Coğrafi uzaqlığı yaxınlaşdıran çağdaş strateji maraqlar

Azərbaycanın formalaşan qlobal diplomatik mexanizminin yeni hədəfi

Azərbaycanın qlobal miqyaslı xarici siyasət strategiyası daim genişlənən coğrafi hüdudları sayəsində dünya siyasətində regional diplomatiya məktəbinə çevrilir. Afrikanın qərbində yerləşən müsəlman dövləti Qambiya Respublikası ilə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi ölkəmizin uzaq qitələrdəki həlledici geosiyasi maraqlarının tam təmin olunması baxımından müstəsna əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla Qambiya Respublikasının xarici işlər, beynəlxalq əməkdaşlıq və xaricdəki qambiyalılar üzrə naziri Serinq Modou Njie arasında telefon danışığı konkret strateji yanaşmanın bariz təzahürü sayılır.

Həmin rəsmi təmas sıradan diplomatik çərçivələrdən çıxaraq, qitələrarası siyasi dialoqun keyfiyyətcə fərqli inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirir. Ötən ilin sentyabr ayında ali səviyyədə imzalanmış “Siyasi məsləhətləşmələr haqqında Anlaşma Memorandumu” qardaş dövlətlər arasında formalaşmaqda olan tərəfdaşlığın hüquqi bazasını təşkil etməklə yanaşı, gələcək çoxşaxəli fəaliyyətin standartını müəyyənləşdirib.

İmzalanmış sənədə uyğun olaraq, yaxın müddət ərzində hər iki ölkənin xarici işlər nazirlikləri arasında intensiv siyasi məsləhətləşmələrin həyata keçirilməsinin vacibliyi vurğulanıb. Bu, məntiqi qanunauyğunluqdur ki, siyasi məsləhətləşmələr müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin milli maraqlarını uzlaşdırmaq, yaranan qlobal çağırışlara qarşı vahid cəbhədən çıxış etmək və ortaq inkişaf strategiyaları hazırlamaq məqsədilə icra olunan effektiv mexanizmdir. Qambiya tərəfi ilə aparılacaq müntəzəm məsləhətləşmələr Azərbaycanın Qərbi Afrika regionundakı diplomatik mövqelərini əhəmiyyətli dərəcədə möhkəmləndirəcək, qitənin digər dövlətləri üçün sadiq tərəfdaşlıq modeli yaradacaq.

* * *

İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsindəki tərəfdaşlıq fərqli mənəvi və siyasi məna kəsb edir. Azərbaycanın yaxın gələcəkdə həmin mötəbər quruma rəhbərlik edəcəyi faktı həm müstəqil dövlətimizin artan beynəlxalq nüfuzunun təsdiqi, həm də bütün müsəlman dünyasındakı sarsılmaz həmrəyliyi qüdrətləndirmək naminə verilmiş şansdır. Qambiya Respublikasının İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının on beşinci Zirvə toplantısına uğurla ev sahibliyi etməsi, hazırda isə liderlik estafetinin rəsmi Bakıya keçməsi bu dövlətlər arasında təmasların intensivliyini gündən-günə artırır.

Tərəflərin ətraflı toxunduğu digər mövzu respublikamızda keçiriləcək Ümumdünya Şəhərsalma Forumudur. Cari il mayın 17–22-də Bakıda baş tutacaq platforma dünya urbanizasiya proseslərinin düzgün idarə olunması, ekoloji davamlı inkişaf məqsədlərinin uğurla həyata keçirilməsi, ən müasir “ağıllı şəhər” və qabaqcıl “ağıllı kənd” konsepsiyalarının inamlı təbliği baxımından təkcə bölgə hüdudları daxilində məhdudlaşmayaraq, Yer kürəsi miqyaslı tarixi hadisədir. Məlumdur ki, ölkəmizin işğaldan tam azad edilmiş ərazilərində hazırda böyük əzmlə apardığı misilsiz bərpa və sürətli quruculuq işləri bütün mütərəqqi bəşəriyyət üçün öyrənilməli nümunəvi modeldir. Tamamilə dağıdılmış şəhərlərin sıfırdan, müasir texnoloji innovasiyalar əsasında, ekoloji təmiz yanaşmalarla yenidən qurulması təcrübəsi həmin ali forumda əsas strateji müzakirə predmetinə çevriləcək.

Əlbəttə, həssas regional və dəyişən beynəlxalq təhlükəsizlik məsələlərinin xüsusi diqqət mərkəzində saxlanılması aparılan diplomatik təmasın geniş əhatə dairəsinə malik olduğunu tam təsdiqləyir. Xüsusən Qərbi Afrika regionunda hazırda cərəyan edən olduqca mürəkkəb siyasi hadisələr, səngiməyən terrorizm təhdidləri, mürəkkəb daxili qeyri-sabitlik halları qlobal davamlı sülhə hədsiz ciddi mənfi təsir göstərir. Paralel olaraq Cənubi Qafqaz regionunda davam edən sülh quruculuğu tarixi prosesi, respublikamızın həssas bölgədə daimi sabitliyi qətiyyətlə təmin etmək yönündə səyləri beynəlxalq ictimaiyyətin mütləq dəstəyini qəti şəkildə tələb edir. Qlobal rəqabət şəraitində neokolonializm siyasətinə qarşı güclü ortaq mübarizənin davamlı təşkili təxirəsalınmaz hədəfə çevrilib. Qoşulmama Hərəkatına dörd il ardıcıl inamla rəhbərlik etmiş Azərbaycan dövləti hazırda baş qaldıran çirkin neokolonializm meyillərinə, xüsusən imperialist güclərin inkişafda olan xalqlara qarşı apardığı iqtisadi istismarçı fəaliyyətlərə qarşı barışmaz mövqe sərgiləyir. Qambiyanın bu mübarizəyə açıq şəkildə davamlı dəstək verməsi beynəlxalq arenada tapdalanmış tarixi ədalətin bərpa olunmasına mühüm xidmət edəcək.

Qlobal iqlim dəyişmələri kimi acınacaqlı bəla bütün tərəqqipərvər xalqları eyni dərəcədə narahat edən təhlükə mənbəyidir. Möhtəşəm ekoloji tədbirlər silsiləsinə yüksək peşəkarlıqla ev sahibliyi etmiş ölkəmiz qlobal iqlim maliyyələşməsi, “yaşıl enerji”yə inamlı keçid, həssas ətraf mühitin etibarlı qorunması sahəsində bütün dünyanın həvəslə təqdir etdiyi qabaqcıl liderə çevrilib. Səsləndirilən ekoloji problemlər Qambiya daxil olmaqla, bütün Afrika coğrafiyasını dərindən narahat edir. Quraqlıq, sərt su qıtlığı, təhlükəli səhralaşma kimi təbii fəlakətlərin qarşısının vaxtında alınmasında əlaqədar qurumların elmi-tədqiqat mübadiləsi aparması tam labüddür.

Dünya mətbuatı, aparıcı nəşrlər müstəqil respublikamızın genişlənən çoxtərəfli fəal xarici siyasət kursunu böyük ictimai heyrət, həmçinin dərin hörmətlə daim izləyir. Cənubi Qafqazın şəksiz geopolitik lideri kimi rəsmi Bakı uzaq Afrika torpaqlarında etibarlı tarixi dost, müttəfiq kimi məmnuniyyətlə qəbul olunur. Ölkəmizin regionda sülhü və bəşəri əməkdaşlığı ardıcıl və inamla təbliğ etməsi diplomatik cəbhədəki nəhəng misilsiz qələbələrimizin təməl rəhnidir. Göstərilən böyük tarixi uğurların möhkəm təməlində daim düşünülmüş mükəmməl konseptual xarici siyasət strategiyası, qətiyyətli ali dövlət rəhbərliyi, güclü ənənələrə malik peşəkar diplomatiya institutu dayanır.

Yusif ŞƏRİFZADƏ
XQ