BRICS in çoxqütblü dünya nizamına dəstəyini zəiflətmək çətindir

ABŞ prezidenti Donald Tramp BRICS blokunun “antiamerikan siyasətlərini” dəstəkləyən ölkələri əlavə 10% rüsumla üzləşəcəyini bildirib. “Bu qaydada heç bir istisna olmayacaq. Bu məsələyə diqqət etdiyiniz üçün təşəkkür edirik". Bu sözləri Tramp öz Truth Social hesabında yazıb. ABŞ prezidenti BRICS-in “antiamerikan siyasəti” dedikdə konkret olaraq nəyi nəzərdə tutduğunu açıqlamayıb.

Qeyd edək ki, BRICS qrupuna əvvəlcə Braziliya, Rusiya, Hindistan və Çin daxil idi - liderlər ilk dəfə 2009-cu ildə görüşdülər. Daha sonra bloka Cənubi Afrika, keçən il isə Misir, Efiopiya, İndoneziya, İran, Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri qoşuldu.

Politoloq Tural İsmayılov Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, ABŞ prezidenti Donald Trampın BRICS ölkələrinə qarşı 10% əlavə rüsum təhdidi ilk baxışda siyasi və iqtisadi təzyiq vasitəsi kimi görünür, lakin bunun təşkilatı dağıtmaq cəhdindən daha çox geosiyasi rəqabət strategiyasıdır.

Tural İsmayılov

“Trampın “antiAmerika siyasətləri” kimi qeyri-müəyyən ifadə ilə BRICS-ə dəstək verən ölkələri hədəf alması onun “Amerika birinci” doktrinasını gücləndirmək məqsədi daşıyır. BRICS qlobal iqtisadiyyatda təxminən 40% paya və dünya əhalisinin yarısına sahib olan bir qurum olaraq ABŞ-ın hegemon iqtisadi mövqeyinə potensial təhdid yaradır. Bu təhdid xüsusilə BRICS ölkələrinin dolların hegemonluğuna qarşı alternativ ticarət və maliyyə mexanizmləri axtarması ilə daha da aktuallaşır”-deyən politoloq qeyd edib ki, Donald Trampın əvvəllər BRICS-in dolları əvəzləyəcək valyuta planlarına qarşı 100% rüsum təhdidi də bu kontekstdə eyni strategiyanın bir hissəsidir.

“BRICS-in Rio-de-Janeyro sammitində ABŞ-ın ticarət siyasətlərini pisləyən bəyanatı və İrana dəstək ifadə etməsi Trampın bu addımını tətikləyən amillərdən biri ola bilər. Lakin təşkilatı birbaşa dağıtmaq cəhdi kimi qiymətləndirmək əvəzinə, bu, BRICS ölkələri arasında parçalanma yaratmaq və onların vahid mövqeyini zəiflətmək məqsədi daşıya bilər.

Bəzi BRICS üzvləri, məsələn, Hindistan və Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ ilə sıx iqtisadi əlaqələrə malikdir və bu təhdidlər onları BRICS-in daha radikal addımlarından çəkindirməyə xidmət edə bilər. Donald Trampın ticarət müharibəsi taktikasının iqtisadi təsirləri, xüsusilə qlobal təchizat zəncirlərinə və inkişaf etməkdə olan bazarlara zərər verə bilər, bu da BRICS-in daxilində narazılıqları artıra bilər. Ancaq BRICS-in heterogen tərkibi – Rusiya və Çinin anti-Qərb mövqeyi ilə Hindistanın daha neytral duruşu – təşkilatın tam dağılmasını çətinləşdirir. Donald Trampın siyasəti ehtimal ki, qısamüddətli olaraq bəzi ölkələri ABŞ ilə ikitərəfli razılaşmalara sövq edə bilər, lakin uzunmüddətli perspektivdə BRICS-in çoxqütblü dünya nizamına dəstəyini zəiflətmək çətindir”-deyə Tural İsmayılov bildirib.

Politoloq vurğulayıb ki, bu təhdidlər eyni zamanda qlobal ticarət müharibəsini kəskinləşdirərək iqtisadi qeyri-müəyyənliyi artıra bilər: “Məsələn, neft qiymətlərinin düşməsi kimi bazar reaksiyaları artıq müşahidə olunur. Nəticədə, Trampın strategiyası BRICS-i dağıtmaqdan daha çox onun qlobal təsirini məhdudlaşdırmaq və ABŞ-ın iqtisadi üstünlüyünü qorumaq məqsədi güdür. Bu, həm də daxili auditoriyaya yönəlik populist bir addım kimi qiymətləndirilə bilər, çünki Tramp öz siyasətini “Amerikanın maraqlarını müdafiə” kimi təqdim edir”.

İradə Cəlil, Bizimyol.info