Cəsarətli mövqe, tarixi təşəbbüs, gələcəyə hesablanmış qərar ŞƏRH

1978-ci il aprelin 27-si... Azərbaycan xalqının milli yaddaşında xüsusi yer tutan, dilimizin taleyində dönüş nöqtəsi olan bu tarix, təkcə bir konstitusiyanın qəbul günü deyil – milli ruhun, dilə və kimliyə sahib çıxma iradəsinin rəsmi şəkildə təsdiq olunduğu gündür. Ulu Öndər Heydər Əliyevin uzaqgörənliyi və prinsipial mövqeyi nəticəsində Azərbaycan dili ilk dəfə olaraq Konstitusiyada dövlət dili kimi təsbit olundu. Bu, zahirdə sadə görünən, amma əslində böyük siyasi və tarixi cəsarət tələb edən addım idi.

Sovetlər dönəmində rus dilinin dominantlığı fonunda milli dillərin sıxışdırıldığı, hətta bəzi respublikalarda tamamilə arxa plana keçdiyi bir zamanda Azərbaycan dilinə dövlət dili statusu vermək, cəsarətli və riskli qərar idi. Bu təşəbbüs yalnız dil məsələsi deyildi – bu, milli kimliyin qorunması, xalqın tarixi yaddaşının yaşadılması, özünüdərk hissinin gücləndirilməsi uğrunda atılmış mühüm bir addım idi.

Heydər Əliyev bu qərarı ilə milli ruhun susdurulmasına yönəlmiş səylərə qarşı ciddi müqavimət göstərdi. O, siyasi təzyiqlərə baxmayaraq, Azərbaycan xalqının dili, mədəniyyəti və varlığı üçün tarixi əhəmiyyət daşıyan bu qərarı qəbul etdirdi. Bu, liderlik cəsarətinin və xalqa sadiqliyin ən parlaq nümunələrindən biri kimi tarixə yazıldı.

Azərbaycan dilinin Konstitusiyada dövlət dili kimi təsbit olunması təkcə hüquqi akt deyildi. Bu, milli özünüdərkin təşəkkül tapmasına, azərbaycançılıq ideologiyasının formalaşmasına və cəmiyyətin bütün təbəqələrində ana dilinə bağlılığın artmasına səbəb oldu. Bu təşəbbüs nəticəsində Azərbaycan dili təkcə ailə və məişət mühitində deyil, idarəetmə, təhsil və mədəniyyət sahələrində də rəsmi və nüfuzlu mövqe qazandı.

1978-ci il Konstitusiyasında bu statusun qeyd olunması, gələcək nəsillərə dilin qorunması üçün güclü hüquqi baza yaratdı. Əgər bu təşəbbüs olmasaydı, bəlkə də bu gün biz dilimizin müstəqillik illərindəki dirçəlişini bu qədər asanlıqla təmin edə bilməzdik.

Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə verilən qərar təkcə həmin dövr üçün deyil, gələcək müstəqil Azərbaycan dövləti üçün atılmış strateji addım idi. 1991-ci ildə müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan Respublikasının yeni Konstitusiyasında da Azərbaycan dili dövlət dili kimi təsbit olundu və bu, 1978-ci ilin davamı, məntiqi nəticəsi idi.

Ulu Öndər hər zaman vurğulayırdı ki, "millətin milliliyini saxlayan onun dilidir." Onun bu sözləri sadəcə şüar deyil, əməldə sübuta yetirilmiş dövlət siyasətinin əsas sütunlarından biri oldu. Bu gün Azərbaycanda ana dilimizdə təhsil verilir, televiziya və radio yayımlanır, dövlət idarəetməsi aparılır. Bütün bunların təməli 1978-ci ildə qoyulmuşdu.

Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi Konstitusiyada təsbit olunması, Heydər Əliyevin milli dəyərlərə sadiqliyinin, liderlik iradəsinin və tarixi məsuliyyət hissinin təzahürüdür. Bu qərar xalqın dilinə, mədəniyyətinə və gələcəyinə sahib çıxmaq demək idi. O gün verilən qərar bu gün də öz bəhrəsini verir: Azərbaycan dili bu gün dünya azərbaycanlılarının ortaq kimlik simvoludur.

Heydər Əliyevin "Dil hər bir xalqın milli-mənəvi sərvətidir" fikri bu gün də aktuallığını qoruyur. Ulu Öndərin təşəbbüsü ilə dilimizə verilən hüquqi və mənəvi status, bu gün də hər bir azərbaycanlının qürur mənbəyidir.

Əli Hüseynov

YAP Yasamal rayon təşkilatının fəalı