Boşanma statistikası bizim gəncləri qorxudur Sosioloq DANIŞDI

Bəzi insanlar gənc yaşda ailə həyatı qururlar, bəziləri isə bunun əksinə, gec yaşda ailə qururlar.

Bu, daha çox insanların seçimindən asılıdır, yoxsa sosial vəziyyətlə əlaqəlidir? 

Redaktor.az-a danışan sosioloq Üzeyir Şəfiyev bildirdi ki, ailə qurmaq insanların seçimidir:

"Amma biz statistikaya baxanda görürük ki, evlənmə yaşı gənclər arasında artıb. Azərbaycanın ənənəvi cəmiyyətində belə bir stereotip var idi ki, “tez duranla tez evlənən udar”. Artıq bu yanaşma arxada qalır. İndi gənclər daha çox təhsil almaq, karyerasını qurmaq, sonra ailə həyatı haqqında düşünürlər. Ona görə də evlənmə yaşı həm qızlar arasında, həm oğlanlar arasında artıb. Oğlanlar arasında təqribən 25-30, hətta 35 arası, qızlar arasında 23, 24, 25, 26 yaşda statistika özünü göstərir. Mənə elə gəlir ki, onlar düz yoldadır, çünki əvvəl əmək bazarında rəqabətə davamlı kadr olmağı bacarmalıdır, sonra karyera, mənzil məsələsini həll etməlidir.

Əfsuslar olsun ki, gənclərimiz arasında bir az da “subaylıq sindromu” yayılıb. Sanki Avropa ölkələrində və özəlliklə də Asiya ölkələrində -  Yaponiyada, Çində mövcud olan subaylıq sindromu bizim gənclərimizə də sirayət edib. Çünki həmin ölkələrdə bir növ gənclər öz ünsiyyət ehtiyaclarını onlayn formada, sosial şəbəkələr üzərindən reallaşdırdığına görə real ünsiyyətdən qaçırlar və buna görə də onlar arasında evlilik statistikası azalıb. Azərbaycanda da sanki bənzər statistika var. Bir qədər də Azərbaycanda gənclər boşanma qorxusuna görə evlənə bilmirlər. Boşanma statistikası bizim gəncləri qorxudur və onlar düşünür və fikirləşirlər ki, “biz də evlənsək boşanarıq”, buna görə də qorxurlar".

Sosioloq hesab edir ki, gənclərin məşğulluğu istiqamətində davamlı addımlar atmaq lazımdır:

"Gənclərin məşğulluğu təmin olunsa, mənzillənmə məsələsi təmin olunsa, güman edirəm ki, gənclərimizdə ailə qurmağa maraq artar. Bəzi hallarda erkən nikahlar da, tez evlənən gənclər də var. Bunların da bir tərəfdən səbəbi valideynlərin münasibəti olur. Bir tərəfdən də sosial şəbəkələr üzərindən tanışlıq və tez qərar vermə halı da var. Amma güman edirəm ki, bütün hallarda gənclər daha çox təhsil, karyera, mənzil məsələsini həll edib sonra ailə qursalar daha yaxşı olar. Çünki belə ailələr dayanıqlı olur və ağılla qurulan ailələr olur, nəinki emosional, tez qərar vermə ilə qurulan ailələr.

Bütövlükdə, biz çalışmalıyıq ki, gənclər arasında ailə dəyərlərini artıraq. Çünki bu, ölkəmiz üçün strateji bir məsələdir - demoqrafik artım, təbii artım məsələsidir. Bu, qardaş Türkiyədə də prioritet məsələsidir. Təsadüfi deyil ki, 2025-ci ildə Türkiyədə ailə ili elan olundu və gənc ailələr üçün bir çox üstünlüklər verildi. Belə ki, gənc ailələrin toy xərclərini bələdiyyələr və dövlət qurumları öz üzərinə götürdü. Gənc ailələrin mənzil təminatı üçün onlar faizsiz, güzəştli kreditlər ayırdılar. Hansı ki, gənc ailələr bu krediti dörd ildən sonra hissə-hissə, güzəştli şərtlərlə ödəməyə başlayacaqlar. Gənclər üçün məşğulluq marafonları təşkil olundu. Oxşar, bənzər hərəkətlər bizdə də daha böyük həcmdə tətbiq olunsa yaxşı olar. Əlbəttə, Azərbaycanda güzəştli mənzillər fondu var, ancaq o, gənclər və gənc ailələrin məhdud kateqoriyasını əhatə edir. Bunun sıralarını genişləndirmək olar".

Onun sözlərinə görə, özünüməşğulluq proqramlarında gənclərlə bağlı daha çox düşünmək olar:

"Çünki Azərbaycanda rəsmi statistikaya görə işsizlik 5,6 %-dır, amma gənclər arasında işsizlik 11 %-dən yuxarıdır. Hesab edirəm ki, gənclər üçün məşğulluqla bağlı əlavə dəstək layihələri də fikirləşməliyik ki, gənclər ailə qurmaqda maraqlı olsunlar. Region gənclərinə pay torpaqlarının verilməsində, mənzillənməsində yardım etmək olar ki, regionda gənclər qalsınlar, orada yaşasın, ailə qursunlar və paytaxta axın etməsinlər. Çünki təbii artım həmişə regionlarda çox olub. Amma əfsus ki, regionlardan paytaxta axın fonunda regionlarda da təbii artım aşağı düşüb.

Bütövlükdə, biz çalışmalıyıq ki, gənclər arasında ailə institutunun hörmətini, dəyərini artıraq və gənclər ailə qurmaqda maraqlı olsunlar ki, nəticədə ölkəmizin keyfiyyətli əhali saldosu artsın. Çünki dövlətlərin qüdrəti onların keyfiyyətli əhali saldosu ilə ölçülür".

Aytəkin TOFİQQIZI