Çipsilər insanda niyə bağlılıq yaradır?

"Çipsilər, yəni kartof çipsiləri, müxtəlif xəstəliklərin riskini artıran bir sıra amillər daşıyır". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında dietoloq Ceyhunə Yusifova deyib.

O bildirib ki, bunun əsas səbəblərindən biri onların yüksək kalorili, yağlı və duzlu olmalarıdır: "Bu səbəblərlə çipsilərin aşağıdakı xəstəliklərin riskini artırdığı düşünülür:

1. Obezite: Yüksək kalori tərkibi ilə çipsilər, düzgün balanslaşdırılmış bir pəhriz olmadan istehlak edildikdə, obeziteyə səbəb ola bilər.

2. Ürək xəstəlikləri: Tərkibindəki yüksək doymuş yağ və duz miqdarı ürək xəstəlikləri riskini artırır. Uzun müddət ərzində bu cür qidaların istehlakı, yüksək qan təzyiqi və xolesterol səviyyəaini artıraraq ürək çatışmazlığına səbəb ola bilər.

3. Diabet: Yüksək karbohidrat və şəkər tərkibi olan çipsilər, qan şəkərinin sürətli artımına səbəb ola bilər. Bu, diabet riskini artırır.

4. Mədə-bağırsaq problemləri: Çipsilərin tərkibindəki yüksək yağ və duz, mədə-bağırsaq sisteminə zərər verə bilər və uzunmüddətli istehlak mədə problemlərinə yol aça bilər.

Çipsilər ürək çatışmazlığına səbəb ola bilərmi?

Bəli, çipsilər uzun müddət ərzində yüksək miqdarda istehlak edildikdə, ürək çatışmazlığına səbəb ola biləcək bir sıra faktorları artırır. Çipsilərin yağ, duz və kalori miqdarı ürək-damar sağlamlığına zərər verə bilər.

Çipsilər insanda niyə bağlılıq yaradır?

Çipsilər, adətən yüksək miqdarda yağ, duz və şəkər ehtiva edir ki, bunlar da beyində mükafat mexanizmasını aktivləşdirir. Bu maddələr insanların məmnunluq və sevinc hissini artırır. Xüsusilə çipsilərin qoxusu və krunching (qırılma) səsi də onların cəlbediciliyini artırır. Bununla yanaşı, çipsilərin asanlıqla əldə oluna bilən və sürətli bir qəlyanaltı olması da bağlılığa səbəb olur".

"Çipsilərin ümumiyyətlə Sağlamlığa Təsiri beledir:

1. Kimyəvi Tərkib: Çipsilər, qızardıldığı zaman akrilamid adlı bir kimyəvi maddə yarada bilər. Bu maddənin yüksək konsentrasiyaları xərçəng riskini artırmaqla əlaqədar mübahisələrə səbəb olub.

2. Qida əlavələri: Bəzi çipsi markalarında saxlama müddətini artırmaq və dadını gücləndirmək üçün əlavələr (məsələn, E381, E621 (MSG)) istifadə edilir. Bu əlavələr bəzi insanlarda allergik reaksiyalar və ya həssaslıq yarada bilər.

3. Sıfır qida dəyəri: Çipsilərin ehtiva etdiyi mineral, vitamin və digər qida elementlərinin miqdarı çox azdır. Bu da onları "boş kalorilər" adlandırmağa səbəb olur, yəni bədənin enerji ehtiyacını ödəsə də, qida dəyəri yoxdur.

İnsanlarda Bağlılıq

1. Sosial Faktorlar: İnsanlar çipsiləri sosial fəaliyyətlərdə (film gecələri, pikniklər, partilər) tez-tez istehlak edirlər. Bu cür vəziyyətlər, çipsilərə psixoloji bağlılıq yarada bilər, çünki insanlar bu qidaları sosiallaşma ilə əlaqələndirirlər.

2. Rahatlıq və Stres İdarəetməsi: Bəzi insanlar stresli anlarda rahatlamaq üçün çipsi kimi yüksək yağ və karbohidratlı qidalara yönəlir. Bu, müvəqqəti məmnunluq gətirə bilər, ancaq uzun müddətdə sağlamlığa zərər verə bilər.

Alternativlər

Sağlam Atışdırmalar: Çipsilər yerinə daha sağlam alternativlər (məsələn, evdə bişirilmiş, az yağlı və ya tərəvəz çipsiləri) seçmək olar. Bununla yanaşı, tam taxıl, quru meyvələr, yulaf, qoz-fındıq kimi daha qida dəyəri yüksək qəlyanaltılar da mövcuddur.

Çipsilər zövqlü və cəlbedici olsa da, onların çox istehlakı sağlamlıqda müxtəlif problemlər yarada biləcək risk faktorlarını artırır. Müxtəlif sağlam seçimlərə yönəlmək, bədəninizi qorumaq və ümumi sağlamlığınızı yaxşılaşdırmaq baxımından önəmlidir" - deyə o, əlavə edib.