“Büdcənin son istiqrazı da qırıldı…”

...Neft və qaz gəlirlərinin iflasından sonra Rusiya büdcəsi yeni başağrısı alıb.

SİA-nın məlumatına görə, “The Moscow Times” yazır ki, Rusiya Maliyyə Nazirliyinin məlumatlarına görə, federal xəzinə üçün əsas vergi olan, ölkədəki bütün mal və xidmətlərin dəyərinə daxil olan və hökumətə vergi gəlirlərinin hər üçüncü rublunu təmin edən ƏDV yığımları 2025-ci ilin birinci yarısında real ifadədə azalıb.

Yanvar-iyun aylarında xəzinə 6,999 trilyon rubl ƏDV toplayıb, halbuki bir il əvvəlki 6,521 trilyon olmuşdu.

…Deməli, gəlirlər nominal (7,3 faiz) artsa da, bu artım inflyasiyadan (9,4 faiz) aşağı olub.

Beləliklə, real ifadədə ƏDV yığımları 2,1 faiz azalıb.

…Alfa Bankın baş iqtisadçısı Natalia Orlova qeyd edir ki, ƏDV-nin dinamikası iqtisadi fəaliyyətin dolayı göstəricisidir və bu, iqtisadiyyatın soyumasını nümayiş etdirir.

Rosstatın məlumatına görə, may ayına qədər Rusiya ÜDM-nin artım tempi üç dəfədən çox azalıb - keçən ilki 4,1 faizdən 1,2 faizə qədər; Sənaye artımı 2,5 dəfə (1,8 faizə qədər), pərakəndə ticarət dövriyyəsi 4 dəfə (1,8 faiz) ləngiyib.

Büdcə qanununa əsasən, Maliyyə Nazirliyi cəmi bir il ərzində 15,456 trilyon rubl ƏDV toplamalı, ilin birinci yarısında isə planın yalnız 45 faizini yerinə yetirib.

Digər qeyri-resurs gəlirləri də qrafikdən demək olar ki, bir ay geri qalır; Raiffeisenbank analitikləri qeyd edirlər ki, altı ayda onlar üzrə planın cəmi 43 faizi yerinə yetirilib.

Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, iyunun sonuna xəzinəyə 12,85 trilyon rubl qeyri-neft və qaz vergiləri daxil olub ki, bu da bir il əvvəlkindən 12,7 faiz çoxdur.

Bununla yanaşı, neft və qazdan əldə olunan gəlirlər 16,9 faiz azalaraq 4,735 trilyon rubla düşüb.

Nəticədə: cəmi büdcə gəlirləri ötən illə müqayisədə demək olar ki, dəyişməyib – 17,097 trilyon rubla qarşı 17,585 trilyon rubl…

Xərclər 20,2 faiz artaraq 21,278 trilyon rubla çatıb.

Nəticədə, altı ay ərzində büdcədə 3,694 trilyon rubl dəyərində “çuxur” yaranıb ki, bu da bir il əvvəlki dövrlə müqayisədə 6 dəfə çoxdur.

RANEPA-nın büdcə siyasətinin tədqiqat laboratoriyasının rəhbəri İlya Sokolov qeyd edir ki, Maliyyə Nazirliyinin mənfəət vergisi planı da təhlükə altındadır.

Artımdan sonra büdcəyə 4 trilyon rubl - keçən illə müqayisədə iki dəfə çox vəsait yığılacağı gözlənilir.

Lakin iqtisadiyyatda mənfəət azalmağa başlayır - yanvar-aprel aylarının nəticələrinə görə, onlar keçən illə müqayisədə 1,4 faiz azdır. Büdcə kəsiri planını (3,8 trilyon rubl) ödəmək üçün hökumət ilin ikinci yarısında xərcləri 7 faiz azaltmalıdır və bu, son dərəcə mümkün deyil.

Bunu MMI analitikləri yazır.

Xərclər artmağa davam edəcək.

Bununla MMI, Raiffeisenbank və Alfa Bankdan Orlova da razılaşır.

Orlovanın hesablamalarına görə, Maliyyə Nazirliyi büdcədə nəzərdə tutulan 42 trilyon əvəzinə ildə 45 trilyon rubl xərcləyəcək. MMI hesablamalarına görə, büdcə kəsiri 8 trilyon rublu və ya ÜDM-in 3,6 faizini keçə bilər.

Dolanmaq üçün hökumət yeni birdəfəlik vergi yığımlarına müraciət edə bilər.

Orlova bunu da istisna etmir.

Əli Babayev