Bloomberg: “Kremlin müharibə maşını yavaşlamağa məcburdur...”

...Rusiyanın müdafiə sənayesi bu il kəskin yavaşlama ilə üzləşə bilər. Kreml Ukraynadakı müharibəyə xərclərin artırılmasını iqtisadi sabitlik və maliyyə balansından üstün tutub.

SİA-nın məlumatına görə, Bloomberg xəbər verir ki, Rusiya İqtisadiyyat Nazirliyinin üç illik proqnozuna görə, hərbi texnika və komponentlər, dronlar və sursat da daxil olmaqla dövlət müdafiə müqavilələri ilə əlaqəli sektorlar, son illərdə təxminən 30 faiz ilə müqayisədə bu il 4-5 faiz illik artım göstərəcək.

Hökumət xərcləri, 24 saatlıq fabrik növbələri və mülki sektordan işçi qüvvəsinin axını ilə dəstəklənən silah istehsalında sürətli artım Rusiyanın Ukraynaya tammiqyaslı işğalından sonrakı dörd ildə ilk dəfə olaraq yavaşlayır.

Bu, hökumətin Rusiya iqtisadiyyatına artan təzyiqə reaksiyasını nümayiş etdirir.

Dövlət büdcəsində ən böyük xərc maddəsi olaraq qalan müdafiə sahəsi kəsilən yeganə əsas maddə olub, ümumi xərclərin isə inflyasiyaya uyğun olaraq artacağı gözlənilir. Ümumilikdə, müharibə ilə bağlı xərclər 2025-ci ildə illik 30 faizdən çox artdıqdan sonra bu il təxminən 11 faiz azalacaq.

Rusiya hakimiyyəti çətin seçimlər etməlidir...

...Gəlirlərin azalması fonunda hərbi xərclərin daha da artması digər prioritet sahələrdən vəsaitlərin yönləndirilməsini və borc yükünün artmasını tələb edəcək.

Bu, həmçinin inflyasiya təzyiqini artıracaq və potensial olaraq daha uzun müddət yüksək faiz dərəcələrinə səbəb olacaq və mülki iqtisadiyyatı daha da çətinləşdirəcək.

...Bu il ərzində onlar müharibəyə resursların yönəldilməsi ilə yarı müharibə vəziyyətinə keçidin başlanması arasında yol ayrıcında olacaqlar.

Bunu Berlindəki Rusiya və Avrasiya üzrə Karnegi Mərkəzinin direktoru Aleksandr Qabuyev bildirib.

Onun sözlərinə görə, əsas dəyişənlər danışıqların nəticəsi və döyüş meydanındakı vəziyyət olacaq.

Rusiya neft qiymətlərinin düşməsi, xam neftə böyük endirimlər və sanksiyalarla daha da ağırlaşan logistika problemləri səbəbindən artan gəlir məhdudiyyətləri ilə üzləşir. Güclü rubl vəziyyəti daha da pisləşdirir.

Eyni zamanda, suveren sərvət fondunun likvid ehtiyatları maliyyə sabitliyini təmin etmək üçün tələb olunan minimuma yaxın görünür və bu da hökuməti büdcə kəsirini yeni borclanma yolu ilə maliyyələşdirməyə məcbur edir.

Rusiyanın müdafiə sektoru yavaşlayır...

...Rusiya İqtisadiyyat Nazirliyinin hesablamalarına görə, hərbi texnika üçün komponentləri əhatə edən optik-elektron sənayesində istehsal artımı 2024-cü ildəki 28 faizdən 2025-ci ildə 11 faizə düşüb.

Tanklar və digər hərbi texnika da daxil olmaqla nəqliyyat vasitələrinin istehsalı bir il əvvəlki 34 faizdən 27 faizə, bomba və silahlar da daxil olmaqla hazır metal məmulatlarının istehsalı isə 32 faizdən 14 faizə enib.

Struktur iqtisadi maneələr də müdafiə sənayesinin daha da genişləndirilməsi xərclərini artırır. Son üç ildə təxminən 800.000 nəfəri işə götürən hərbi fabriklər tərəfindən sürətli işə qəbul əmək çatışmazlığını və mülki sektorlarla əmək haqqı rəqabətini artırıb.

Əmək haqqının sürətli artımı inflyasiyanı daha da artırıb və faiz dərəcələrinin bir neçə ay ərzində rekord səviyyədə qalmasına və tədricən aşağı salınmasına səbəb olub.

Eyni zamanda, maliyyə sərtləşdirməsi mərkəzi banka pul şərtlərini yumşaltmaq və bütövlükdə iqtisadiyyata çoxdan gözlənilən rahatlama təmin etmək üçün daha çox imkan verə bilər.

Əli Babayev