Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Davamlı neqativ xəbərlər izləmək beyinə necə təsir edir?

Davamlı neqativ xəbərlər izləmək beyinə necə təsir edir?

Icma.az, Qaynarinfo saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Televiziyada xəbər kanallarını izləyir, sosial mediada xəbər saytlarını daim nəzarətdə saxlayırıq. Günün 24 saatı xəbərlərə məruz qaldığımız müasir dövrdə neqativ məzmunlu xəbərlərlə də tez-tez qarşılaşırıq. Neqativ xəbərlərə baxdıqca narahatlıq artır, narahatlıq artdıqca isə insan daha çox xəbər izləməyə meyil göstərir. Bu pis dövr zamanla yalnız psixoloji sağlamlığımıza deyil, beynimizin fəaliyyətinə də təsir edir və onu yenidən formalaşdırır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, psixologiya və tibb professoru Roksan Koen Silver medianın psixoloji baxımdan nə qədər dağıdıcı ola biləcəyini ilk dəfə 1999-cu ildə baş vermiş Kolumbayn Liseyi hücumu və daha sonra 11 sentyabr terror hadisələri zamanı müşahidə edib.

Silverin üç il ərzində izlədiyi iştirakçılar üzərində apardığı araşdırmalar göstərib ki, terror hücumları ilə bağlı xəbərlərə daha çox məruz qalan şəxslər zaman keçdikcə daha çox psixoloji və fiziki sağlamlıq problemi yaşadıqlarını bildiriblər.

20 il sonra artıq məlumdur ki, amansız xəbər dövrləri orqanizmin stressə reaksiyasını poza və illərlə davam edən psixoloji problemlərə səbəb ola bilər.

Xəbərlər stress reaksiyasını necə işə salır?

İnsan beyni təhlükələrə fokuslanmağa proqramlaşdırılıb. Minlərlə il əvvəl bu instinkt bizi yırtıcı heyvanlardan qoruyurdu, bu gün isə qorxulu başlıqlara bağlayır.

Təhlükə ilə qarşılaşdıqda "mübarizə və ya qaçış” reaksiyası aktivləşir və bədən kortizol və adrenalin ifraz edir. Bu hormonlar təhlükə ilə mübarizə aparmaq üçün lazım olan enerji və zehni ayıqlığı təmin edir.

Normal şəraitdə təhlükə keçdikdən sonra orqanizm balans vəziyyətinə qayıdır. Lakin davamlı olaraq neqativ xəbərlərə məruz qalmaq bu sistemi daim "açıq” vəziyyətdə saxlayır.

Bu hal beynin mükafat sistemini pozur. Əvvəllər zövq aldığınız hobbilər və sosial münasibətlər cazibəsini itirir, insan özünü daim yorğun, ümidsiz və narahat hiss etməyə başlayır.


Travmatik hadisələrə dolayı məruz qalma Posttravmatik Stress Pozuntusuna (TSSB) səbəb ola bilər

2013-cü ildə baş vermiş Boston marafonu partlayışı ilə bağlı aparılan araşdırma sosial medianın təsirini açıq şəkildə ortaya qoyub. Gündə altı saatdan çox bu hadisə ilə bağlı mediaya baxan şəxslər, hadisə yerində bilavasitə olanlardan daha çox kəskin psixoloji simptomlar — kabuslar, yuxu pozuntuları və istənməyən xatirələr — yaşadıqlarını bildiriblər.

Bunun səbəbi hadisə yerində olanlar üçün travmanın faktiki olaraq sona çatması, ekran qarşısında olanlar üçün isə hər yeni başlıq və görüntü ilə travmanın yenidən yaşanmasıdır.

COVİD-19 pandemiyası, qasırğalar, Ebola epidemiyası, Böyük Şərqi Yaponiya zəlzələsi və sunami kimi fəlakətlər üzərində aparılan tədqiqatlar da göstərib ki, kədərli xəbərlərə baxmaq stress səviyyəsini yüksəldir və həm qısa, həm də uzunmüddətli psixoloji təsirlərə səbəb olur.

Silverin komandası müəyyən edib ki, təkrarlanan məruz qalma beyni davamlı düşüncə dövrəsinə salır. Hər narahatedici başlıq və görüntü travmanı yenidən aktivləşdirir.


Davamlı pis xəbərlər bizi travmanın içinə salır

2016-cı ildə Florida ştatının Orlando şəhərində yerləşən "Pulse” gecə klubuna edilən hücumla bağlı media təqdimatı araşdırılarkən, özünü bəsləyən təhlükəli bir dövrə aşkar edilib. İnsanlar narahatedici xəbəri görür, üzülür, daha çox xəbərə baxır və daha da pis hiss edirdilər.

Bu dövrə hər kəsi təsir altına sala bilər, lakin hadisə qurbanları ilə özünü eyniləşdirən və ya onsuz da narahatlığa meyilli şəxslər daha yüksək risk altındadır.

Psixoloq E. Alison Holman bildirir ki, insanlar davamlı olaraq "yenidən pis bir şey baş verəcəkmi” qorxusu ilə yaşayırlar.

Silver bu vəziyyətin növbəti fəlakət zamanı yenidən mediaya yönəlmə ehtimalını artırdığını qeyd edir və bu davranışı "fəlakət xəbərlərinə kompulsiv baxma” (doomscrolling) adlandırır.


Xəbərləri şüurlu istehlak etmək üçün tövsiyələr

Mütəxəssislər ruh sağlamlığını qorumaq üçün aşağıdakı üsulları məsləhət görür:

Bədən fərqindəliyi: Telefonu götürməzdən əvvəl dərin nəfəs alın. Ürək döyüntünüz sürətlənirsə, dayanmaq vaxtıdır.

Zaman məhdudiyyəti: Xəbərləri gün ərzində yalnız bir və ya iki dəfə, 15–20 dəqiqəlik aralıqlarla izləyin.

Vizual görüntülərdən uzaq durun: Qanlı və qrafik təsvirlərdən qaçmaq beynin vizual travmadan qorunmasına kömək edir.


Neqativ xəbərlər kimlərə daha çox təsir edir?

Ruh Sağlamlığı və Xəstəlikləri üzrə mütəxəssis dosent doktor Taha Can Tuman bildirir ki, depressiya və anksiyete pozuntusu olanlar, travma sonrası stres pozuntusu keçirmiş şəxslər, stressə həssas və qeyri-müəyyənliyə dözümsüz insanlarda bu təsirlər daha güclü müşahidə olunur.

Uzunmüddətli neqativ xəbər məruz qalması diqqət pozuntusu, yuxusuzluq, əzələ gərginliyi, çarpıntı, halsızlıq və ümumi həyat keyfiyyətinin azalmasına səbəb ola bilər. Bu hallar gündəlik, sosial və peşə fəaliyyətinə təsir edirsə, mütəxəssis dəstəyi almaq tövsiyə olunur.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:245
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 10 Yanvar 2026 23:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see287

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see277

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see273

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see271

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see270

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see262

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see252

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see248

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see232

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see222

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see220

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see212

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see208

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see208

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see205

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see204

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see202

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see198

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see192

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri