Beynin gizli mexanizmi araşdırıldı Görünməyən təsvir də beyində qalır

Neyrobioloqlar müəyyən ediblər ki, makak meymunlarının beyni iki təsvir arasında çox sürətlə keçid edir. Halbuki eksperimentin şərtlərinə görə, həmin təsvirlərdən biri şüurlu qavrayışdan kənarda qalmalı idi. Keçidlər saniyədə təxminən 15 dəfə baş verib. Tədqiqatın ilkin elmi mətni bioRxiv platformasında dərc olunub, lakin hələ müstəqil elmi ekspertizadan keçməyib.

Kaliforniya Universitetinin Berkli kampusundan olan tədqiqatçılar binokulyar supressiya adlanan üsuldan istifadə ediblər. Əvvəlcə bir gözə insan üzü göstərilib, sonra birinci təsvir ekranda saxlanılmaqla digər gözə yeni görüntü təqdim olunub. Belə şəraitdə adətən ikinci təsvir şüurlu qavrayışda üstünlük qazanır.

Alimlər əvvəlcə bu üsulu gördükləri təsviri deyə bilən insanlar üzərində sınaqdan keçiriblər. Daha sonra rəqabət aparan görüntülərə baxan makak meymunlarının beynində yüzlərlə neyronun aktivliyini qeydə alıblar. Xüsusi diqqət üzləri tanımaqda iştirak edən beyin qabığı sahələrinə yönəldilib.

Məlum olub ki, neyronlar üstünlük təşkil edən təsviri fasiləsiz şəkildə əks etdirməyib. Onların aktivliyi iki vəziyyət arasında növbələşib: bir vəziyyət qavranılan görüntünü, digəri isə şüurlu qavrayışdan sıxışdırılan təsviri daha dəqiq əks etdirib. Alimlər bu siqnallar əsasında hər iki görüntünün məzmununu müəyyənləşdirə biliblər.

Bununla belə, iki vəziyyət tamamilə eyni olmayıb. Şüurlu şəkildə qavranılan təsvirin beyində təmsil olunduğu dövrlərdə neyron reaksiyalarının seçiciliyi daha güclü olub. Oxşar qanunauyğunluqlar beynin prefrontal qabığında da aşkarlanıb.

Tədqiqatın nəticələri insan şüurunun saniyədə 15 dəfə yoxa çıxdığı və ya “reallığın” bu tezliklə dəyişdiyi anlamına gəlmir. Sürətli keçidlər xüsusi yaradılmış vizual ziddiyyət şəraitində meymunların neyron siqnallarında qeydə alınıb. Subyektiv qavrayışın da eyni tezliklə dəyişməsi mütləq deyil.

Müəlliflər ehtimal edirlər ki, məlumatın şüurlu qavrayış üçün əlçatan olması təkcə onun beynin hansı hissəsində təmsil olunmasından deyil, həm də neyron aktivliyinin zaman üzrə necə təşkil edilməsindən asılı ola bilər.

AzPost.az

Previous: Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı İrana niyə gedir?