Boşalan siniflər: “Müəllimlərin sayı azalmağa davam edəcək”

“Hər il birinci sinif şagirdlərinin azalması, sertifikasiyadan kəsilən müəllimlərin yerlərinin bir hissəsinin vakansiyaya verilməməsi, məktəblərin birləşməsi bunu göstərir ki, 2030-cu ilədək müəllimlərin sayı 110-115 min civarına qədər düşəcək”.

Bu sözləri “Yeni Sabah”a təhsil ekspert Elşən Qafarov deyib.

O bildirib ki, əmək müqaviləsinə xitam verilən müəllimlərin heç də hamısının yeri vakansiyaya çıxarılmır: Sezar pizza

“Əvvəla Elm və Təhsil Nazirliyinin, o cümlədən onun agentlikləri və struktur bölmələrinin saytları lazım olan statistik məlumatları yerləşdirmirlər. Ölkədə bir neçə il öncəyə qədər 151 min müəllim var idi. Bunun 137 minə yaxını müddətsiz əmək müqaviləsi ilə çalışırdı. 14 minə yaxın müəllim isə müddətli əmək müqaviləsi ilə fəaliyyət göstərirdi.

Sertifikasiyaya cəlb olunan 137 min müəllimdən indiyə qədər 8 mindən çoxunun əmək müqaviləsinə xitam verilib. Amma əmək müqaviləsinə xitam verilən müəllimlərin heç də hamısının yeri vakansiyaya çıxarılmayıb. Onların içərisində dərsi az olanlar, xüsusən də, regionlarda fəaliyyət göstərən ibtidai sinif müəllimləri var ki, yığma dərslər tədris edirlər. Məsələn, hansısa kənddən insanlar köçüb, siniflər azalıb, amma 4 ibtidai sinifi olan məktəbdə 7-8 ibtidai sinfi müəllimi var.

Adətən, kəsilən müəllimlər arasında ibtidai sinif müəllimləri daha çox oldu. Ümumən müəlllim-şagird nisbətini beynəlxalq səviyyəyə uyğunlaşdırmaq üçün müəyyən addımların atılmasına ehtiyac var. Hazırda ölkəmizdə hər 21 şagirdə 1 müəllim düşür. Amma 4-5 il bundan öncə hər 16-17 şagirdə 1 müəllim düşürdü”. 

Ekspert qeyd edib ki, ölkədə şagird-müəllim nisbətinin tam dəqiq müəyyən edilməsi üçün Elm və Təhsil Nazirliyi statistik rəqəmləri açıqlamalıdır:

“Bilirik ki, təqribən 1.7 milyona yaxın şagird var. Amma müəllimlərin sayının azalmasının bu peşəyə olan həvəsin azalması ilə bağlı olduğunu düşünmürəm. Əksinə, hər il müəllim olmaq üçün 8-10 min arası vakansiya çıxarılır. Sənəd verənlərin sayı isə bu il artıq 70 minə yaxınlaşdı. Amma bir məsələ də var ki, sənəd verən şəxslərin nə qədəri hazırda işləyən müəllimlərdir, neçə nəfəri isə yeni müəllimdir? 

Bu statistika açıqlanmır. Düşünürəm ki, müəllimlərin sayının azalması zamanla davam edəcək. Beynəlxalq praktikada olduğu kimi, hər 23 şagirdə 1 müəllim səviyyəsinə qədər.

Hazırda məsələnin digər bir tərəfi də odur ki, hər il birinci sinifə təqribən 5 min şagird az qəbul edirik. Bu tendensiya bir neçə ildir ki, davam edir. 5 min kiçik rəqəm deyil. Digər tərəfdən, ümumitəhsil məktəblərindəki sinif sayı 90 mini aşmır. Hər il birinci sinifə gələn şagird sayının azalması, sertifikasiyadan kəsilən müəllimlərin yerlərinin bir hissəsinin vakansiyaya verilməməsi, məktəblərin birləşməsi bunu göstərir ki, 2030-cu ilədək müəllimlərin 110-115 min civarına qədər düşəcək.

Söhbət burada müddətsiz əmək müqaviləsi ilə çalışanlardan gedir. Eyni zamanda hər il 10 minin üzərində müəllim də müddətli əmək müqaviləsi ilə çalışır”.

Qeyd edək ki, Azərbaycanda müəllimlərin sayı azalması tendensiya müşahidə olunur. Ölkənin ümumi təhsil müəssisələrində çalışan müəllimlərin sayı iləbil azalmaqdadır. Rəqəmlərə əsasən:

2022-2023-cü tədris ilində 151 min 634 müəllim fəaliyyət göstərib;

2023-2024-cü tədris ilində 150 min 868 nəfər məllim işləyib;

2024-2025-ci tədris ilində isə müəllimlərin sayı 146 min 381 nəfər olub.

Nazim Hacıyev