Icma.az
close
up
RU
“Çində tapılan milyon illik kəşf: insan tarixini yenidən yazan kəllə“ BBC

“Çində tapılan milyon illik kəşf: insan tarixini yenidən yazan kəllə“ BBC

Icma.az, Moderator.az portalına istinadən məlumat yayır.

"Yeni araşdırma "homo sapiens"in yaranma tarixini yarım milyon il geri çəkir..."

Çinli arxeoloqlar Hubey əyalətində insan kəlləsi aşkarlayıb. Onun yaşı təxminən 1 milyon il olaraq müəyyənləşdirilib və bu tapıntı elm dünyasında əsl sensasiyaya səbəb olub. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "bbc.com" nəşri yazıb.

Araşdırmanın nəticələrinə görə, kəllə müasir insanın formalaşmasının əvvəllər hesab olunandan ən azı yarım milyon il əvvəl baş verdiyini göstərir. Bundan başqa, nəticələr "homo sapiens"in ("ağıllı adam") neandertallarla daha uzun müddət yanaşı yaşadığını sübut edir.

Elm dünyasını sarsıdan nəticələr

Nəticələr nüfuzlu "Science" jurnalında dərc edilib və beynəlxalq elmi ictimaiyyət tərəfindən böyük maraqla qarşılanıb. Layihədə Çinin Fudan Universitetinin və Böyük Britaniyanın Təbiət Tarixi Muzeyinin mütəxəssisləri iştirak edib. Tədqiqat qrupunun rəhbəri professor Sitszyun Ni qeyd edib ki, ilk nəticələr o qədər heyrətamiz görünüb ki, alimlər dəfələrlə yoxlama aparmalı olub.

"Yunşyan-2" kəşfi və "Homo longi" nəzəriyyəsi

Başlanğıcda tapıntı "homo erectus"a - təxminən 1 milyon il əvvəl yaşayan və nisbətən böyük beyin həcminə malik qədim insanlara aid edilib. Lakin 3D skanlama, kompüter modelləşdirməsi və genetik təhlil göstərib ki, bu kəllə "homo longi" adlanan, neandertallarla və ilkin "homo sapiens"lə paralel inkişaf etmiş başqa bir növə məxsusdur.

Bu nəticə böyük beyinli insan qruplarının təkamül tarixini ən azı 500 min il geri aparır. Böyük Britaniyadan professor Kris Stringer bildirir ki, bu fakt Yer üzünün müxtəlif bölgələrində təxminən 1 milyon il yaşı olan "homo sapiens" qalıqlarının aşkarlanmasının mümkünlüyünə işarə edir.

Alimlər arasında müzakirələr

Məsələ hələ də elmi mübahisələr doğurur. Kembric Universitetindən təkamül genetikçisi Ailuin Skali nəticələri inandırıcı saysa da, ehtiyatlı yanaşmağı tövsiyə edir. O, belə qədim qalıqların dəqiq tarixləndirilməsinin hər zaman böyük qeyri-müəyyənlik daşıdığını vurğulayır: hətta ən dəqiq genetik təhlillər belə, müxtəlif növlərin 100 min ildən az fərqlə yanaşı yaşayıb-yaşamadığını tam müəyyən edə bilmir.

Asiya ssenarisi və paralel xətlər

İndiyədək "homo sapiens"in ən qədim izləri Afrikadan tapılıb və onların yaşı təqribən 300 min il olaraq göstərilir. Lakin Çin kəlləsi yeni ehtimallar yaradır: ola bilsin ki, insanın təkamülü Asiyada daha əvvəl başlayıb. Bu arada Avropa və Afrikada da 1 milyon il yaşı olan qalıqlar mövcuddur, lakin onların təhlili hələ tam başa çatmayıb.

Tədqiqat göstərir ki, təxminən 800 min il əvvəl Yer üzündə eyni anda üç əsas insan qolu yaşayıb: "homo longi", neandertallar və "homo sapiens". Onların bir-biri ilə təmasda olması, qarşılıqlı münasibətlər qurması və hətta genetik qarışıqlıq yaratması ehtimal edilir.

Tarixin yenidən qurulması

Tapıntının "Yunşyan-2" adlandırılan hissələri əvvəlcə çox zədələnmiş olduğundan yanlış təsnif edilib. Professor Ninin komandası 3D modelləşdirmə ilə kəllənin ilkin formasını bərpa edərək, onun əslində daha inkişaf etmiş bir qrupa aid olduğunu üzə çıxarıb.

Beləliklə, "Yunşyan-2" kəşfi insan təkamülünün öyrənilməsində dönüş nöqtəsi ola bilər. Bu tapıntı əvvəllər müəyyən növə aid etmək çətin olan bir çox qalıqların mənşəyini izah edir və bütün bəşər tarixinin inkişaf sxemini yenidən nəzərdən keçirməyə imkan verir.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:260
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 27 Sentyabr 2025 23:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see289

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see278

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see275

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see270

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see270

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see261

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see256

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see252

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see248

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see246

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see232

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see227

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see226

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see226

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see223

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see220

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see215

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see214

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see208

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see207
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri