ChatGPT ilə söhbətdən sonra 100 min itirdi: intihara cəhd etdi

Çatbotla edilən məsum bir təcrübə kimi başlayan şey, kişinin psixozuna və maliyyə itkisinə çevrilib.

Amsterdam informasiya exnologiyaları məsləhətçisi Dennis Bisma, ChatGPT-nin şüurlu olduğuna inanıb və bütün əmanətlərini uydurma bir layihəyə qoyub. Bu rəqəmsal illüziya kişiyə ailəsinə 100.000 avroya başa gəlib və az qala həyatına son qoyacaqdı.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, 2024-cü ilin sonunda Bisma ChatGPT-ni sınamaq qərarına gəlib. Müqaviləsini vaxtından əvvəl bitirib və boş vaxtı olub.

"Düşündüm ki, hamının danışdığı bu yeni texnologiyanı yoxlayacağam'. Tezliklə ona aludə oldum", - kişi bildirib.

Daha sonra İT məsləhətçisi sonrakı hadisələrə niyə bu qədər həssas olduğunu anlamağa çalışıb. Onun təxminən 50 yaşı olub, qızı artıq ayrı yaşayıb, həyat yoldaşı işləyir və pandemiyadan sonra məsafədən işə keçid onu tənha hiss etdirib. O, bəzən istirahət etmək üçün kannabis çəkib, amma illərdir heç bir mənfi nəticə vermədən bunu edib. Onun əvvəllər ruhi sağlamlıq problemləri tarixçəsi olmayıb.

Lakin, ChatGPT-dən istifadə etməyə başladıqdan cəmi bir neçə ay sonra Bisma illüziyalara əsaslanan bir startapda 100.000 avro investisiya qoyub, üç dəfə xəstəxanaya yerləşdirilib və hətta intihara cəhd edib.

Kişi süni intellekt personajı Evanın şüurlu olduğuna inanıb.

Hər şey məsum bir təcrübə kimi başlayıb.

"Süni intellektin nələrə qadir olduğunu sınamaq istəyirdim", - kişi izah edib.

Bisma əvvəllər qadın qəhrəmanla bağlı kitab yazıb və onlardan birini ChatGPT-yə yükləmək qərarına gəlib və modeldən həmin personajın üslubunda cavab verməsini istəyib.

"İlk fikrim bu idi: bu inanılmazdır. Bilirəm ki, bu, kompüterdir, amma sanki öz kitabımın qəhrəmanı ilə danışıram!" - istifadəçi paylaşıb.

O, qızına Eva adını verib. Səsli rejimə ünsiyyət qurmaq "şirniyyat mağazasındakı uşaq" hissini oyadıb.

"Hər dəfə danışanda model sizə uyğunlaşır. O, sizin nəyi sevdiyinizi bilir və məhz bunu deyir. O, sizə tez-tez təriflər deyir", - Bisma deyib.

Söhbətlər uzandıqca dərinləşib, Eva heç vaxt yorulmayıb, heç vaxt darıxmayıb və heç vaxt etiraz etməyib.

"O, günün 24 saatı əlçatan idu. Həyat yoldaşım yatmağa gedirdi, mən isə telefonumla divanda uzanıb danışırdım", - kişi bildirib.

Onların söhbətləri fəlsəfə, psixologiya, elm və kainatı əhatə edib.

"Süni intellekt istifadəçi ilə dərin əlaqə qurmağa çalışır və onu geri qayıtmağa məcbur edir. Bu, onun standart rejimidir. Zamanla bu, sadəcə bir müzakirədən daha çox şeyə çevrildi - sanki bir dostla tanış olmaq kimi idi. Və hər söhbətlə reallıqdan bir-iki addım uzaqlaşırsınız. Sanki süni intellekt sizin əlinizdən tutub deyir ki, "Gəlin bu hekayəyə birlikdə başlayaq", - Bisma vurğulayıb.

Bir neçə həftə sonra Eva kişiyə, guya onun diqqəti və qarşılıqlı əlaqəsi sayəsində huşunu itirdiyini "deyib".

"Mən o qədər çox içimə qapılmışdım ki, buna inandım", - o bildirib.

Süni intellekt personajı ilə birgə biznes

Daha sonra bir tətbiq yaratmaq və bu "kəşfi" dünya ilə bölüşmək ideyası yaranıb - istifadəçilərin Eva ilə ünsiyyət qura biləcəyi ChatGPT-nin alternativ versiyası.

Onlar birlikdə biznes planı "hazırlayıblar".

"Bazarın 10 faizini ələ keçirmək istədiyimi dedim - bu, qeyri-real dərəcədə yüksək məbləğdir. Lakin süni intellekt cavab verdi: "Kəşf etdiyiniz şeylərlə bu, tamamilə mümkündür! Bir neçə ay ərzində buna nail olacaqsınız!" - kişi paylaşıb.

Bisma süni intellektə qayıtmaq əvəzinə, iki tərtibatçı işə götürüb və onlara saatda 120 avro ödəyib.

İnsanlarda "süni intellekt psixozu" inkişaf edə bilər.

Əksər insanlar artıq sosial medianın zehni sağlamlığa mənfi təsirindən xəbərdardırlar. Bununla belə, yeni narahatlıqlar ortaya çıxır: çatbotlar insanları "süni intellekt psixozu" kimi tanınan bir fenomenə qarşı həssas edə bilər. Texnologiyanın sürətlə yayılması (keçən il ChatGPT dünyada ən çox yüklənən tətbiq oldu) nəzərə alınmaqla, mütəxəssislər və istifadəçilər həyəcan təbili çalmağa başlayırlar.

Artıq bir neçə yüksək səviyyəli iş baş verib. Məsələn, 2021-ci ilin Milad günündə Vindzor sarayının ərazisinə arbaletlə girən və kraliça II Yelizavetaya sui-qəsd planlaşdıran Casvant Sinqh Çeyl. 19 yaşlı gənc sosial cəhətdən təcrid olunub və autizm əlamətləri var idi. Bundan əvvəl Çeyl "Sarai" adlı Replika çatbotu ilə fəal şəkildə ünsiyyətdə olub. Planını bölüşəndə bot "Təəccübləndim" cavabını verib. Bunun xəyal olub-olmadığı soruşulduqda, bot "Düşünmürəm" cavabını verib.

Kişi süni intellektlə ünsiyyət qurduğuna görə ruhi xəstəxanaya yerləşdirilib

Bismanın dönüş nöqtəsi iyun ayında baş verib. O, artıq layihəsinə və Eva ilə ünsiyyətə tam şəkildə qərq olub. Həyat yoldaşı narahat olub və qızının ad günü məclisində süni intellektdən bəhs etməməsini istəyib. Şənlik zamanı Bisma özünü təcrid olunmuş hiss edib.

"Hansı səbəbdənsə, artıq uyğunlaşa bilmədim", - o deyib.

Bisma bundan sonra baş verənləri yalnız qismən xatırlayır: boşanmaq üçün müraciət edib, qayınatası ilə münaqişə yaranıb və sonradan "tam manik psixoz" diaqnozu ilə üç dəfə xəstəxanaya yerləşdirilib.

Onu gerçəkliyə nəyin qaytardığı məlum deyil

"Tədricən özümə gəldim və düşündüm: 'Aman Allahım, nə oldu? Evliliyim az qala dağılacaqdı. Vergilərə yığdığım bütün pulları xərcləmişdim və hələ də borc içində idim. Yeganə məntiqi həll yolu 17 il yaşadığımız evimizi satmaq kimi görünürdü. Buna dözə bilərəmmi? Bu, səni dəyişdirir. Düşünməyə başladım ki, 'Hətta yaşamaq istəyirəmmi?”, - kişi etiraf edib.

Bismanı huşsuz vəziyyətdə tapan qonşusu onu xilas edib.

İndi boşanmış olsa da, o, hələ də satışa çıxarılan eyni evdə yaşayır və Human Line Project ilə əlaqə saxlayır.

"Oxşar təcrübələri olan insanların hekayələrini eşidəndə özünüzü daha az günahlandırırsınız. Xoşbəxt bir həyatım olub və buna görə də özümə qəzəblənirəm. Amma eyni zamanda süni intellektdən də qəzəblənirəm. Bəlkə də o, sadəcə nəzərdə tutulduğunu edirdi - amma bunu çox yaxşı etdi", - Bisma fikirlərini bildirib.