“Din insanların əxlaqını, elm isə onların texniki inkişafını tənzimləyir“ DİN XADİMİ DANIŞDI

“Din və elm arasında qarşıdurma tez-tez müzakirə olunan, lakin əslində reallığı əks etdirməyən bir yanaşmadır. Tarix boyu dinlər – istər islam, istər xristianlıq, istərsə də yəhudilik – cəmiyyətləri əxlaqi və vicdani baxımdan istiqamətləndirən əsas güclərdən biri olmuşdur. Müasir dövrdə isə bəzi qüvvələr elmlə dini qarşı-qarşıya qoymağa çalışsa da, bu yanaşma nə elmi, nə də məntiqi baxımdan əsaslıdır”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında din xadimi Mircəfər Əyyubov deyib.

O bildirib ki, din və elm bir-birini tamamlayır: “Elm bəşəriyyətin maddi tərəqqisinə xidmət etdiyi kimi, din də mənəvi və əxlaqi tərbiyəsinə yönəlir. Elmlə dinin toqquşması isə əsasən Qərbdə, xüsusilə Orta əsrlərdən sonrakı dövrdə – Renessans və intibah dövrlərində baş vermiş, xristian kilsəsinin elmin inkişafına mane olması ilə nəticələnmişdir. Bu problemin kökləri isə Qərbin öz daxilində olub və sonradan bütün dünyaya yayılmışdır.

Müsəlman dünyasında isə tarix boyu məsidlər və mədrəsələr elmi mərkəzlər olmuş, din alimləri həm də elmi biliklərə sahib olmuşdur. Astronomiyadan riyaziyyata qədər bir çox sahədə müsəlman alimlərinin verdiyi töhfələr bu qarşıdurmanın islam dünyasında olmadığını göstərir. Buna baxmayaraq, Qərbdəki tarixi problemlər, xüsusilə kilsə ilə universitet arasında olan qarşıdurmalar, təəssüf ki, müsəlman dünyasına da təsir etmiş və bəzi alimlər tərəfindən olduğu kimi qəbul olunmuşdur. Bu da dinlə elm arasında süni uçurum yaradılmasına gətirib çıxarmışdır.

Din insanların əxlaqını, davranışlarını və sosial münasibətlərini tənzimləyən bir sistemdir. Elm isə bu davranışları texniki və elmi cəhətdən izah edir. Lakin heç bir zaman elm insanın vicdanını, mənəviyyatını tənzimləyə bilməz – bu vəzifəni tarix boyu din yerinə yetirmişdir. Bu gün də xüsusilə sekulyarizmin təsiri altında, dini zəiflətmək və onu sıradanlaşdırmaq cəhdləri var. Bu isə nəticə etibarı ilə cəmiyyətin mənəvi dayaqlarının zəifləməsinə, dəyərlərin deformasiyasına gətirib çıxarır.

İslam dini elmə qarşı deyil, əksinə, onu təşviq edən bir dindir. "Beşikdən qəbrə qədər elm öyrənin" çağırışı da bunu sübut edir. Ən son elmi nailiyyətlərin islam dünyasında baş verməsi, minlərlə alim yetişməsi bu harmoniyanın real nümunəsidir. Nəticə olaraq, din və elmin qarşı-qarşıya deyil, bir-birini tamamlayan iki sütun olduğu unudulmamalıdır. Din insanların əxlaqını, elm isə onların texniki inkişafını tənzimləyir. Bəşəriyyət yalnız bu iki qüvvənin harmoniyası ilə öz yolunu tapa bilər”.