Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Britaniya geri dönür?

Britaniya geri dönür?

Yeniazerbaycan portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Baş nazir Aİ-yə qayıdış imkanlarını təsdiqləyir 

Yeni qlobal nizamda güc mərkəzləri arasındakı “yumşaq mübarizə” mahiyyət etibarı ilə də yeni situasiya yaradıb. Bu mərhələdə “müttəfiqlik” konsolidasiyası özünün həm məzmun, həm də mənzərə etibarı ilə yeni detallarını üzə çıxarır. Məsələn, uzun illər (Soyuq müharibə dövründən bu yana) Avropa ilə ABŞ arasındakı münasibətlər həm siyasi. həm də iqtisadi mənada müttəfiqlik kimi xarakterizə olunurdusa, yeni məzmunda bu xarakteristika dəyişib. Artıq qlobal güc mərkəzi kimi ABŞ özünün milli maraqları, Avropa isə köhnə nüfuzunun qaytarılması uğrunda mübarizə aparır. Bunu həm Arktika uğrunda mübarizədə, həm də iqtisadi tarif siyasətinin detallarında görmək mümkündür. Bu vəziyyət isə Avropanın özündə yeni bir təmərküzləşmə tələbini ortaya çıxarır. Avropanın əsas aparıcı sütunu sayılan Avropa İttifaqı yenidən dirçəlmək üçün planlar tərtib edir. Coğrafi genişlənmə, iqtisadi bazar münasibətlərinin genişləndirilməsi, hərbi strukturlaşmanın yenilənməsi kimi addımlar da bunun təzahürləridir.

Amma etiraf etmək lazımdır ki, Aİ-nin güc itirməsi daha çox Böyük Britaniyanın qurumdan çıxmasının ardından müşahidə olundu. 2020-ci ildə başa çatan “Brexit” Aİ-yə böyük zərbə kimi yadda qaldı. Avropanın həm tarixi, iqtisadi, həm də siyasi mərkəzi kimi təqdim olunan Britaniyanın Aİ sıralarından çıxması ilə Mərkəzi Avropa təşkilatı hədəflərinə çata bilmədi. Bunun nəticəsidir ki, Aİ yenidən Britaniyanı öz sıralarında görmək niyyətini fürsət düşdükcə irəli sürür. 

London Brüsselə doğru...

Bəli, təxminən 14 il əvvəl britaniyalı politoloq Piter Uildinqin bloqunda peyda olan “Brexit” (Britain + exit - Britaniya çıxır) sonrakı 10 ildə London və Brüssel arasında çəkişmələrin təhlükəsi barədə xəbərdarlığa çevrilmişdi. O zaman proqnoz özünü doğrultmuşdu - britaniyalılar Avropa İttifaqından çıxmağa səs vermişdilər və nəticə etibarı ilə Devid Kemeron baş nazir vəzifəsindən istefa vermişdi. Düz altı il əvvəl Böyük Britaniya sərt müzakirələrdən və Mühafizəkarlar Partiyası daxilində gedən şiddətli mübarizədən sonra Aİ-ni tərk etdi - Aİ-dən ayrılmaqla bağlı kampaniyanın ən tanınmış simalarından olan Boris Conson ölkədə hakimiyyətə gəldi.

Amma deyəsən, vəziyyət dəyişir - Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhemin Britaniya mətbuatına verdiyi açıqlama “Breturn” (Britaniya + qayıdış) neologizmini aktuallaşdırıb. Belə ki, Baş nazir Endi Börnhem ölkənin Avropa İttifaqı ilə uzunmüddətli münasibətlərinin yenidən formalaşdırılması çərçivəsində quruma təkrar qoşulmağın da mümkün variantlardan biri kimi nəzərdən keçirilə biləcəyini bildirib. Baş nazir BBC-yə müsahibəsində mövcud “Brexit” modelinin ölkəyə xeyirdən çox zərər verdiyini deyib və Avropa ilə münasibətlərin yaxşılaşdırılması üçün hansı addımların real şəkildə mümkün olduğunu araşdırmaq istədiyini söyləyib. O, Leyboristlər Partiyasının illik konfransındakı çıxışında ilin sonuna planlaşdırılan Böyük Britaniya-Aİ sammiti ərəfəsində ölkənin Avropa ilə gələcək münasibətlərinə dair müxtəlif variantları ictimaiyyətə təqdim edəcəyini bildirmişdi. O, Böyük Britaniyanın ən böyük bazarı olan Avropa ilə uzunmüddətli münasibətlərin aydınlaşdırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Ötən həftə Börnhem növbəti ümumi seçkilərdə Aİ-yə yenidən qoşulmaq üçün mandatın istənilməsi ehtimalını da istisna etməmişdi. Bununla belə, Makerfield dairəsində keçirilən əlavə seçkilər zamanı o, “Brexit” müzakirələrini yenidən başlatmaq niyyətində olmadığını və Böyük Britaniyanın Aİ-yə qayıtmasını təklif etmədiyini bildirmişdi. Baş nazirin son açıqlamaları Leyboristlər Partiyasının 2024-cü il seçki manifestindəki mövqedən mümkün dəyişiklik kimi qiymətləndirilir. Həmin manifestdə Aİ-yə, eləcə də vahid bazar və gömrük ittifaqına yenidən qoşulmaq istisna edilmişdi. Mühafizəkarlar isə hökumətin bu yanaşmasını tənqid edərək, bunun “Brexit”lə bağlı əvvəlki siyasi mübahisələri yenidən gündəmə gətirə biləcəyini bildiriblər.

Britaniyanın Aİ-yə qayıdışı: daha böyük iqtisadi və geosiyasi çəki...

Siyasi mütəxəssislərin fikrincə, Böyük Britaniyanın yenidən Aİ sıralarına qoşulması hər iki tərəf üçün mühüm gələcək vəd edir. O baxımdan ki, Böyük Britaniyanın Avropa İttifaqına mümkün qayıdışı təkcə “Brexit”in nəticələrinin aradan qaldırılması deyil, həm də Avropanın iqtisadi və təhlükəsizlik arxitekturasının yenidən formalaşması baxımından mühüm hadisə ola bilər. Hazırda Böyük Britaniya Avropanın ən iri iqtisadiyyatlarından biridir və onun Aİ-yə reinteqrasiyası vahid bazarın iqtisadi potensialını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirərdi. 2025-ci ildə Britaniyanın Aİ ölkələri ilə mal və xidmətlər üzrə ticarəti 856 milyard funt təşkil edib - ixracın 41 faizi - 384 milyard funt, idxalın isə 50 faizi - 472 milyard funt Aİ-nin payına düşüb.

İqtisadçı ekspertlərin fikrincə, London üçün əsas iqtisadi üstünlük vahid bazara tam çıxışın bərpası, gömrük və qeyri-tarif maneələrinin azalması, investisiya və biznes əlaqələrinin genişlənməsi ola bilər. Böyük Britaniyanın İcmalar Palatasının araşdırmasına görə, müxtəlif hesablamalar “Brexit” nəticəsində Britaniya ÜDM-nin Aİ-də qalacağı ssenari ilə müqayisədə 2-8 faiz aşağı olduğunu göstərir. Bu baxımdan Aİ-yə qayıdış uzunmüddətli perspektivdə ticarət, investisiya və məhsuldarlıq üçün əlavə imkan yarada bilər.

Aİ üçün isə qazanc yalnız Britaniya iqtisadiyyatının əlavə edilməsi ilə məhdudlaşmır - Londonun maliyyə, texnologiya, diplomatik və hərbi imkanları Avropanın ümumi çəkisini artıra bilər. Britaniya 2024-cü ildə NATO-da 84,2 milyard dollar müdafiə xərcləri ilə üçüncü ən böyük hərbi xərclərə pul sərf edən ölkə olub. Britaniyanın Aİ strukturlarına qayıdışı müdafiə sənayesi, kəşfiyyat, kibertəhlükəsizlik və hətta Ukrayna istiqamətində koordinasiyanı gücləndirə bilər. Artıq London və Brüssel arasında 2025-ci ildə Təhlükəsizlik və Müdafiə Tərəfdaşlığı yaradılıb. Beləliklə, mümkün reinteqrasiya həm Britaniyanın Avropadakı siyasi təsirini, həm də Aİ-nin iqtisadi və hərbi-strateji imkanlarını genişləndirə biləcək yeni mərhələ yarada bilər.

Avropa “qollarını açaraq” gözləyir...

Yeri gəlmişkən, Avropa özü də bunu arzulayır. Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhemin ölkənin Avropa İttifaqına (Aİ) mümkün qayıdışı ilə bağlı bəyanatını məmnunluqla qarşılayıb. Fransa lideri Britaniyanın bu addımını yüksək qiymətləndirib. “Yenidən xoş gəldiniz! Düşünürəm ki, bu, çox müdrik bir qərar olardı. Börnhemin belə bir cəsarət göstərməkdə haqlı olduğunu hesab edirəm. Hər halda, biz bu prosesin uğurla nəticələnməsinə kömək etməyə çalışacağıq”, - deyə Makron bildirib.

Fransa prezidenti vurğulayıb ki, Birləşmiş Krallıq Aİ-dən kənarda qalaraq ittifaq ölkələri ilə münasibətlər qurmağa çalışarkən qaçılmaz olaraq müəyyən məhdudiyyətlərlə qarşılaşacaq.

İspaniyanın Baş naziri Pedro Sançes də ideyanı açıq şəkildə dəstəkləyib. O, “Brexit”i həm Britaniya, həm də Avropa layihəsi üçün böyük itki kimi qiymətləndirərək, Londonun geri qayıtmaq qərarı verəcəyi təqdirdə İspaniyanın bunu alqışlayacağını bildirib. O, sentyabrın 30-da Madriddə Fransa Prezidenti Emmanuel Makronla keçirdiyi birgə mətbuat konfransında bu barədə bəyanat verib: “Qollarımızı açaraq qarşılayarıq”. O qeyd edib ki, Avropanın indiki geosiyasi vəziyyətində Böyük Britaniyanın yenidən İttifaqda olmasına ciddi ehtiyac var.

Qeyd edək ki, Almaniya tərəfindən də münasibət müsbət istiqamətdədir. Kansler Fridrix Merts Britaniyanın Aİ-dən ayrılmasını hər zaman şəxsi baxımdan “dərin və davamlı təəssüf” doğuran hadisə kimi xarakterizə edib. Almaniya ilə Britaniya arasında müdafiə sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsi də bu siyasi yaxınlaşmanın fonunda baş verir. Şimali və Şərqi Avropada da Britaniyanın Avropanın təhlükəsizlik sisteminə daha sıx inteqrasiyasına maraq var. Finlandiya Prezidenti Alexander Stubb “Brexit”i “böyük səhv” adlandıraraq, Britaniyanın Avropada olmamasının hiss edildiyini bildirib.

Beləliklə, Avropanın əsas mesajı “qapı açıqdır, lakin şərtlər dəyişib” formasındadır. Aİ Britaniyanın maliyyə, diplomatik, texnoloji və hərbi imkanlarını Avropa gücünə əlavə resurs kimi görür. Lakin London qayıdış istəyəcəyi halda əvvəlki xüsusi statusu deyil, digər üzvlərlə eyni hüquq və öhdəlikləri qəbul etməli olacaq. Aİ rəsmiləri də hazırda qərarın Britaniya hökumətindən gəlməli olduğunu bildirirlər.

P.İSMAYILOV

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:157
embedMənbə:https://yeniazerbaycan.com
archiveBu xəbər 06 Oktyabr 2026 10:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see294

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see283

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see274

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see271

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see248

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see245

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see236

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see232

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see227

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see224

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see224

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see215

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see206

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see201

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see200

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see182

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see180

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see179

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see177

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri