Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi Nəsli kəsilməkdə olan növlərin Qırmızı Siyahısı nı təqdim edib

Qahirə, 11 oktyabr, AZƏRTAC

Əbu-Dabidə Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyinin (IUCN) Konqresi çərçivəsində "Nəsli kəsilmə təhlükəsində olan növlərin Qırmızı Siyahısı"nın yenilənmiş versiyası təqdim olunub.

AZƏRTAC IUCN-nin saytına istinadla xəbər verir ki, bu ğun təqdim olunmuş “Qırmızı Siyahı”ya görə, Arktika suitisinin üç növü (Cystophora cristata, Erignathus barbatus, Pagophilus groenlandicus) yox olmaq təhlükəsi ilə üzləşib.

Siyahıdan məlum olur ki, dünyada quş növlərinin yarısından çoxunun sayı azalmaqdadır. Sevindirici haldır ki, mühafizə tədbirləri sayəsində yaşıl dəniz tısbağasının (Chelonia mydas) populyasiyası bərpa olunub. Tropik və subtropik sularda yayılmış bu növün qlobal populyasiyası 1970-ci illərdən bəri təxminən 28 faiz artıb.

Qeyd olunur ki, qlobal istiləşmə nəticəsində dəniz buzunun azalması Arktika suitilərinin həyatını təhdid edən əsas amillərdir. Onlar çoxalmaq, qidalanmaq, balalarını bəsləmək üçün dəniz buzlarından asılıdır.

Qlobal istiləşmə Arktikada digər regionlardan dörd dəfə daha sürətli baş verir, bu da dənizlərdə buz örtüyünü və buzyaranma müddətini ciddi şəkildə azaldır. Buzdan asılı olan suitilər də digər heyvanların qida zəncirində mühüm yer tutur. Beləliklə, onların nəslinin kəsilməsi birbaşa digər canlıların da həyatına mənfi təsir edir. Arktika suitilərinin həyatına əlavə risklər arasında gəmiçilik, səs-küy, neft və mineralların istismarı, ovçuluq və balıqçılıq yer alır.

Yenilənmiş “Qırmızı Siyahı”da 1360 quş növünün təkrar qiymətləndirilməsi aparılıb. Doqquz il ərzində minlərlə mütəxəssisin iştirak etdiyi qiymətləndirmə nəticəsində məlum olub ki, 11185 növdən 1256-sı (11,5 faiz) nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşib. Ümumilikdə, quş növlərinin 61 faizi azalır. Kənd təsərrüfatının genişlənməsi və meşələrin qırılması nəticəsində yaşayış areallarının itirilməsi və ya pisləşməsi quş populyasiyalarının azalmasına gətirib çıxarır. Siyahıda Madaqaskar, Qərbi Afrika və Mərkəzi Amerikada tropik meşələrin itirilməsinin quşlar üçün artan təhdid olduğu vurğulanır. Madaqaskarda 14 endemik meşə quşu növü yox olmağa yaxındır. Bunlardan üçü ciddi yoxolma təhdidi ilə üzləşib.

Yenilənmiş “Qırmızı Siyahı”ya görə altı növ “nəsli kəsilmiş” kateqoriyasına keçib. Bunlar arasında ağdiş Milad adası gəmiricisi (Crocidura trichura) və dəniz molyusku növü (Conus lugubris) 1980-ci illərin sonlarından etibarən yox olmuş sayılır. Miqrasiya edən sahil quşu növü (Numenius tenuirostris) sonuncu dəfə 1995-ci ildə Mərakeşdə qeydə alınıb. Eban ağaclarının eyni cinsinə aid bir növ olan Diospyros angulata isə 1850-ci illərin əvvəllərində son dəfə qeydə alınıb.

Bundan başqa, üç Avstraliya məməlisi (Perameles myosuros, Perameles notina və Perameles papillon), həmçinin Havay adalarında endemik Delissea sinuata bitkisi ilk dəfə qiymətləndirilərək “Qırmızı Siyahı”ya “yox olmuş növ” kimi daxil edilib.

1964-cü ildən bəri IUCN minlərlə canlı növünü yoxaçıxma təhlükəsi səviyyəsinə görə təsnif edir. Ötən ilin məlumatlarına görə, siyahıya salınmış 169 min növdən 47 mindən çoxu nəsli kəsilməkdə olan növlər kimi təsnif edilib. Bu isə qlobal biomüxtəlifliyə təzyiqlərin artdığını göstərir.

Şıxəli Əliyev

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Qahirə