Davamlı yorğunluq bu 5 xəstəliyin əlaməti ola bilər ARAŞDIRMA

Uzunmüddətli və güclü yorğunluğun bir sıra xəstəliklərlə əlaqəli ola biləcəyi müəyyənləşdirilib.

Redaktor.az xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, Böyük Britaniyanın Şərqi İngiltərə Universiteti və Oxford BioDynamics şirkətinin alimləri müxtəlif xəstəliklər zamanı yaranan güclü yorğunluğun ortaq bioloji mexanizmini aşkar ediblər.

Araşdırmanın nəticələri “Journal of Translational Medicine” jurnalında dərc olunub.

Alimlər xroniki yorğunluq sindromu, uzunmüddətli COVID-19, posttravmatik stress pozuntusu (PTSP), revmatoid artrit və dağınıq sklerozdan əziyyət çəkən insanların genom məlumatlarını təhlil ediblər.

Müəyyən olunub ki, bu xəstəliklər ayrı-ayrı genlər səviyyəsində bir-birindən fərqlənsə də, DNT-nin hüceyrə daxilində yerləşmə və fəaliyyət mexanizmi araşdırıldıqda onların ümumi tənzimləyici şəbəkələrə təsir etdiyi məlum olub.

Tədqiqatçılar bildiriblər ki, sözügedən xəstəliklərin hamısı immun sisteminin fəaliyyətinə, maddələr mübadiləsinə və hüceyrələrdə enerji istehsalına təsir göstərir. Bu isə xəstələrdə uzunmüddətli və ciddi yorğunluğun yaranmasına səbəb ola bilər.

Araşdırmada EpiSwitch Orion platformasından istifadə edilib. Bu texnologiya DNT ardıcıllığını ənənəvi üsulla oxumaq əvəzinə genomun üçölçülü quruluşunu və onun hüceyrələrdə necə fəaliyyət göstərdiyini təhlil etməyə imkan verir.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Norviç Tibb Məktəbinin professoru Dmitri Pşejetski bildirib ki, müxtəlif xəstəliklərə səbəb olan amillər fərqli olsa da, nəticədə eyni fundamental bioloji proseslər pozulur və ağır yorğunluq yaranır.

Alimlər həmçinin T-hüceyrələrinin tükənməsi ilə əlaqəli LAG3 molekulunu müəyyən ediblər. Bu vəziyyət immun sisteminin uzun müddət aktiv vəziyyətdə qalmasından sonra zəifləməsi ilə xarakterizə olunur.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu mexanizm ilkin xəstəlik və ya infeksiya aradan qalxdıqdan sonra belə bəzi insanların niyə uzun müddət özünü pis hiss etdiyini izah edə bilər.

Alimlərin fikrincə, xüsusilə xroniki yorğunluq sindromu və uzunmüddətli COVID-19 zamanı xəstələrə dəqiq diaqnoz qoyulması çətinləşir. Tədqiqat müəllifləri yeni yanaşmanın gələcəkdə obyektiv qan analizlərinin və müxtəlif xəstəliklərdə yorğunluğun müalicəsinə yönəlmiş daha universal üsulların hazırlanmasına imkan verəcəyinə ümid edirlər.

NURİYYƏ