Icma.az
close
up
RU
Buraxılış imtahanlarına etirazlar haqlıdırmı? “Problem sualların məzmununda deyil...”

Buraxılış imtahanlarına etirazlar haqlıdırmı? “Problem sualların məzmununda deyil...”

Icma.az, Azpolitika.az portalına istinadən məlumat yayır.

Bu il martın 9-da və 15-də keçirilmiş buraxılış imtahanları cəmiyyətdə geniş etirazlara səbəb olub. Sosial şəbəkələrdə çoxlu sayda “Suallar çox çətin idi”, “Vaxt az idi” kimi paylaşılan statuslara minlərlə şərhlər yazılıb.

Əksər istifadəçilər imtahan suallarının çətinliyini, anlaşılmazlığını, qəlizliyini vurğulayıblar. Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) isə etirazları qəbul etmədiyini bildirib. Rəsmi açıqlamalara görə, testlərdə sadə, orta və çətin sualların nisbəti nəzərdə tutulub və imtahan müddəti əvvəlki illərdən fərqlənmir.

DİM doğru qiymətləndirməni yalnız statistik təhlil və əvvəlki illərlə müqayisədən sonra verəcəyini bildirib.

Azərbaycan dili dərsliklərinin həmmüəllifi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Rafiq İsmayılov isə hesab edir ki, çətin sualların sayı çox olsa da, problem sualların məzmununda deyil, onların formalarındadır.

O “Pressklub.az”a müsahibəsində bildirib ki, adi bir biliyi yoxlamaq üçün sual elə tərtib olunub ki, şagird uzun müddət onun üzərində düşünməli olur. Bəlkə də həmin suallar DİM-in test bazasında “asan” və ya “orta çətinlikli” kimi şifrələnib.

Lakin Rafiq İsmayılov vurğulayıb ki, forma qəlizliyi qiymətləndirməni düzgün aparmağa mane olur: “Şagird biliyə malik olsa da, sualın ifadəsi bu biliyi nümayiş etdirməyə imkan vermir”.

Forma qəlizliyi barədə danışan Rafiq İsmayılov bildirib ki, DİM testlərində tətbiq olunan “klaster” və “Venn diaqramı” modelləri çox zaman dörd komponentdən ibarət olur: şərt, sxem və ya diaqram, sadalanan xüsusiyyətlər və cavab variantları.

O deyib ki, bəzən sualların şərti aydın ifadə olunmur və onları bir neçə dəfə oxumaq lazım gəlir. Bundan başqa, testlərdə çox vaxt yanlış cavabı tapmaq tələb olunur ki, bu da çətinliyi artırır. Hətta “Doğru–yanlış–ehtimal” modelində yanlış cavab “yanlış” sütununda verilir, şagird isə onu doğru cavab kimi götürməlidir.

Dil qaydaları və oxu bacarığı

Rafiq İsmayılov bildirib ki, Azərbaycan dili imtahanında dil qaydalarının hazırkı qiymətləndirmə konsepsiyası “mənəvi qocalıq” dövrünü yaşayır: “Məzmun baxımından testlər 25 il əvvəlki testlərdən fərqlənmir. Fərq yalnız forma və sual modellərindədir”. 

O deyib ki, müasir dil tədrisinə görə, dil qaydaları yazı bacarığını formalaşdırmağa xidmət etməlidir, amma son illərdə DİM testlərində akademik biliklər prioritet götürülüb. Onun sözlərinə görə, builki imtahanda on sualdan yalnız biri dil qaydalarının nitqdə tətbiqini yoxlayır, qalanları akademik biliklə bağlıdır.

Oxu bacarığı ilə bağlı Rafiq İsmayılov bildirib ki, problem mətni uzunluğu deyil, test tərtibçilərinin mətndə çoxlu müdaxilələr etməsidir: qrafik kodlar, kvadratlar, üçbucaqlar, cümlə və abzasların çərçivədə verilməsi, fərqli şriftlər və s. 

O qeyd edib ki, bu müdaxilələr şagirdin fikrini yayındırır və mətni rahat oxumağa mane olur. Rafiq İsmayılov deyib ki, mətni dil-üslub baxımından təkmilləşdirmək yazı bacarığını yoxlayan ayrıca sual kimi tətbiq olunmalıdır.

Dərsliklərlə DİM qiymətləndirilməsi arasındakı ziddiyyət

Rafiq İsmayılov bildirib ki, DİM ekspertləri tədris proqramı və dərslik materialları çərçivəsində işləyir və hər bir test sualının uyğunluğu yoxlanılır. 

O deyib ki, uyğunsuzluq qiymətləndirmədə nəyə üstünlük verilməsindən yaranır: “Akademik bilikləri yoxlamaq peşə yönümlü şagirdlər üçün lüzumsuzdur”. 

Onun sözlərinə görə, təhsil hələ də imtahanyönümlüdür və dərsliklərlə imtahan metodikası qarışdırılır. Bəzən müəllimlər dərslikləri kənara qoyub DİM vəsaitləri ilə şagirdləri imtahana hazırlaşdırır, halbuki dərsliklər şagirdin şəxsiyyətyönümlü inkişafı üçün vacibdir.

Rafiq İsmayılov deyib ki, dünya təcrübəsi göstərir ki, təhsil verən və qiymətləndirən qurumlar ayrı olmalıdır, lakin əməkdaşlıq təhsilin inkişafı üçün faydalıdır. O bildirib ki, Azərbaycan dilində mətnlərin mürəkkəblik dərəcəsini ölçən meyarlar müəyyənləşdirilməli, şagirdlərin söz ehtiyatı və oxuyub-anlama sürəti barədə məlumatlar hazırlanmalıdır.

Onun sözlərinə görə, görüləcək işlər çoxdur və bütün qurumlar təhsilin inkişafını prioritet kimi qəbul etməlidir.

Rasim

“AzPolitika.info”

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:204
embedMənbə:https://azpolitika.info
archiveBu xəbər 16 Mart 2026 17:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see401

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see388

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see317

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see311

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see297

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see287

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see274

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see268

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see267

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see254

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see237

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see236

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see231

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see230

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see229

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see227

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see224

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see217

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see217

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see196
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri