Icma.az
close
up
RU
Böyük qayıdış : gözləntilər, nəticələr, perspektivlər

Böyük qayıdış : gözləntilər, nəticələr, perspektivlər

Icma.az bildirir, Bizimyol portalına istinadən.

Britaniyalı şair, esseist Violet Feyn bizə belə bir unudulmaz misra qoyub gedib: "All things come to those who wait”. Yəni səbr eləyən hər şeyə nail olur. Bunun başqa və məncə, daha yaxşı variantı öz folklorumuzda var: "Səbr ilə halva bişər ey qora, səndən..." Başqa sözlə, "yaxşı işlər yavaş-yavaş görülür".

Yox, elə anlaşılmasın ki, Ədəbiyyat bizə tələsməməyi, işləri zamana buraxmağı təlqin edir. Tam əksinə, biz bu bədii-fəlsəfi passajdan belə bir təbii-həyati dərs çıxarırıq: hər iş öz vaxtında görüləndə yaxşıdır.

Azərbaycanın real təcrübəsindən belə görünür: yaxşı işləri ləngitmək də olmaz; yeri gələndə vaxtı tələsdirmık də lazımdır.

Bəlkə də artıq anladınız: söhbət "Böyük qayıdış"dan gedir. Azərbaycan torpaqları işğaldan azad olunandan dərhal sonra dövlət "təmkinlə tələsmək" formulunu seçdi. Çox iş var, bu işlər maksimum tez, ancaq mütləq yaxşı görülməlidir.

Baxın, 44 günlük Vətən Müharibəsi 2020-ci il noyabrın 10-da dayanıb, artıq həmin il noyabrın 24-də, cəmi iki həftə sonra Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərində məsələlərin mərkəzləşdirilmiş qaydada həlli ilə bağlı Əlaqələndirmə Qərargahının yaradılması haqqında sərəncam imzalayır. Bundan sonra 2021-2025-ci illər "Böyük Qayıdış" planının birinci mərhələsi kimi müəyyənləşir və qarşıya konkret hədəflər qoyulur.

Bir maraqlı nüansı da xüsusi vurğulamaq istərdim: ölkə Prezidenti yaratdığı Əlaqələndirmə Mərkəzinə sədrliyi Prezident Administrasiyasının rəhbəri Samir Nuriyevə həvalə edib. Bu, əvvəla, o deməkdir ki, Prezident Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda aparılan işləri birbaşa öz nəzarətində saxlayır, əks halda Əlaqələndirmə Mərkəzinə operativ rəhbərliyi belə yüksək nomenklatur səviyyədə formalaşdırmazdı. İkincisi, Samir Nuriyevin baza təhsili, aldığı ixtisas ("mühəndis-iqtisadçı"), eləcə də, xaricdəki təhsili və eyni zamanda təcrübəsi belə bir təyinatın məntiqi əsaslı olduğunu deməyə əsas verir. Samir Nuriyev 2019-cu il noyabrın 1-dək, yəni Prezident Administrasiyasının rəhbəri təyin olunana qədər Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitısinin sədri idi. Belə qənaətə gəlmək olar: Prezident İlham Əliyev çox qısa müddətdə torpaqların işğaldan azad olunacağına əvvəlcədən daxilən əmin və hazır imiş ki, öz Administrasiyasına rəhbərliyi yüksək ixtisaslı mühəndisə, biznes idarəçiliyi üzrə beynəlxalq səviyyəli mütəxəssisə həvalə edib. Bugünkü nəticələr də dövlət başçısının yanılmadığını göstərir.

Belə bir seçimin əsas səbəbinə gəlincə, qarşıya qoyulan vəzifə də çox böyükdü: Azərbaycanın 30 ilə yaxın işğal altında qalmış və demək olar, tamamilə dağıdılmış ərazilərini yenidən bərpa etmək, ölkənin iqtisadi və ictimai həyatına reinteqrasiyasını həyata keçirmək!

Ancaq əvvəlcə həmin ərazilərin minalardan və partlamamış sursatlardan təmizlənməsi, infrastrukturun (ən azı ilkin variantda) qurulması lazım idi. Axı yollar, körpülər, başqa nəqliyyat-kommunikasiya infrastrukturu da dağıdılmışdı. Bir işin dalınca getmək üçün gərək yol açasan, körpü salasan...

Məhz Prezidentin daimi rəhbərliyi və Əlaqələndirmə Mərkəzinin cari təşkilatçılığı sayəsində çox qısa (müasir texnoloji imkanları çərçivəsində ən qısa) müddətdə Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda yollar çəkildi, körpülər salındı, azad olunmuş (çoxu dağıdılmış) mühüm yaşayış məntəqələrinə nəqliyyat bağlantısı quruldu. Yenə də heyrətamiz dərəcədə qısa müddətdə Füzuli, Zəngilan və Laçın hava limanları tikikib istifadəyə verildi. Tarixi Zəfərin qazanılmasından bir neçə ay sonra Şuşada mühüm dövlət tədbirləri keçirilirdi. Hər iki bölgədə misli görünməmiş sürətli inkişaf başlandı və artıq əminliklə (konkret və real statistik göstəricilərə əsaslanaraq) demək olar ki, "Böyük Qayıdış" proqramının birinci fazası uğurla yerinə yetirilib. Başqa sözlə, indiyə qədər - 2021-2025-ci illərdə "Böyük qayıdış" proqramına sərf olunmuş 22 milyard manatdan bir qədər çox vəsait hədər getməyib. Hazırda bu ərazilərdə 62 min nəfər yaşayır və işləyir.

Təfərrüatlara varmaq, faktları sadalamaq uzun çəkər. Həm də buna ehtoyac görmürəm: "Böyük qayıdış" proqramının birinci mərhələsinin yekunlarına dair APA geniş təhlil dərc edib (https://apa.az/infrastruktur/isgaldan-azad-edilmis-erazilerde-tereqqi-ve-reinteqrasiya-azerbaycanda-yeni-iqtisadi-guc-merkezi-yaranir-tehlil-929115). Mən bu əhatəli analitik materialdan yalnız bəzi faktarı diqqətə çatdırmaq istərdim.

Həmin materialda yazılır: "Rəsmi məlumatlara görə, 2024-cü ildə bölgədə 2 575 yeni iş yeri açılıb. Ötən il azad edilmiş rayonlarda 380 yeni müəssisə və təşkilat, 3815 yeni fərdi sahibkarlıq subyekti dövlət qeydiyyatından keçib. 2023-cü illə müqayisədə yeni yaradılmış müəssisə və təşkilatların sayı 2.6 dəfə, fərdi sahibkarların sayı isə 43.3% artıb.

Qarabağda 2030-cu ilə qədər 150 minə yaxın iş yerinin açılması proqnozlaşdırılır".

Tək elə bu fakt - 150 minə yaxın yeni iş yerinin açılması bu qədər insanın qarşıdakı 5 ildə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrində məskunlaşacağı deməkdir. Ancaq bura həmin şəxslərin ailə üzvlərini də əlavə etsək, bu rəqəmin iki-üç qatı qədər insanın azad olunmuş torpaqlara qayıdışı təmin olunacaq.

Bilirsiniz, bu məsələyə iki cür yanaşma müşahidə olunur. Bunlardan biri emosional yanaşmadır, biri isə rasional yanaşmadır.

Bəli, keçmiş köçkünlər, eləcə də, bütövlükdə cəmiyyətimiz işğaldan azad olunmuş ərazilərə tarixi qayıdışın tez baş tutmasını istəyir. Bu, təbii və hətta qürurverici istəkdir. Mən keçmiş köçkün olmasam da, əslən Qarabağlıyam; mənə doğma, yaxın insanların tezliklə öz yurdlarına qayıtmaq arzularını eşidirəm, bu canatıma yaxından bələdəm. Bakı şəhərinin sakini olsam da, hətta özümün də belə bir arzum var. Bu hisslər anlaşılandır. Ancaq məsələyə rasional yanaşma da qaçılmazdır: dövlətin bu ərazilərlə, bərpa-quruculuq prosesi ilə bağlı öz strategiyası var. Yəni Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda görülən və görüləcək bütün işlər vahid dövlət strategiyasına uyğun və mərhələli şəkildə aparılır.

...Yazımın əvvəlinə qayıdıram. Yaxşı işlər yavaş-yavaş görülmür, elə öz vaxtında görülür.

Həm də nəzərə alaq ki, Azərbaycan Qarabağda bərpa-quruculuq işlərini təkbaşına görür. Bu yaxınlarda Prezidentin köməkçisi Hikmət Hacıyev regionda dayanıqlı sülhün təsisinə beynəlxalq medianın, beynəlxalq birliyin dəstək verməsinin vacibliyindən danışdı. Bu, haqlı və təbii bir gözləntidir. Eyni qaydada beynəlxalq birlik Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda gedən bərpa və qurucuçuq prosesinə də dəstək göstərməli idi, göstərmədi. Ancaq Azərbaycan da dayanıb, gözləmədi, öz işini öz gördü və görür də. Beş ilin uğurlu nəticələri də ki göz qabağındadır.

Yazıçı-publisist, əməkdar jurnalist Bahəddin Həzi, bizimyol.info

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:288
embedMənbə:https://bizimyol.info
archiveBu xəbər 10 Dekabr 2025 16:34 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see343

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see330

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see315

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see308

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see285

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see272

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see267

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see250

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see238

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see231

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see230

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see226

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see218

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see214

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see213

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see211

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see211

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see204

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see202

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see191
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri