“Binokl diplomatiyası” başa çatır...

Azərbaycan qətiyyət göstərir, Ermənistan isə hər zaman olduğu kimi boyun əyir

Cənubi Qafqazda sülhün formalaşmasına mane olan faktorlardan birinə çevrilmiş Aİ-nin Ermənistandakı mülki monitorinq missiyasının fəaliyyət müddəti başa çatmaqdadır. 2023-cü ilin əvvəlindən etibarən “mülki monitorinq missiyası” adı altında Ermənistana yerləşdirilən bu qrupun missiyası bəllidir - Avropa İttifaqı, xüsusilə Fransa məhz bu yolla Ermənistana yerləşmək, oradan isə bölgəyə nüfuz etməyə çalışır. Amma bu, mümkün olmur. Belə ki, Azərbaycanın qətiyyətli davranışı “mülki monitorinq” adı altında gizlənən qrupun əsl simasını üzə çıxarır. Heç bir effektivliyi olmayan “binokl diplomatiyası” isə sadəcə lokal maraqların təcəssümüdür - hətta Ermənistana belə faydası olmayan missiya bəzən daxili stabilliyi pozmaq, bəzən şərti sərhəddə gərginlik yaratmaq, bəzən isə qeyri-adekvat “mesajlar” üçün istifadə olunur. Məsələn, bir müddət öncə Polşa prezidentinin şərti sərhədə gələrək Azərbaycana tərəf boylanması kimi...

Qəti və birmənalı mövqe...

Bəli, artıq missiyanın fəaliyyət müddəti başa çatmaqdadır. Fevral ayında missiya özünün xidməti dövrünü yekunlaşdırmalıdır. Görünən isə budur ki, Aİ bu qrupun fəaliyyətini hələ bir az da davam etdirmək niyyətindədir. Azərbaycanın məsələdəki mövqeyi birmənalıdır - sülh sənədinin razılaşdırılmamış bəndlərindən biri məhz başqa ölkələrin nümayəndələrinin bizim sərhədimizdə yerləşdirməməklə bağlıdır. Prezident İlham Əliyev vurğulamışdı ki, sözdə Avropa müşahidəçiləri pərdəsi altında bizimlə Ermənistan sərhədində NATO tərəfindən infrastruktur yaradılıb. Yerli telekanallara müsahibəsində Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, Avropa İttifaqının qondarma müşahidə missiyasının müddətinin uzadılması etimadı möhkəmləndirmədi, əksinə, sarsıtdı: “Axı, bunun bizimlə razılaşdırılmasını tələb etdikdə, hansısa yüksək ambisiyalardan çıxış etmirdik, sadəcə istəyirdik ki, bu missiyanın özünün yaradılması və onun sərhədimizə göndərilməsi bizimlə, 2022-ci ilin oktyabrında Praqada şəxsən mənimlə razılaşdırılsın. Əgər həmin vaxt biz bunun iki aylığına və 40 nəfərdən ibarət olacağı barədə razılığa gəldiksə, deməli, bu, belə də olmalı idi. Mən razılığa gəldikdə, hətta sözdə də olsa, həmişə bu razılaşmalara əməl edirəm. Amma belə bir vəziyyətdə Avropada hesab etdilər ki, onlar həmin razılaşmaları pozmaq hüququna malikdirlər. Sonra heç nə bildirmədən, bizimlə heç bir razılıq olmadan onlar nəinki bu missiyanın müddətini uzatdılar, sayını artırdılar, həm də Avropa İttifaqının üzvü olmayan ölkəni dəvət edərək mahiyyətcə etimadı qırdılar. Sonra, necə deyərlər, bu binoklla rüsvayçı nümayişlər, onlar yarıhərbi geyim və çəkmələr geyinir və oraya hansısa döyüşçülər kimi gedirlər. Onların oradan necə sürətlə qaçacağını göstərmək istəmirəm, əgər kimsə təsadüfən Azərbaycan ərazisinə soxularsa, onda sadəcə görəcəklər ki, əllər necə qaşınır. Ona görə də biz onlara çatdırdıq ki, binokl şousuna son qoysunlar, artıq, necə deyərlər, binoklsuz gəzişirlər”.

Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın mövqeyini Avropa İttifaqının (Aİ) Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Maqdalena Qrono ilə görüşdə də önə çəkdi - bildirildi ki, ölkəmiz Cənubi Qafqaz regionunda davamlı sülhün və sabitliyin təmin olunması üçün səyləri bundan sonra da davam etdirəcək və Azərbaycan ilə Ermənistan arasında danışıqlar prosesi ikitərəfli müstəvidə aparılacaq. Beləliklə, Azərbaycan birmənalı şəkildə hər hansı bir missiyanın prosesə müdaxiləsinin və ya yeni “vasitəçi formatın” yaranma ehtimalının tam şəkildə üstündən xətt çəkmiş oldu.

Ermənistan gah belə deyir, gah da...

Ermənisan isə özünün manipulyativ addımlarını davam etdirir. Sözdə sülhə razı olan İrəvan Aİ missiyasının yenidən ölkədə qalması ilə bağlı “arzularını” səsləndirir. Baxmayaraq ki, baş nazir Nikol Paşinyan noyabrın 22-də İctimai Televiziyaya müsahibəsində Ermənistan tərəfinin demarkasiya aparılan ərazilərdən Aİ müşahidəçilərinin çıxarılmasını təklif etmişdi- bununla belə, spekulyasiyaları ilə yadda qalan Ermənistan hakimiyyəti yenə də buqələmun siyasətə üstünlük verdiyini ortaya qoyur. Məsələn, Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan bildirib ki, Ermənistanın delimitasiya edilmiş sərhədi olmayana qədər, atəşkəs rejimi pozulduğu üçün (halbuki atəşkəsi də Ermənistan özü pozur) Ermənistanda Aİ-nin mülki missiyasına ehtiyac olacaq. Baş nazir Nikol Paşinyan isə Aİ rəsmisi Maqdalena Qrono ilə görüşdə məsələyə toxunulub. Ümumiyyətlə, Aİ-nin özünün “elçisini” əvvəlcə Bakıya, sonra isə İrəvana yollamaqda məqsədi missiyaya “real legitimlik” qazandırmaq istəyindən qaynaqlanır. Amma Ermənistan və Aİ nə qədər israr etsə də, Azərbaycanın mövqeyi dəyişməz olaraq qalır.

Aİ prosesi tezləşdirməyə çalışır...

Aİ də müddət sona çatmaq üzrə olduğu üçün “fəallaşıb”. Avropa İttifaqının xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Aİ-nin Ermənistanda mülki missiyasının yerləşdirilməsinin daha iki il müddətinə uzadılmasını təklif edib. Ermənistan mətbuatının yaydığı məlumata görə, ali nümayəndə üzv dövlətlərin bu təklifi müsbət qarşıladığını deyib - hazırda Avropa İttifaqı Şurasının müvafiq qurumları ilə zəruri qanunvericilik aktları müzakirə edilir. Ali nümayəndə bildirib ki, “Şuranın müddəti uzatmaqla bağlı qərarının yaxın günlərdə qəbul ediləcəyi gözlənilir”.

Aİ ali nümayəndəsi iddia edib ki, müşahidə missiyası yerləşdirildikdən sonra sərhədyanı ərazilərdə silahlı insidentlərin sayı xeyli azalıb - yalanın bu qədəri isə yalnız ironiya doğurur. Çünki bu fikirlər həqiqəti əks etdirmir. Ermənistan demək olar ki, mütəmadi olaraq vəziyyəti gərginləşdirmək üçün “səy” göstərir. Ötən ildən bu yana Ermənistan silahlı qüvvələri artıq dəfələrlə silahlı təxribata əl atıb. Sadəcə olaraq “mülki missiya” Ermənistanın bu silahlı təxribatlarını qeydə almır - bu isə Aİ missiyasının Ermənistana sülhpərvər don geyindirməyə çalışmasından irəli gəlir.

P.İSMAYILOV