Dərsliklərin hazırlanmasına müəllimlər də cəlb ediləcək? AÇIQLAMA

"Dərsliklərin şagirdlər üçün daha əlverişli və funksional olması üçün bir sıra vacib addımlar atılması zəruridir. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, dərslik hazırlığı yalnız nəşr prosesi deyil, pedaqoji, psixoloji və metodiki əsaslara söykənən kompleks bir yanaşma tələb edir. Ölkəmizdə bu prosesi Azərbaycan Respublikası Təhsil İnstitutu uğurla davam etdirir, dərsliklər nəşr olunur, pilot olaraq istifadə buraxılır və daha sonra təkmilləşdirilir. Ancaq bu prosesi yaxşı şəkildə davam etdrimək etmək üçün aşağıdakı məqamlara xüsusi diqqət yetirməliyik".

Bunu Redaktor.az-a açıqlamasında təhsil eksperti Rasim Həsənzadə elm və təhsil naziri Emin Əmrullayevin dərsliklərin şagirdlər üçün daha əlverişli olması barədə verdiyi açıqlama ilə bağlı danışarkən bildirdi.

Onun sözlərinə görə, dərslik hazırlanması prosesinə müəllimlərin sistemli şəkildə cəlb olunması vacib məqamdır:

"Finlandiya, Estoniya, Sinqapur kimi qabaqcıl təhsil sistemlərində dərsliklərin hazırlanmasında müəllimlərin rolu çox böyükdür. Çünki dərslikdən birbaşa istifadə edən, şagirdin səviyyəsini və ehtiyacını ən yaxşı tanıyan şəxslər məhz müəllimlərdir. Belə ki, müəllimlər məzmunun uşaqlar tərəfindən necə mənimsəndiyini əvvəlcədən proqnozlaşdıra bilir. Pilot məktəblərdə real sınaqlar aparılır və müəllim geridönüşü əsasında məzmun təkmilləşdirilir və bu yanaşma dərsliklərin həm yaş səviyyəsinə uyğun, həm də tətbiq baxımından praktik olmasını təmin edir. İkincisi, yaş səviyyəsinə uyğun dil və mətn strukturunun olması məqsədəuyğundur. Bəzi dərsliklərdə dilin ağır olması, uzun və kompleks mətnlərin verilməsi şagirdlərin qavrayışını çətinləşdirir. Beynəlxalq standartlara görə ibtidai səviyyədə sadə, qısa və vizuallıqla zəngin mətnlər, yuxarı siniflərdə isə mərhələli şəkildə daha dərin məzmun təqdim edilməlidir. Beləliklə, bu ardıcıllıq “oxu yükü”nün tədricən artırılmasına imkan verir".

Müsahibimiz hesab edir ki, dərsliklər universal tədris dizaynı prinsiplərinə uyğunlaşdırılmalıdır:

"Universal tədris dizaynı prinsiplərinə əsasən dərsliklər vizual, mətn, qrafik, praktik tapşırıqlar və rəqəmsal dəstək kombinasiyası ilə hazırlanmalıdır. Mətn + diaqram + infografika + qısa video linkləri - bunlar informasiya fərqliliyini nəzərə alaraq bütün şagird qrupları üçün əlçatanlıq yaradır. Əlavə olaraq, inteqrativ tapşırıqlar və real həyatla əlaqə bu prosesdə xüsusi yer tutur. Dərsliklərdəki tapşırıqlar yalnız nəzəri deyil, real həyat bacarıqlarını inkişaf etdirməlidir. Sinqapur, Kanada və Koreyada dərsliklərin gücü məhz praktik bacarıqların formalaşdırılmasındadır. Problem həll etmə, tənqidi düşünmə, araşdırma tapşırıqları kimi xüsusiyyətlər şagirdin dərs materialını passiv deyil, aktiv şəkildə mənimsəməsinə kömək edir. Müntəzəm monitorinq və dərsliklərin dövri yenilənməsini də nəzərə almalıyıq. Dərslik bir dəfə hazırlanıb 10 il istifadə olunmamalıdır. Zaman dəyişdikcə məzmun, terminologiya, yanaşma da yenilənməlidir. Nəticə olaraq, şagirdlər üçün əlverişli dərslik hazırlamaq təkcə dilin sadələşdirilməsi deyil, müəllimlərin fəal iştirakını, elmi-metodik əsasların gücləndirilməsini və müasir tədris yanaşmalarının tətbiqini tələb edən çox mərhələli bir prosesdir. Bu istiqamətdə sistemli addımlar dərsliklərin həm keyfiyyətini, həm də şagirdlərin öyrənmə effektivliyini əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq".

Nuriyyə NATİQQIZI