Borcalan vəfat edərsə, kredit borcu silinirmi?

Bank kreditləri ilə bağlı vətəndaşları ən çox maraqlandıran məsələlərdən biri də borcalanın vəfat etməsindən sonra kredit öhdəliyinin necə həll olunmasıdır. Bir çox insan hesab edir ki, kredit sığortalanıbsa, borcalan vəfat etdikdə borc tamamilə bağlanmalı və ailə üzvlərindən heç nə tələb edilməməlidir. Lakin hüquqi və sığorta münasibətləri bu məsələdə bir qədər fərqli qaydalarla tənzimlənir.

Bakupost.az Oxu24.com-a istinadən xəbər verir ki,Hüquqşünasların sözlərinə görə, son illərdə kreditlərin həyat sığortası ilə təmin olunması istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Xüsusilə 2024-cü ildən etibarən kreditlərin verilməsi zamanı borcalanın ölüm riskinin sığortalanması məsələsinə daha ciddi yanaşılmağa başlanılıb. Əvvəllər bu tələb əsasən ipoteka kreditlərində tətbiq edilirdisə, sonradan digər kredit növlərində də bu istiqamətdə mexanizmlərin genişləndirilməsi gündəmə gəlib.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, burada əsas məsələ kreditin hansı şərtlərlə və hansı sığorta təminatı altında verilməsidir. Əgər kredit üzrə həyat sığortası mövcuddursa və müqavilədə ölüm halı sığorta hadisəsi kimi nəzərdə tutulubsa, müəyyən hallarda qalan borcun tam və ya qismən ödənilməsi sığorta şirkəti tərəfindən həyata keçirilə bilər.

Lakin hər kredit üzrə avtomatik olaraq belə bir təminatın mövcud olduğunu düşünmək düzgün deyil. Çünki sığorta münasibətləri ayrıca müqavilə əsasında formalaşır və şərtlər sığorta şirkəti ilə bağlanmış müqavilədə əks olunur. Hər bir halda sığorta ödənişinin tətbiqi müqavilənin şərtlərindən asılıdır.

Hüquqşünaslar qeyd edirlər ki, borcalanın vəfat etməsi onun kredit öhdəliyini hüquqi baxımdan tam aradan qaldırmır. Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən, şəxsin ölümündən sonra onun əmlakı ilə yanaşı borc öhdəlikləri də mirasın tərkib hissəsi hesab olunur. Yəni vəfat etmiş şəxsin varisləri miras əmlakı qəbul etdikdə, həmin əmlakın dəyəri həddində borc öhdəliklərinə görə də məsuliyyət daşıya bilərlər.

Ekspertlərin sözlərinə görə, burada vacib məqamlardan biri odur ki, varislər mərhumun borclarına şəxsi vəsaitləri hesabına deyil, qəbul etdikləri miras əmlakının dəyəri həddində cavabdeh olurlar. Bu səbəbdən banklar və varislər arasında çox vaxt restrukturizasiya və ya digər hüquqi həll yolları müzakirə olunur.

Mütəxəssislər vətəndaşlara tövsiyə edirlər ki, kredit götürərkən həyat sığortasının mövcud olub-olmamasını, sığorta hadisələrinin dairəsini və müqavilə şərtlərini diqqətlə araşdırsınlar. Çünki sonradan yaranan mübahisələrin əksəriyyəti məhz müqavilə şərtlərinin kifayət qədər öyrənilməməsindən qaynaqlanır.

Beləliklə, borcalanın vəfat etməsi hər zaman kreditin avtomatik bağlanması demək deyil. Məsələnin həlli kredit müqaviləsinin, sığorta təminatının və miras münasibətlərinin hüquqi xüsusiyyətlərindən asılı olaraq müəyyən edilir. Buna görə də belə hallarda peşəkar hüquqi məsləhət almaq vacib hesab olunur.