Britaniya Lordlar Palatasında xidmət edən ilk müsəlman...

...Henri Edvard Con Stenli (1827–1903) Britaniya elitasının İslamı qəbul edən ilk üzvlərindən biri olub.

Onun Britaniya Parlamentinin Yuxarı Palatasında xidmət edən ilk müsəlman olması, Magellanın "Dünya səyahəti" də daxil olmaqla, böyük coğrafi kəşflər haqqında kitabları tərcümə etməsi və ingilis mülklərində İslam hakimiyyətini qurması ilə tanınır.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, Stenli Eton kollecində, daha sonra Kembricdə təhsil almışdır.

...1847-ci ildə diplomatik xidmətə qoşulmuş və 1851-ci ildə Britaniya attaşesi kimi İstanbula getmişdir. 1854-cü ildə Afinaya köçürülmüşdür. 1859-cu ildə İslamı qəbul etməzdən qısa müddət əvvəl Henri Stenli Osmanlı İmperiyasındakı Britaniya diplomatik korpusundan istefa vermişdir.

...Yeni Əbdürrəhman adını alaraq, Asiyadakı Britaniya koloniyalarını gəzməyə başlamış və Həcc ziyarətini yerinə yetirmişdir.

Atasının 1869-cu ildə vəfatından sonra Henri Stenli onun yerinə Lordlar Palatasına keçmişdir. 1873-74-cü illərdə Britaniya İmperiyası və Hollandiya Malayziya əyaləti olan Açeh üzərində müharibə apardılar.

Stenli hər iki müstəmləkə gücünün siyasətini tənqid etdi. O, Britaniyanın 1601 və 1819-cu il müqavilələrinə əsasən əsrlər boyu müttəfiqi olan Açehə xəyanət etdiyini iddia etdi. İslamda spirtli içki qadağan edildiyi üçün Henri Stenli Alderlidəki mülklərindəki bütün barları bağladı.

O, həmçinin dörd kilsənin bərpasına kömək etdi. Əbdürrəhman Henri Stenli 21 Ramazan (11 dekabr) 1903-cü ildə vəfat etdi.

O, müsəlman ayinlərinə uyğun olaraq ailəsinin Çeşirdəki mülkündə dəfn edildi. Osmanlı imperiyasının Londondakı səfiri dəfn mərasimində iştirak etdi və Abdullah Quilliam onun üçün Liverpul məscidində cənazə namazı qıldı.

Lord Stenlinin tərcüməsində Asiya və Afrikada XVI əsr Avropa coğrafi kəşfləri haqqında çoxsaylı kitablar həm onun sağlığında, həm də ölümündən sonra nəşr olundu.

Nazlı Almuradova