Bir şəklin tarixçəsi: Üç məşhurun təsadüfi olmayan GÖRÜŞÜ

Tarixin dərinliklərində itmiş, lakin özündə böyük bir dövrün ruhunu yaşadan fotolar olur. Belə fotolar təkcə insanların deyil, həm də bütöv bir epoxanın izlərini daşıyır.
Modern.az saytının “Bir şəklin tarixçəsi” rubrikasında təqdim etdiyi bu nadir foto dünya şöhrətli müğənni Rəşid Behbudovun Fonduna aiddir.
Şəkildə keçmiş Sovet İttifaqının ictimai-siyasi həyatında aktiv rol oynamış üç nəfərin bir görüş anı əbədiləşdirilib.
Zaman 1964-cü ilin 11 martı... Məkan Rusiyanın Uzaq Şərq vilayətindəki Vladivostok şəhəri...
O dövrün rəsmi protokol estetikasını və şəxsi münasibətlərin səmimiyyətini özündə birləşdirən nadir kadr...
Şəkildə sovetlər nəslinə tanış olan üç məşhur sima əks olunub:
Rəşid Behbudov – Azərbaycanın dünya şöhrətli müğənnisi, SSRİ xalq artisti, Qafqazın ən güclü və xarizmatik sənətkarı;
German Titov – Sovet kosmonavtı, Yer orbitinə çıxan ikinci insan, dünya kosmonavtika tarixinin parlaq simalarından biri.

Əbdürrəhman Vəzirov – Ümumittifaq Lenin Kommunist Gənclər İttifaqı Mərkəzi Komitəsinin (ÜLKGİ MK – Sovet komsomol təşkilatı) azərbaycanlı katibi - sonralar Azərbaycan SSR-in rəhbəri olmuş dövlət xadimi.
Onda Rəşid Behbudovun 49, German Titovun 29, Əbdürrəhman Vəzirovun isə 34 yaşı vardı...
1960-cı illər Sovet İttifaqında böyük texnoloji dəyişikliklərin, kosmos yarışının və mədəni inteqrasiya dalğasının yaşandığı dövrdür. Bu foto da həmin dövrün ruhunu özündə daşıyır…
Fotoda diqqəti çəkən ilk məqamlardan biri arxa fondakı iri divar saatıdır. Bu cür saatlar o dövrün dövlət idarələrində, yüksək rütbəli şəxslərin qəbul otaqlarında olardı. Belə saatlar sovet inzibati memarlığının simvollarından biri idi.
O dövrdə kosmosdan qayıdan hər bir kosmonavt SSRİ-də milli qəhrəman kimi qarşılanırdı. Onlarla görüşmək, xatirə fotoları çəkdirmək yüksək səviyyəli hadisə hesab olunurdu.
60-cı illərdə Rəşid Behbudov xarizmatik bir sənətkar olaraq SSRİ-nin mədəniyyət diplomatiyasında xüsusi rol oynayır, German Titov isə kosmosa uçmaqla ölkəsini dünaya tanınıdrdı: onların hər ikisi öz sahəsində iki fərqli güc idi.
Bu görüşdə iştirak edən Əbdürrəhman Vəzirov isə Azərbaycanı SSRİ rəhbərliyində təmsil edən gənc və perspektivli dövlət nümayəndələrindən sayılırdı. O, sonralar SSRİ-də səfir vəzifəsinə yüksələn ilk azərbaycanlı kimi tarixə düşəcəkdi...

Şəklin altında yazılmış əlyazma qeydi həmin görüşün sırf formal bir tədbir olmadığını göstərir. Burada səmimi ton, minnətdarlıq və şəxsi xatirə atmosferi hiss olunur. Bu tip yazılar sovet dövrü foto mədəniyyətinin ayrılmaz hissəsi idi - insanlar vacib görüşləri yaddaşlarda yaşatmaq üçün fotonun üzərinə ürək sözlərini həkk edirdilər. Sovet dövründə fotoların üzərinə bu tip şəxsi avtoqraflar yazmaq həm xatirə, həm də jest kimi geniş yayılmışdı.
Üç məşhur insanı birləşdirən nadir fotişəkli həm də o illərin tarixi ab-havasını hiss etdirən qiymətli bir arxiv sənədi də saymaq olar...
Ə.Qafarlı