Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Davamlı neqativ xəbərlər izləmək beyinə necə təsir edir?

Davamlı neqativ xəbərlər izləmək beyinə necə təsir edir?

Icma.az, Qaynarinfo saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Televiziyada xəbər kanallarını izləyir, sosial mediada xəbər saytlarını daim nəzarətdə saxlayırıq. Günün 24 saatı xəbərlərə məruz qaldığımız müasir dövrdə neqativ məzmunlu xəbərlərlə də tez-tez qarşılaşırıq. Neqativ xəbərlərə baxdıqca narahatlıq artır, narahatlıq artdıqca isə insan daha çox xəbər izləməyə meyil göstərir. Bu pis dövr zamanla yalnız psixoloji sağlamlığımıza deyil, beynimizin fəaliyyətinə də təsir edir və onu yenidən formalaşdırır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, psixologiya və tibb professoru Roksan Koen Silver medianın psixoloji baxımdan nə qədər dağıdıcı ola biləcəyini ilk dəfə 1999-cu ildə baş vermiş Kolumbayn Liseyi hücumu və daha sonra 11 sentyabr terror hadisələri zamanı müşahidə edib.

Silverin üç il ərzində izlədiyi iştirakçılar üzərində apardığı araşdırmalar göstərib ki, terror hücumları ilə bağlı xəbərlərə daha çox məruz qalan şəxslər zaman keçdikcə daha çox psixoloji və fiziki sağlamlıq problemi yaşadıqlarını bildiriblər.

20 il sonra artıq məlumdur ki, amansız xəbər dövrləri orqanizmin stressə reaksiyasını poza və illərlə davam edən psixoloji problemlərə səbəb ola bilər.

Xəbərlər stress reaksiyasını necə işə salır?

İnsan beyni təhlükələrə fokuslanmağa proqramlaşdırılıb. Minlərlə il əvvəl bu instinkt bizi yırtıcı heyvanlardan qoruyurdu, bu gün isə qorxulu başlıqlara bağlayır.

Təhlükə ilə qarşılaşdıqda "mübarizə və ya qaçış” reaksiyası aktivləşir və bədən kortizol və adrenalin ifraz edir. Bu hormonlar təhlükə ilə mübarizə aparmaq üçün lazım olan enerji və zehni ayıqlığı təmin edir.

Normal şəraitdə təhlükə keçdikdən sonra orqanizm balans vəziyyətinə qayıdır. Lakin davamlı olaraq neqativ xəbərlərə məruz qalmaq bu sistemi daim "açıq” vəziyyətdə saxlayır.

Bu hal beynin mükafat sistemini pozur. Əvvəllər zövq aldığınız hobbilər və sosial münasibətlər cazibəsini itirir, insan özünü daim yorğun, ümidsiz və narahat hiss etməyə başlayır.


Travmatik hadisələrə dolayı məruz qalma Posttravmatik Stress Pozuntusuna (TSSB) səbəb ola bilər

2013-cü ildə baş vermiş Boston marafonu partlayışı ilə bağlı aparılan araşdırma sosial medianın təsirini açıq şəkildə ortaya qoyub. Gündə altı saatdan çox bu hadisə ilə bağlı mediaya baxan şəxslər, hadisə yerində bilavasitə olanlardan daha çox kəskin psixoloji simptomlar — kabuslar, yuxu pozuntuları və istənməyən xatirələr — yaşadıqlarını bildiriblər.

Bunun səbəbi hadisə yerində olanlar üçün travmanın faktiki olaraq sona çatması, ekran qarşısında olanlar üçün isə hər yeni başlıq və görüntü ilə travmanın yenidən yaşanmasıdır.

COVİD-19 pandemiyası, qasırğalar, Ebola epidemiyası, Böyük Şərqi Yaponiya zəlzələsi və sunami kimi fəlakətlər üzərində aparılan tədqiqatlar da göstərib ki, kədərli xəbərlərə baxmaq stress səviyyəsini yüksəldir və həm qısa, həm də uzunmüddətli psixoloji təsirlərə səbəb olur.

Silverin komandası müəyyən edib ki, təkrarlanan məruz qalma beyni davamlı düşüncə dövrəsinə salır. Hər narahatedici başlıq və görüntü travmanı yenidən aktivləşdirir.


Davamlı pis xəbərlər bizi travmanın içinə salır

2016-cı ildə Florida ştatının Orlando şəhərində yerləşən "Pulse” gecə klubuna edilən hücumla bağlı media təqdimatı araşdırılarkən, özünü bəsləyən təhlükəli bir dövrə aşkar edilib. İnsanlar narahatedici xəbəri görür, üzülür, daha çox xəbərə baxır və daha da pis hiss edirdilər.

Bu dövrə hər kəsi təsir altına sala bilər, lakin hadisə qurbanları ilə özünü eyniləşdirən və ya onsuz da narahatlığa meyilli şəxslər daha yüksək risk altındadır.

Psixoloq E. Alison Holman bildirir ki, insanlar davamlı olaraq "yenidən pis bir şey baş verəcəkmi” qorxusu ilə yaşayırlar.

Silver bu vəziyyətin növbəti fəlakət zamanı yenidən mediaya yönəlmə ehtimalını artırdığını qeyd edir və bu davranışı "fəlakət xəbərlərinə kompulsiv baxma” (doomscrolling) adlandırır.


Xəbərləri şüurlu istehlak etmək üçün tövsiyələr

Mütəxəssislər ruh sağlamlığını qorumaq üçün aşağıdakı üsulları məsləhət görür:

Bədən fərqindəliyi: Telefonu götürməzdən əvvəl dərin nəfəs alın. Ürək döyüntünüz sürətlənirsə, dayanmaq vaxtıdır.

Zaman məhdudiyyəti: Xəbərləri gün ərzində yalnız bir və ya iki dəfə, 15–20 dəqiqəlik aralıqlarla izləyin.

Vizual görüntülərdən uzaq durun: Qanlı və qrafik təsvirlərdən qaçmaq beynin vizual travmadan qorunmasına kömək edir.


Neqativ xəbərlər kimlərə daha çox təsir edir?

Ruh Sağlamlığı və Xəstəlikləri üzrə mütəxəssis dosent doktor Taha Can Tuman bildirir ki, depressiya və anksiyete pozuntusu olanlar, travma sonrası stres pozuntusu keçirmiş şəxslər, stressə həssas və qeyri-müəyyənliyə dözümsüz insanlarda bu təsirlər daha güclü müşahidə olunur.

Uzunmüddətli neqativ xəbər məruz qalması diqqət pozuntusu, yuxusuzluq, əzələ gərginliyi, çarpıntı, halsızlıq və ümumi həyat keyfiyyətinin azalmasına səbəb ola bilər. Bu hallar gündəlik, sosial və peşə fəaliyyətinə təsir edirsə, mütəxəssis dəstəyi almaq tövsiyə olunur.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:249
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 10 Yanvar 2026 23:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see268

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see268

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see250

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see247

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see241

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see232

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see229

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see223

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see223

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see222

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see217

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see215

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see212

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see211

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see209

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see197

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see193

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see190

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see187

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri