tədbirlər haqqında” sərəncamına əsasən, azad ərazilərdə uçotda olan və fəaliyyət göstərən sahibkarlıq subyektləri 2023-cü il yanvarın 1-dən etibarən 10 il müddətinə mənfəət (gəlir), əmlak, torpaq və sadələşdirilmiş vergidən, eləcə də sosial vergilərdən azad olunublar ki, bu amil həmin bölgəyə xüsusi axınları sürətləndirəcək.

ELBRUS CƏFƏRLİ