Icma.az
close
up
RU
“Çində tapılan milyon illik kəşf: insan tarixini yenidən yazan kəllə“ BBC

“Çində tapılan milyon illik kəşf: insan tarixini yenidən yazan kəllə“ BBC

Icma.az, Moderator.az portalına istinadən məlumat yayır.

"Yeni araşdırma "homo sapiens"in yaranma tarixini yarım milyon il geri çəkir..."

Çinli arxeoloqlar Hubey əyalətində insan kəlləsi aşkarlayıb. Onun yaşı təxminən 1 milyon il olaraq müəyyənləşdirilib və bu tapıntı elm dünyasında əsl sensasiyaya səbəb olub. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "bbc.com" nəşri yazıb.

Araşdırmanın nəticələrinə görə, kəllə müasir insanın formalaşmasının əvvəllər hesab olunandan ən azı yarım milyon il əvvəl baş verdiyini göstərir. Bundan başqa, nəticələr "homo sapiens"in ("ağıllı adam") neandertallarla daha uzun müddət yanaşı yaşadığını sübut edir.

Elm dünyasını sarsıdan nəticələr

Nəticələr nüfuzlu "Science" jurnalında dərc edilib və beynəlxalq elmi ictimaiyyət tərəfindən böyük maraqla qarşılanıb. Layihədə Çinin Fudan Universitetinin və Böyük Britaniyanın Təbiət Tarixi Muzeyinin mütəxəssisləri iştirak edib. Tədqiqat qrupunun rəhbəri professor Sitszyun Ni qeyd edib ki, ilk nəticələr o qədər heyrətamiz görünüb ki, alimlər dəfələrlə yoxlama aparmalı olub.

"Yunşyan-2" kəşfi və "Homo longi" nəzəriyyəsi

Başlanğıcda tapıntı "homo erectus"a - təxminən 1 milyon il əvvəl yaşayan və nisbətən böyük beyin həcminə malik qədim insanlara aid edilib. Lakin 3D skanlama, kompüter modelləşdirməsi və genetik təhlil göstərib ki, bu kəllə "homo longi" adlanan, neandertallarla və ilkin "homo sapiens"lə paralel inkişaf etmiş başqa bir növə məxsusdur.

Bu nəticə böyük beyinli insan qruplarının təkamül tarixini ən azı 500 min il geri aparır. Böyük Britaniyadan professor Kris Stringer bildirir ki, bu fakt Yer üzünün müxtəlif bölgələrində təxminən 1 milyon il yaşı olan "homo sapiens" qalıqlarının aşkarlanmasının mümkünlüyünə işarə edir.

Alimlər arasında müzakirələr

Məsələ hələ də elmi mübahisələr doğurur. Kembric Universitetindən təkamül genetikçisi Ailuin Skali nəticələri inandırıcı saysa da, ehtiyatlı yanaşmağı tövsiyə edir. O, belə qədim qalıqların dəqiq tarixləndirilməsinin hər zaman böyük qeyri-müəyyənlik daşıdığını vurğulayır: hətta ən dəqiq genetik təhlillər belə, müxtəlif növlərin 100 min ildən az fərqlə yanaşı yaşayıb-yaşamadığını tam müəyyən edə bilmir.

Asiya ssenarisi və paralel xətlər

İndiyədək "homo sapiens"in ən qədim izləri Afrikadan tapılıb və onların yaşı təqribən 300 min il olaraq göstərilir. Lakin Çin kəlləsi yeni ehtimallar yaradır: ola bilsin ki, insanın təkamülü Asiyada daha əvvəl başlayıb. Bu arada Avropa və Afrikada da 1 milyon il yaşı olan qalıqlar mövcuddur, lakin onların təhlili hələ tam başa çatmayıb.

Tədqiqat göstərir ki, təxminən 800 min il əvvəl Yer üzündə eyni anda üç əsas insan qolu yaşayıb: "homo longi", neandertallar və "homo sapiens". Onların bir-biri ilə təmasda olması, qarşılıqlı münasibətlər qurması və hətta genetik qarışıqlıq yaratması ehtimal edilir.

Tarixin yenidən qurulması

Tapıntının "Yunşyan-2" adlandırılan hissələri əvvəlcə çox zədələnmiş olduğundan yanlış təsnif edilib. Professor Ninin komandası 3D modelləşdirmə ilə kəllənin ilkin formasını bərpa edərək, onun əslində daha inkişaf etmiş bir qrupa aid olduğunu üzə çıxarıb.

Beləliklə, "Yunşyan-2" kəşfi insan təkamülünün öyrənilməsində dönüş nöqtəsi ola bilər. Bu tapıntı əvvəllər müəyyən növə aid etmək çətin olan bir çox qalıqların mənşəyini izah edir və bütün bəşər tarixinin inkişaf sxemini yenidən nəzərdən keçirməyə imkan verir.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:283
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 27 Sentyabr 2025 23:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see319

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see310

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see307

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see298

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see289

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see277

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see265

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see258

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see256

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see250

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see247

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see242

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see240

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see233

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see220

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see213

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see211

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see206

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see197

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri