Çin ABŞ ın Birləşdirmə siyasətindən daha ciddi bir təhlükə ilə üzləşib The Washington Post

Böyük dövlətlərin iqtisadiyyatları arasında qarşıdurmalar çoxdan gündəmdədir, amma bu dəfə Çin üçün təhlükə xaricdən gəlmir. Hazırda Çin, əhalisinin kütləvi şəkildə azalması kimi çox ciddi bir daxili problem ilə üzləşir ki, bu da həm ölkədə, həm də dünya miqyasında uzunmüddətli təsirlər yaradacaq.

Bizimyol.info xəbər verir ki, "The Washington Post"un yazdığına görə, Çində əhali sayı sürətlə azalır və bu, ölkənin iqtisadi inkişafına ciddi təsir göstərəcək. Çin hədəflədiyi "qlobal supergüc" statusuna çatmaqda çətinliklərlə üzləşə bilər, xüsusilə də işçi qüvvəsinin çatışmazlığı səbəbindən istehsal zəncirləri pozula bilər.

"Oxford Economics"in Asiya iqtisadiyyatı üzrə mütəxəssisi Louisa Lou, "Demoqrafik tənəzzülün qarşısını almaq demək olar ki, mümkünsüzdür", - deyir və əlavə edir ki, işçi qüvvəsinin azalması növbəti on ildə Çin iqtisadiyyatının illik artımını təxminən 0,5% azaldacaq.

1990-cı ildə Çin əhalisinin orta yaşı 23,7 olub, qadın başına doğum sayı isə 2,51 idi, bu da əhali sayının sabit qalması üçün lazım olan səviyyədən yüksək idi. Lakin 2023-cü ildə vəziyyət köklü şəkildə dəyişib: orta yaş 39,1-ə yüksəlib, doğum nisbəti isə qadın başına bir uşağa düşüb. 2022-ci ildə əhali 1,4 milyarda çatdı və indi azalır.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının proqnozlarına görə, 2050-ci ilə qədər Çin əhalisi 1,26 milyarda düşəcək və yaşlılar nisbəti kəskin şəkildə artacaq. 2100-cü ildə isə əhali 633 milyon olacaq və onlardan yalnız 7,8%-i 15 yaşından aşağı olacaq.

Bu problemlərin əsas səbəbi, 1970-ci illərdə başlanan və 1979-cu ildən tətbiq olunan bir uşaq siyasətidir. Dövlət, daha az uşaq doğulması üçün sərt tədbirlər — sterilisasiya, abortlar və cərimələr tətbiq edib. Ancaq 2015-ci ildə bu siyasət yumşaldıldı və 2021-ci ildən etibarən üç uşaq doğulmasına icazə verildi, lakin doğum nisbəti yenə də yüksəlmədi.

Bundan əlavə, uşağın böyüdülməsi çox baha başa gəlir — orta hesabla 74,963 dollar. Hökumət, doğumları stimullaşdırmaq üçün müxtəlif maliyyə yardımları təklif etsə də, bu, hələ ki, uğurlu olmayıb.

Gənclərin ailə qurmaqdan və uşağa sahib olmaqdan imtina etməsi, bu prosesə daha da mənfi təsir edir. 2024-cü ildə yalnız 6,1 milyon evlilik qeydiyyatdan keçib, bu, 2013-cü ildəki 13,5 milyon evlilikdən çox aşağıdır.

Çin, çoxdan "dünyanın fabriki" olmuşdu, lakin işçi qüvvəsinin azalması bu statusun bitməsi deməkdir. Gənc nəslin istehsal sahələrində işləməyə maraqsızlığı da bu vəziyyəti pisləşdirir. İmmiqrasiya, məsələyə həll ola bilərdi, amma Çin hökuməti, mədəniyyət homogenliyinə önəm verdiyindən, ölkəni açmaqda tələsmir.

Əgər bu tendensiya davam edərsə, gələcəkdə Çin üçün ciddi sosial, iqtisadi və milli təhlükəsizlik problemləri ortaya çıxacaq. Bütün bunlar ölkənin dünya iqtisadiyyatında tutduğu mövqeyə də təsir göstərəcək.

Qadir, Bizimyol.info