Cavanşir Quliyev: Qapımı döyən, zəng edən yoxdur

“Bayağı mahnılara yüzlərlə insan oynayır. 

Niyə oxumasınlar onu? Müğənnilər bu mahnılarla pul qazanırlar. Bunu qadağan etmək olmaz. Amma toy göstərici deyil, toy başqa şeydir, şəxsi məclisdir. İnsanın ailəsində toy olanda, ona demək olmaz ki, o musiqini çaldırma. 

Əsas göstərici televiziya və onların təbliğatıdır. Musiqini cəmiyyətə təbliğ edən onlardır. Bu suallar televiziya rəhbərlərinə verilməlidir ki, niyə efirdə keyfiyyətsiz musiqi verirsiniz?”

Bunu “Cebheinfo.az”-a açıqlamasında tanınmış bəstəkar Cavanşir Quliyev deyib. 

Onun  sözlərinə görə, problem ondadır ki, keyfiyyətli mahnılara cəmiyyətdə ehtiyac yoxdur:

"Üç-beş nəfər istəyir, amma geniş tamaşaçı kütləsi maraq göstərmir. İnsanlar toylarda atılıb-düşür, əylənirlər, deməli, bu onları qane edir. Bizim milli musiqimiz muğam, aşıq musiqisi və xalq mahnılarıdır. Lakin biz özümüzü dünyəvi ölkə hesab edirik. Amma qəribədir ki, dünyəvi musiqi olan simfonik musiqiyə münasibətimiz zəifdir.

Bu, heç bir millətə məxsus deyil, beynəlxalq musiqidir. Üzeyir bəyin ən böyük xidməti odur ki, bu musiqini bizə gətirdi. Amma millət olaraq onu da çox sevmədik. Mən çox az adam tanıyıram ki, mütəmadi olaraq Filarmoniyanın, Opera və Balet Teatrının afişasına baxır, gedib simfonik konsertə qulaq asır”.

Bəstəkar qeyd edib ki, bəstəkarlıq məktəbi var, amma sistem pozulub:

“"Bəstəkarlıq məktəbi yoxdur” ifadəsi bir qədər düzgün deyil, çünki bəstəkarlıq məktəbi mövcuddur. Ona heç bir şey olmayıb, əgər söhbət ciddi bəstəkarlardan gedirsə. Amma əgər siz "mahnı qoşanlar"dan danışırsınızsa, bu, tamam fərqli mövzudur. 

Keçmişdə ciddi bəstəkarlar mahnı yazırdılar və bu səbəbdən ortaya keyfiyyətli əsərlər çıxırdı. Çünki o insanlar bilikli, savadlı idilər. İndi isə ciddi bəstəkarlar mahnı yazmırlar. Bu, artıq musiqidən çox, dolanışıq məsələsidir.

Sovet dövründə biz mahnı yazırdıq və onu üç idarəyə satırdıq. Bunlardan biri AzTV, digəri Mədəniyyət Nazirliyi, biri də Korlar Cəmiyyəti idi. Bəli, təəccüblü səslənsə də, Korlar Cəmiyyətinə Sovet hökuməti vəsait ayırırdı. 

Onlar üçün xüsusi repertuar hazırlanırdı, çünki gözləri görmədiyi üçün qulaqları daha həssas olurdu və keyfiyyətli musiqiyə ehtiyac vardı. Hətta barmaqla oxunan kitablar da nəşr edilirdi. Biz bəzən onlara mahnı sata bilirdik. Amma indi o idarələrin heç biri mahnı almır. Deyirlər, elə büdcə bizdə yoxdur. Ona görə də heç kim mahnı yazmağa maraqlı deyil”.

Cavanşir Quliyev bildirib ki, ciddi bəstəkarlar artıq estrada janrında mahnı yazmağa maraq göstərmirlər:

“Ciddi bəstəkarlar indi kino və teatr üçün musiqi yazırlar, ya da musiqi məktəblərində 5-6 yerdə işləyirlər ki, dolanışığı təmin etsinlər. Belə olanda isə meydana mahnı qoşanlar çıxır. Onlar da musiqiçidirlər, amma bəstəkar deyillər. Məsələn, biri kamança çalandır, biri arqan ifa edəndir, ya da müğənnidir. 

Onların dərin nəzəri bilikləri yoxdur və yazdıqlarını analiz edə bilmirlər. Öz yazdıqlarını da analiz edə bilmədikləri üçün düşünürlər ki, yazdıqları yaxşıdır və onu da "bazara" çıxarırlar. İndi artıq efirə çıxmağa da ehtiyac yoxdur, "YouTube"-da paylaşırlar. Nəticədə ətrafımızda səslənən musiqinin keyfiyyəti aşağı düşür.

Bu, o demək deyil ki, istedadlı insanlar yoxdur. Var. Amma sistem pozulub. Köhnə sistem dağılıb, yenisi isə hələ qurulmayıb. Mənə desəniz, sonuncu dəfə nə vaxt mahnı yazmısan, düzü yadıma gəlmir. Çünki artıq ehtiyac hiss etmirəm. Qapımı döyən, zəng edən, sifariş verən yoxdur. Özüm yazsam belə, onu təqdim edəcəyim yer yoxdur”.

Bəstəkar vurğulayıb ki, bəstəkarlıq məktəbi var və inkişaf edir, amma gənclər mahnı yazmağa maraq göstərmirlər:

“Hazırda iki yerdə bəstəkarlıq fakültəsi var. Bakı Musiqi Akademiyasında və Milli Konservatoriyada. Hər birində 5-10 tələbə təhsil alır. Azərbaycan üçün bu sayda məzun, ildə 20 nəfər kifayət qədərdir, hətta çoxdur. 

Amma bu gənclər daha çox ciddi musiqi yazırlar, mahnıya yönəlmirlər. Çünki mahnıdan gəlir əldə etmək olmur. Bunlar da düşünür ki, madəm, dolanışıq yoxdur, ciddi bir şey yazaq.

Bəstəkarlıq elə bir sahədir ki, hər kəsi qane edə bilməz. Eləsi var ki, mən bəyənirəm, başqası bəyənmir. Ya da əksinə. Amma ümumiyyətlə, bəstəkarlıq məktəbi var və inkişaf edir. Keçmişdə də bütün bəstəkarlar dahi deyildi. 

İldə 5-10 nəfər məzun olurdu, amma hamısı tanınmırdı, bir çoxu ümumiyyətlə, bu sahədə davam etmirdi. Çünki bu peşə çətindir. İndi də vəziyyət elədir. Uğurlu olanlar da var, ortabablar da, uğursuzlar da.

Elmir Mirzəyev, Firidun Allahverdi, Tülkər Qasımzadə, Ayaz Qənbərli kimi istedadlı gənc bəstəkarlarımız var. Çox güman ki, bu adları eşitməmisiniz. Çünki onlar ciddi musiqi yazırlar və bizim cəmiyyət ciddi musiqini çox da sevmir. 

Hətta alimlər belə Filarmoniyaya getmir. Filarmoniya salonunda oturanlar əsasən musiqiçilərin qohumları, dostları və digər musiqiçilər olur. Adi tamaşaçı afişanı görəndə gəlmir”.

Əfsanə Rəcəb
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: Cavanşir Quliyev zəng bayağı mahnılar